Pramāṇa · Search · About · API

Harikeli 20

Harikeli 20

Language
Sanskrit

Contents

20.1

visṛjya gehāya sa gāndineyaṃ balena sākaṃ balināṃ vareṇyaḥ
śriyo janisthānatayā'vagāḍhaṃ dvidhānubaddho¹ madhurāmlokīt

20.2

yatra sphurannirmalaratnabhāsāmatiprasāre² divasāvasānāḥ³
kalāvatīnāṃ kalabhṛṅganādairāvedayanti śrutikairavāṇi

20.3

prasādhanāni pramadā vidhāya nidhāya cetaḥ priyasaṅgamāya
upetyaṃ saudhaṃ gamayanti sūraṃ dine'pi dūraṃ sicayāñcalena

20.4

mithaḥ sakhīnāṃ valabhīmupetya⁴ krīḍārase kausumakandukena
⁵yasyāmavaśyāyakare'dhisāryaṃ kutūhalinyaḥ karamarpayanti

20.5

sthale sthale yatra suvarṇasaudhāḥ saudheṣu saudheṣu navāśca dārāḥ
dāreṣu dāreṣu manojalīlā yābhiḥ kṛtā dyaurapi tāmadho'dhaḥ

20.6

bhujaṅgajuṣṭāḥ śaśibimbacumbicalācalottuṅkataraṅgagaṅgāḥ
yasyāmarājannavadātaveśā⁶ gṛhā maheśā iva bhūmipānām

20.7

yatra prajānāmitaretareṇa prāṇādhike premṇi jāgarūke⁷
ekastvaśabdāyata śabdaśāstrapadāvalīnāmanubandhalopaḥ

20.8

yatrārthavādaśrutireva śāstre śastre śite kośaparikṣayo'bhūt
karagrahārtiḥ priyakelisaṅgādaṅge kuraṅgāyavalocanānām

20.9

yatra chalāpārthavirovabādhāsiddhapratijñāhatijātidoṣāḥ⁸
vibhānti vidvatpariṣanmukhendusañcāripañcāvayavaprayoge

20.10

suvarṇalepo bhavanasya bhittau karpūrapūrairajiropacāraḥ
pratiprayāṇaṃ maṇibhiḥ prasādhā sādhāraṇī sarvajasya yasyām

20.11

vaṇijanatbhrūnayanāñcalāni calāni paśyan bhramaropamāni
prahṛtya maurvīguṇabhaṅgabhīruḥ pauṣpaṃ dhanuḥ paśyati yatra kāmaḥ

20.12

sthite puraḥ kretari nālikerīphalaṃ nakhairullikhati kṣaṇena
bhavanti romāṅkuradanturāṇi vaṇigvadhūnāṃ kucakorakāṇi

20.13

draṣṭuṃ dehi sarojasundaramukhi ! tvaṃ hyastanau⁹ vīkṣitau
yau tau hāṭakasaṃpuṭau truṭitavallagnaṃ 10 manastatra me
kiṃ mūlyaṃ na yataḥ paraṃ priyataraṃ loke ta evāsavaḥ
yatraivaṃ lapatorbabhūva vipaṇau 11 yūnoranūno rasaḥ

20.14

yatrābhrānti12 gṛhā mahāmaṇivahāḥ paryāyato'bhraṃlihā
vīthī yatra ca hīrahārakhacitā 13 ratnākarapreyasī
citraṃ yatra ca nāgarīmayataḍillekhāmukhāmbhoruhāt
unmīlanti muhurmuhurmadhuliho lakṣyaṃ kaṭākṣormayaḥ

20.15

jalpantyaḥ prathamaṃ sabhaṅggimadhurasnigdhaṃ sudhādurddinam
kurvāṇā vipaṇīṣu yatra taḍitāṃ kāntīḥ sṛjantyaḥ svayam
gacchantyo darahāsyahārivalitagrīvaṃ kapolaskhalat -
lolāpāṅgatāraṅgitairmṛgadṛśaḥ krīṇanti lokatrayam

20.16

tvaṃ krītamatra kamalaṃ kalayote tābhiḥ
uktā14 niveśitakarā vadanānubimbe
yatra sphuṭasphaṭikavīthīṣu mālikānām15
antaḥsmitāni janayanti na ke yuvānaḥ

20.17

nagarantadeṣa saviśeṣaviṣayavalitaṃ vilokayan
dhautavasanamayane militaṃ rajakañca kañcidudavocadacyutaḥ

20.18

vasanāni raṅgarucirāṇi 16 nṛpasamucitāni dehi nau
tena bhavatu bhavato'pi bhave bhavanādisampadatilobhanīyabhāḥ17

20.19

18iti taṃ nigadantamuvāca ruṣā vacanaṃ kuṭilaṃ rajakaḥ kuṭilaḥ
nṛpayogayataraṃ vasanaṃ na hi te vanavāsina eva vane vasanam

20.19.p1

iti taṃ vadantamayamāha mahitamahimānamantyajaḥ19
brūhi nṛpasamucitāni kathaṃ vasate vaneṣu vasanāni goduhaḥ

20.19.p2

cumbakam

20.21

punarīdṛśaṃ na vada mūḍha yadi manasi te jijīviṣā
krūramiti ca bahu vadantamamuṃ sahasā haristamasubhirvyayojayat20

20.22

vasanāni tāni paridhāya hariraparimeyavikramaḥ
paurayuvatinayanotsavadaḥ sabalo gato guṇakamālakālayam21

20.22.p1

natvā natvā nutvā mālikākāraḥ
dāyaṃ dāyaṃ mālāḥ kṛṣṇamatoṣayadeṣa sāśeṣam

20.22.p2

bhāracchandaḥ

20.24

devo'muṣmai prādāt prītaḥ pītāmbaro varāniṣṭarān
kiṃ kiṃ na sādhayati vā sādhusamārādhito mahānugramahāḥ22

