Pramāṇa · Search · About · API

Harikeli 19

Harikeli 19

Language
Sanskrit

Contents

19.1

atha tāḥ pratipadya vallabhāḥ paritāpaṃ jahati sma vallabhāḥ
tapakālahatā iva drumāḥ prathamā vāridamaṇḍalīriva

19.2

iti kṛṣṇacaritramadbhutaṃ¹ kalayantaḥ sakalaṃ jagajjanāḥ
tamamaṃsata kaṃsahiṃsanapratipannāvataraṃ paraṃ prabhum

19.3

kamalāsanamānasātmajaḥ kalikedārakṛṣīvalo muniḥ
bhuvane bhuvane paribhraman bhavanaṃ bhojapateḥ kadāpyagāt

19.4

gurugairikarāgarociṣā parivītaḥ taruvalkavāsasā
parirabdha iva svaśuddhaye jvalanenāpi hi sarvabhakṣiṇā

19.5

bahupuṇyajalokṣitāḥ kṣitāvuditāḥ prāpya mahattapovanam
phalapākapiśaṅgadīdhitīrdadhaduccairvikaṭā jaṭālatāḥ

19.6

mṛdumūrcchanayā muhurmuhurmahatīmaprahatiṃ pravādayan
janarañjanakṛtyakaitavaṃ kalibījaṃ suramudgiranniva²

19.7

matipāvakapūritāntarānnitarāṃ dāvadavādihodgataiḥ
nivahaiḥ parisaṅkulaṃ vahan dhamanīnāṃ kamanīyamaṅkakam

19.7.p1

ravimaṇḍalameva³ khetalād bhuvi niryannavalokito janaiḥ
susamiddhatanuḥ samutthito mathitātkṣīranidherivoḍurāṭ

19.7.p2

ṣaḍbhiḥ kulakam

19.9

atha bhojapatistamāgataṃ munimānarca yathocitārcanaiḥ
dviṣatāmapi saṅgame satāṃ mahatāmaprahatā hi satkriyā

19.10

viniveśitaviṣṭare'munā viniviṣṭaḥ kṛtapiṣṭakabhramaḥ
bahumānapuraḥsaraṃ munirjagade saṃsadi kaṃsabhūbhujā

19.11

bhramatā bhuvane saha tvayā kṣaṇasaṅgo'pi tamopahaḥ satām
jaladhāviva yānavāhināṃ maṇinā mūlyavatā⁴ samāgamaḥ

19.12

dvayametadaghāpahaṃ nṛṇāṃ drupadā⁵ vāri tavāṃghrijaṃ rajaḥ
śirasopagṛhītamādimaṃ caramaṃ saṅgatamātramaṅgaṇe

19.13

vimalaṃ kulamakṣi satphalaṃ jananaṃ jātamapetapātakam
amunā bhavadīkṣaṇena me dhruvamādhāyi dharādhurīṇatā

19.14

bhavadāgamanaprayojanapratipitsātaralīkṛtaṃ mune
nalinīdalanīrabinduvat kvacidapyañcati na⁶ sthitiṃ manaḥ

19.15

tadanantaramantaraṃ diśāṃ daśanāṃśuprakareṇa dīpayan
munirāha nṛpaṃ tamāntaraṃ sa tamassatvamiṣād⁷ vamanniva

19.16

asi dhanyatamo dhanuṣmatāṃ prathamastvaṃ pṛthivībhujāmapi
na vicintayasīha ṣaḍ guṇānaguṇastvaṃ kimu rājasaṃpadā

19.17

harirāsa hite suparvaṇāmavatīrṇo vasudevayoṣiti
adhitiṣṭhati nandamandiraṃ kṛtarakṣo⁸ janakena kaitavāt

19.18

amunā śiśuneva pūtanā nihatā nāgasahasrasatvabhāk
apare bakadhenukādayastṛṇavattena nipātitā raṇe

19.19

adhunā sa nirūḍhayauvanastvaduruccheda9 ivāvabhāti naḥ
acikitsya ivāmayo mahān niyataṃ niṣprahariṣyati dviṣām

