Harikeli 19
Harikeli 19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 19.7 — 2 parts
19.1
atha tāḥ pratipadya vallabhāḥ paritāpaṃ jahati sma vallabhāḥ
tapakālahatā iva drumāḥ prathamā vāridamaṇḍalīriva
19.2
iti kṛṣṇacaritramadbhutaṃ¹ kalayantaḥ sakalaṃ jagajjanāḥ
tamamaṃsata kaṃsahiṃsanapratipannāvataraṃ paraṃ prabhum
19.3
kamalāsanamānasātmajaḥ kalikedārakṛṣīvalo muniḥ
bhuvane bhuvane paribhraman bhavanaṃ bhojapateḥ kadāpyagāt
19.4
gurugairikarāgarociṣā parivītaḥ taruvalkavāsasā
parirabdha iva svaśuddhaye jvalanenāpi hi sarvabhakṣiṇā
19.5
bahupuṇyajalokṣitāḥ kṣitāvuditāḥ prāpya mahattapovanam
phalapākapiśaṅgadīdhitīrdadhaduccairvikaṭā jaṭālatāḥ
19.6
mṛdumūrcchanayā muhurmuhurmahatīmaprahatiṃ pravādayan
janarañjanakṛtyakaitavaṃ kalibījaṃ suramudgiranniva²
19.7
matipāvakapūritāntarānnitarāṃ dāvadavādihodgataiḥ
nivahaiḥ parisaṅkulaṃ vahan dhamanīnāṃ kamanīyamaṅkakam
19.7.p1
ravimaṇḍalameva³ khetalād bhuvi niryannavalokito janaiḥ
susamiddhatanuḥ samutthito mathitātkṣīranidherivoḍurāṭ
19.7.p2
ṣaḍbhiḥ kulakam
19.9
atha bhojapatistamāgataṃ munimānarca yathocitārcanaiḥ
dviṣatāmapi saṅgame satāṃ mahatāmaprahatā hi satkriyā
19.10
viniveśitaviṣṭare'munā viniviṣṭaḥ kṛtapiṣṭakabhramaḥ
bahumānapuraḥsaraṃ munirjagade saṃsadi kaṃsabhūbhujā
19.11
bhramatā bhuvane saha tvayā kṣaṇasaṅgo'pi tamopahaḥ satām
jaladhāviva yānavāhināṃ maṇinā mūlyavatā⁴ samāgamaḥ
19.12
dvayametadaghāpahaṃ nṛṇāṃ drupadā⁵ vāri tavāṃghrijaṃ rajaḥ
śirasopagṛhītamādimaṃ caramaṃ saṅgatamātramaṅgaṇe
19.13
vimalaṃ kulamakṣi satphalaṃ jananaṃ jātamapetapātakam
amunā bhavadīkṣaṇena me dhruvamādhāyi dharādhurīṇatā
19.14
bhavadāgamanaprayojanapratipitsātaralīkṛtaṃ mune
nalinīdalanīrabinduvat kvacidapyañcati na⁶ sthitiṃ manaḥ
19.15
tadanantaramantaraṃ diśāṃ daśanāṃśuprakareṇa dīpayan
munirāha nṛpaṃ tamāntaraṃ sa tamassatvamiṣād⁷ vamanniva
19.16
asi dhanyatamo dhanuṣmatāṃ prathamastvaṃ pṛthivībhujāmapi
na vicintayasīha ṣaḍ guṇānaguṇastvaṃ kimu rājasaṃpadā
19.17
harirāsa hite suparvaṇāmavatīrṇo vasudevayoṣiti
adhitiṣṭhati nandamandiraṃ kṛtarakṣo⁸ janakena kaitavāt
19.18
amunā śiśuneva pūtanā nihatā nāgasahasrasatvabhāk
apare bakadhenukādayastṛṇavattena nipātitā raṇe
19.19
adhunā sa nirūḍhayauvanastvaduruccheda9 ivāvabhāti naḥ
acikitsya ivāmayo mahān niyataṃ niṣprahariṣyati dviṣām
19.20
iti te hitakṛttayeritaṃ10 sakalaṃ devacaritramuttamam
paravṛddhiṃrudañcatu11 dhruvā nidiśādhīśaśatāmāya māṃ divaḥ12