20.25

anulepanapātrapāṇimabjāyatanetraḥ pathi so'tha vīkṣya kubjām
23tadupāhitacandanānuliptaḥ kṛpayā tāṃ cakame24 vidhātumṛjvīm

20.26

cibukaṃ samudañcya pāṇinā'syāḥ prapadena prapadaṃ pragṛhya gāḍham
saralāṃ taralākṣipaṅkajāntāṃ surakāntāmiva nirmame mukundaḥ

20.27

sā citrandārumahasā sahasā kṛśāṅgī
lokairaloki suṣamāsamudāyasindhuḥ
māyeha kiṃ madhuriporuta daivarāmā
rāmā kva seti samaśāyi25 tataśca paścāt

20.28

sa prārthitaḥ svagṛhavāsavilāsa masmai 26
svīkṛtya taṃ saha balena punaḥ pratasthe
bhaktapriyo hi bhagavānapi kinna tasya
śreyasyamarppayati kiñcidupāsanābhiḥ

20.29

mahāmahārambhavijṛmbhamāṇamṛdaṅgaśaṅkhādiāninādivādyam
dvārodayattoraṇapuṣpamālānipātipuṣpaṃ layagītahṛdyam

20.30

uddīptadīpāvalidīpitāśaṃ prabhūtabhāsvatprakaraprakāśam
sacitrabhojyapracuropacāramagādagāraṃ nṛpakārmukasya

20.31

niveditaṃ rakṣibhirakṣibhaṅgyā karīva kāntāramudārasatvaḥ^
apaśrameṇaiva kareṇa kṛṣṇaḥ kodaṇḍamuddaṇḍataraṃ babhañja

20.32

bhraśyadbhūdharacakramakramacalatpāthodhikrotkaram
vyasyaddiśyakarīndravṛndamavanīcakraṃ na cakre param
kṛṣṇākarṣitakaṃsakārmukadalodbhūtaprabhūto dhvaniḥ
kiṃ^ pradhvastasamādhibandhamatanodaddhā^ mano vedhasaḥ

20.33

tato jātabhāmāḥ pare baddhakāmāḥ samuttasthureke tamāhantukāmāḥ
hariścāpakhaṇḍena rakṣāniyuktān parābībhavattānaśeṣān saśeṣaḥ

20.34

atha preṣitā bhojarājena kopāccamūrājagāmodbhaṭānāṃ bhaṭānām
mahāśastradhārātaḍitpātaghorā milajjālikā^ kālikā'kālikīva^

20.35

tataḥ prodbhaṭāste bhaṭāḥ sarvaśastraiḥ sarāmaṃ nikāmaṃ hariṃ tatra jaghnuḥ
bhavāmbhonidhau yaugapadyaprayuktairavidvānivātmānamāvidyakoghaiḥ

20.36

hareraṅgamāsādya śastrāṇi tāni prabhūtāni^ bhūtāni moghāni^ sadyaḥ
viśīryanta evādriśṛṅge nipātādudārāmbudhārā hi dhārādharāṇām

20.37

udastaṃ34 bhujastambhadambholidambhādahaṃbhāvasambhāvitairanyapakṣaiḥ
pralambo dviṣanmaṇḍalākāragatyā 35śarāsāramuccairapārādhayacca36

20.38

athāplutya37 vegāt pareṣāmanīke tadā rāmakṛṣṇau pareṣāṃ samīke
karādastraśastraṃ38 mudācchidya sadyaḥ 39sunighnāva nighnān samājaghnatustān

20.39

balo bāhumekasya pādau parasya praciccheda pādena dhārāsitena
śiraḥ śauriranyasya vinyasya bhūmau capeṭena kañcid vituṇḍaṃ40 cakāra

20.40

kvacitkañcidasyan paraṃ śāstrayitvā41 kriyākovidastau parāsū cakāra
tadaujāyitaṃ42 tasya matvaiva śatrugrahe na prayāsadvayādhikyadoṣam

20.41

prahārātirekānnatenārimūrdhnā divo'dhastalaṃ pātinā kṛṣṇadevaḥ
gṛhītvaiva puṃvigrahaṃ vīralakṣmīścakāroccakaiḥ43 kandukakrīḍanāni

20.42

sthitāveka eva prayāṇe śatañca pradāne ripūṇāṃ sahasrāyamāṇaḥ
pragāḍhaṃ balan vīralīlāvitāno44 vipakṣairalakṣi prabhurlakṣasaṃkhyaḥ

20.43

dṛśyo'dṛśyo dūravaccāntikasthaḥ khastho bhūstho niścalo cañcalaśca
itthaṃ vīraśreṇimadhye tadānīṃ devo'tānīdindrajālaṃ karālam

20.44

sapadi rudhiradhārayocchvalantyā vidalitamūrdhakabandhato45 bhaṭānām
divi sarasi babhūva lipyamāno ravirapi lohitanālapaṅkajābhaḥ

20.45

iti samaraparāṅmukhāni bhejuḥ śatamukhavairadalāni kaṃsameva
nijagaduradhikaṃ trivikramasya kramacaritāni ca tāni samparāye

20.46

kṛtvā kumudākarakaraṇaṃ raṇaṃ raṇayaśā diśāsu viśālavibhavaḥ
hṛdi bhojabhūbhujo vijayaṃ nidhāya śakaṭaṃ46 prāpa kṛṣṇaḥ

20.47

pitā yasyānvīkṣāmbudhibahalane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇakāvye'tibhavye'bhavat pūrṇastūrṇaṃ śaśadharakalāsaṃkhyayā sarga eṣaḥ