19.20

iti te hitakṛttayeritaṃ10 sakalaṃ devacaritramuttamam
paravṛddhiṃrudañcatu11 dhruvā nidiśādhīśaśatāmāya māṃ divaḥ12

19.21

atha bhojamahībhujā munirjagade'sau jagadekavanditaḥ
vinayāvanatisphuṭīkṛtairanurāgaiḥ paripūritātmanā

19.22

asamīrahatiḥ13 sadojvalā guruvijñānamayī mahātariḥ
vidito'si kilālambanaṃ patatāṃ no vipadarṇavormiṣu

19.23

bhavatā bhramatā yatastato mama deyāḥ sadayātmanāśiṣaḥ
praṇamāmi bhavantamantakādapi me bhītirapaitu tanmune

19.24

iti bhojapatirvisṛjya taṃ vasudevaṃ sadasi vyatāḍayat
saruṣā paruṣākṣaraiḥ śarairhariṇaṃ vyādha ivādhikānanam

19.25

prathamo yaduṣu dviṣattamo vasudeva tvamihāsi me mataḥ
damunā14 iva yat kuśūrajo15 nijamevāśrayamaśnuṣe bhṛśam

19.26

ahaniṣyamahaṃ kathaṃ na hi prathamaṃ tvāmatikopadīpitaḥ
yadi nāradasuśrutāmṛtairakariṣyaṃ na suśītalāntaram

19.27

iti taṃ paribhāṣya bhojapo'bhaṇadakrūramadūravartinam
mama dānapate dviṣattamo vasudevaḥ suhṛdekako bhavān

19.28

api dānapate hite mama vrajavāsaṃ vraja gopamaṇḍitam
iha nandasutau samānayan16 tvaritaṃ mannayanātithīkuru

19.29

mama cāpi17 dhanurmakho mahān bhavitā bhāvitṛtīyake'hani
prahiṇu vrajavāsino janān paramopāyanapāṇikāniha

19.30

iti labdhanṛpānuśāsanaḥ patageśaśāsanadarśanotsavaḥ
upajātamanoratho18 rathī vrajavāsaṃ prati sa pratasthivān

19.31

aśiṣat19 svacareṇa keśinaṃ sa tu vṛndāvanavāsinaṃ vibhuḥ
ahitau jahi tau mamāhave sahitāvānakadundubheḥ sutau

19.32

atha vājivapurmahāsuro nṛpakaṃsacchalakāladeśitaḥ
abhigamya hariṃ mahāvilaṃ20 vadanaṃ vyādadayenamāśitum21

19.33

hariṇāpi niveśitaṃ mukhe karamābhoginameṣa jagrase
sa ca tadgilito galaṃ gato vavṛdhe vyādhirivāpratikriyaḥ

19.34

viniviśya galaṃ mahāvilaṃ tadadhaḥ 22sampsarāruṇā'munā
hṛdayākhuramuṣya jagrase kimiva śrīpatibāhunā'hinā

19.35

haripīnabhujābhujaṅgamapratipannodarakandarasya kim
drutamasya palāyitaṃ bhiyā prabalaiḥ prāṇasamīragairapi

19.36

vidhṛtaikakapolanāsikāśrutidṛksāmiśiro'rdhabāladhī23
harivāhumahatvanirmitau śakalau tasya nipepatuḥ kṣitau

19.37

avakeśini keśini prabhau prahate keśavakeśikānane
sumanobhirakāri śobhanā sumanobhiḥ sumanobhivarṣaṇā

19.38

ditijāśvaniveśitā ruṣā haribāhau daśanavraṇāvaliḥ24
vijayākṣaramālikā harinmaṇidaṇḍe likhitā ivābabhau

19.39

atha dānapatiḥ surā'surapramadāyopagamāya śārṅgiṇaḥ
prajavena rathena gokulaṃ sati sāyaṃ samaye samāsadt

19.40

upalabhya sa divyalakṣaṇaṃ haripadaṃ padvīrajogatam
avaruhya rathānmuhurmuhuḥ praṇanāma stutavāṃśca tacca sat