19.21
atha bhojamahībhujā munirjagade'sau jagadekavanditaḥ
vinayāvanatisphuṭīkṛtairanurāgaiḥ paripūritātmanā
19.22
asamīrahatiḥ13 sadojvalā guruvijñānamayī mahātariḥ
vidito'si kilālambanaṃ patatāṃ no vipadarṇavormiṣu
19.23
bhavatā bhramatā yatastato mama deyāḥ sadayātmanāśiṣaḥ
praṇamāmi bhavantamantakādapi me bhītirapaitu tanmune
19.24
iti bhojapatirvisṛjya taṃ vasudevaṃ sadasi vyatāḍayat
saruṣā paruṣākṣaraiḥ śarairhariṇaṃ vyādha ivādhikānanam
19.25
prathamo yaduṣu dviṣattamo vasudeva tvamihāsi me mataḥ
damunā14 iva yat kuśūrajo15 nijamevāśrayamaśnuṣe bhṛśam
19.26
ahaniṣyamahaṃ kathaṃ na hi prathamaṃ tvāmatikopadīpitaḥ
yadi nāradasuśrutāmṛtairakariṣyaṃ na suśītalāntaram
19.27
iti taṃ paribhāṣya bhojapo'bhaṇadakrūramadūravartinam
mama dānapate dviṣattamo vasudevaḥ suhṛdekako bhavān
19.28
api dānapate hite mama vrajavāsaṃ vraja gopamaṇḍitam
iha nandasutau samānayan16 tvaritaṃ mannayanātithīkuru
19.29
mama cāpi17 dhanurmakho mahān bhavitā bhāvitṛtīyake'hani
prahiṇu vrajavāsino janān paramopāyanapāṇikāniha
19.30
iti labdhanṛpānuśāsanaḥ patageśaśāsanadarśanotsavaḥ
upajātamanoratho18 rathī vrajavāsaṃ prati sa pratasthivān
19.31
aśiṣat19 svacareṇa keśinaṃ sa tu vṛndāvanavāsinaṃ vibhuḥ
ahitau jahi tau mamāhave sahitāvānakadundubheḥ sutau
19.32
atha vājivapurmahāsuro nṛpakaṃsacchalakāladeśitaḥ
abhigamya hariṃ mahāvilaṃ20 vadanaṃ vyādadayenamāśitum21
19.33
hariṇāpi niveśitaṃ mukhe karamābhoginameṣa jagrase
sa ca tadgilito galaṃ gato vavṛdhe vyādhirivāpratikriyaḥ
19.34
viniviśya galaṃ mahāvilaṃ tadadhaḥ 22sampsarāruṇā'munā
hṛdayākhuramuṣya jagrase kimiva śrīpatibāhunā'hinā
19.35
haripīnabhujābhujaṅgamapratipannodarakandarasya kim
drutamasya palāyitaṃ bhiyā prabalaiḥ prāṇasamīragairapi
19.36
vidhṛtaikakapolanāsikāśrutidṛksāmiśiro'rdhabāladhī23
harivāhumahatvanirmitau śakalau tasya nipepatuḥ kṣitau
19.37
avakeśini keśini prabhau prahate keśavakeśikānane
sumanobhirakāri śobhanā sumanobhiḥ sumanobhivarṣaṇā
19.38
ditijāśvaniveśitā ruṣā haribāhau daśanavraṇāvaliḥ24
vijayākṣaramālikā harinmaṇidaṇḍe likhitā ivābabhau
19.39
atha dānapatiḥ surā'surapramadāyopagamāya śārṅgiṇaḥ
prajavena rathena gokulaṃ sati sāyaṃ samaye samāsadt
19.40
upalabhya sa divyalakṣaṇaṃ haripadaṃ padvīrajogatam
avaruhya rathānmuhurmuhuḥ praṇanāma stutavāṃśca tacca sat
19.41
mahadāśrayaṇaṃ śriyaḥ pateḥ patitāghaprakarāghamarṣaṇam
ruciraṃ caraṇāmbujaṃ bhaje bhajatāmapratibandhamaṅgalam
19.42
asatāṃ lavanāya yatsatāmavanāyāvatarad yuge yuge
vyavahārapathopradeśakaḥ praṇamāmastamamānavaṃ navam
19.43
iha saṃsṛtināṭyamīhate25 śrutināndīnigadena yat svayam
svayameva nirīkṣate ca yaḥ prakaṭaṃ taṃ naṭamīśamāśraye
19.44
jagatāmupari kṣitau vasannapi kartuṃ mudamadya me dṛśoḥ
navanīradanīlamadbhutaṃ śrutimṛgyaṃ mama dhāma dhāsyati
19.45
idamadhvani cintayannasau bahusauhṛddbhareṇa cetasā
upanandaśiśu prayātavān dhṛtavānasya padaṃ ca mūrddhani
19.46
vasitāsitavāsasaṃ valadvalavantaṃ baladevamanvitaḥ
sphaṭikācalamācitaṃ harinmaṇibhāsaiva nanāma maulinā
19.47
tamubhāvapi rāmakeśavau samavetyātitarāṃ cakāsatuḥ
pikamāpya kalasvarotsukaṃ madhumantau madhumādhavāviva
19.48
atha rāmaramāpatī piturnnikaṭaṃ ninyaturādareṇa tam
racitocitaśiṣṭapūjanaṃ sujanaṃ26 dyāmiva dharmmakarmmaṇī
19.49
atha kaṃsakṛtānuśāsanaṃ sakalaṃ nandayathocitārcitaḥ
paśupeṣu nirastasaṃbhramaḥ27 sukhamābhāṣata gāndinīsutaḥ
19.50
śvaphalkajeneti nivedite 28 tata upāyanāni pratigṛhya vallavāḥ29
mudā hṛdā yādavarājadhānikāmatisthireṇa 30 tvaritāḥ pratasthire
19.51
divo'vatīrṇau pṛthivīṃ punāthe nāthau yuvāmatra janatrayasya
aghāpaghātau ravijahnukanyāpayaḥpravāhāviva nīlaśuklau
19.52
vijitya bhojādhipatiñca pitroḥ prītiṃ parāmarpaya bandhamokṣāt
akrūra ukteveti balācyutau ca tābhyāṃ saha syandanamāruroha
19.53
atho ratho'muṣya pathoparrpaṇe raviṃ rucā vārimuco mahāravaiḥ
jigāya vegena samīramambare kimatra citraṃ yamadhiṣṭhito hariḥ
19.54
akrūro'pi rathādathāvataraṇaṃ kṛtvā jale yāmune
magno dainikanityakṛtyavidhaye yāvat samunmajjati
tāvat prekṣata śeṣaveṣamamalaṃ nīlāmbaraṃ sundaram
kṣubhyatkṣīrasamudranīralaharīmālojvalaimaulibhiḥ
19.55
aṅke tasya navīnapīnajaladaśreṇīśriyā'dhiśritam
sānandaṃ sanakādivanditapadaṃ kṛṣṇaṃ samālokya ca
31unmagno'pi nimagna eva sa ciraṃ citrāmbudhau tasthivān
dṛṣṭvā tau ca tathaiva tatpathagatau devau rathasyopari
19.56
dṛṣṭacitra ivābhāsi kiṃ vilakṣya mahāśaya32
iti pṛṣṭo bhagavatā vaktuṃ vyavasito'pi saḥ
19.57
nāpārayata33 saṃruddhavyāpāraprakaro girām
nīrāttīraṃ gato mene māyāmeva harerimām
19.58
atha rathamadhiruhya prītacetāścaritram
paramapuruṣayostat prekṣya lokātipāti
punarapi saha tābhyāṃ gāndinīnandano'sau
madhunagaramudāraṃ prāpa nirmuktapāpaḥ
19.59
pitā yasyānvīkṣāmbudhibahalane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇakāvye'tibhavye'bhavat pūrṇastūrṇa tithagaṇanayā sammitaḥ sarga eṣaḥ