19.41

mahadāśrayaṇaṃ śriyaḥ pateḥ patitāghaprakarāghamarṣaṇam
ruciraṃ caraṇāmbujaṃ bhaje bhajatāmapratibandhamaṅgalam

19.42

asatāṃ lavanāya yatsatāmavanāyāvatarad yuge yuge
vyavahārapathopradeśakaḥ praṇamāmastamamānavaṃ navam

19.43

iha saṃsṛtināṭyamīhate25 śrutināndīnigadena yat svayam
svayameva nirīkṣate ca yaḥ prakaṭaṃ taṃ naṭamīśamāśraye

19.44

jagatāmupari kṣitau vasannapi kartuṃ mudamadya me dṛśoḥ
navanīradanīlamadbhutaṃ śrutimṛgyaṃ mama dhāma dhāsyati

19.45

idamadhvani cintayannasau bahusauhṛddbhareṇa cetasā
upanandaśiśu prayātavān dhṛtavānasya padaṃ ca mūrddhani

19.46

vasitāsitavāsasaṃ valadvalavantaṃ baladevamanvitaḥ
sphaṭikācalamācitaṃ harinmaṇibhāsaiva nanāma maulinā

19.47

tamubhāvapi rāmakeśavau samavetyātitarāṃ cakāsatuḥ
pikamāpya kalasvarotsukaṃ madhumantau madhumādhavāviva

19.48

atha rāmaramāpatī piturnnikaṭaṃ ninyaturādareṇa tam
racitocitaśiṣṭapūjanaṃ sujanaṃ26 dyāmiva dharmmakarmmaṇī

19.49

atha kaṃsakṛtānuśāsanaṃ sakalaṃ nandayathocitārcitaḥ
paśupeṣu nirastasaṃbhramaḥ27 sukhamābhāṣata gāndinīsutaḥ

19.50

śvaphalkajeneti nivedite 28 tata upāyanāni pratigṛhya vallavāḥ29
mudā hṛdā yādavarājadhānikāmatisthireṇa 30 tvaritāḥ pratasthire

19.51

divo'vatīrṇau pṛthivīṃ punāthe nāthau yuvāmatra janatrayasya
aghāpaghātau ravijahnukanyāpayaḥpravāhāviva nīlaśuklau

19.52

vijitya bhojādhipatiñca pitroḥ prītiṃ parāmarpaya bandhamokṣāt
akrūra ukteveti balācyutau ca tābhyāṃ saha syandanamāruroha

19.53

atho ratho'muṣya pathoparrpaṇe raviṃ rucā vārimuco mahāravaiḥ
jigāya vegena samīramambare kimatra citraṃ yamadhiṣṭhito hariḥ

19.54

akrūro'pi rathādathāvataraṇaṃ kṛtvā jale yāmune
magno dainikanityakṛtyavidhaye yāvat samunmajjati
tāvat prekṣata śeṣaveṣamamalaṃ nīlāmbaraṃ sundaram
kṣubhyatkṣīrasamudranīralaharīmālojvalaimaulibhiḥ

19.55

aṅke tasya navīnapīnajaladaśreṇīśriyā'dhiśritam
sānandaṃ sanakādivanditapadaṃ kṛṣṇaṃ samālokya ca
31unmagno'pi nimagna eva sa ciraṃ citrāmbudhau tasthivān
dṛṣṭvā tau ca tathaiva tatpathagatau devau rathasyopari

19.56

dṛṣṭacitra ivābhāsi kiṃ vilakṣya mahāśaya32
iti pṛṣṭo bhagavatā vaktuṃ vyavasito'pi saḥ

19.57

nāpārayata33 saṃruddhavyāpāraprakaro girām
nīrāttīraṃ gato mene māyāmeva harerimām

19.58

atha rathamadhiruhya prītacetāścaritram
paramapuruṣayostat prekṣya lokātipāti
punarapi saha tābhyāṃ gāndinīnandano'sau
madhunagaramudāraṃ prāpa nirmuktapāpaḥ

19.59

pitā yasyānvīkṣāmbudhibahalane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇakāvye'tibhavye'bhavat pūrṇastūrṇa tithagaṇanayā sammitaḥ sarga eṣaḥ