Harikeli 5

Language: Sanskrit

5.2

ayaṃ mama samārambho govindaguṇakīrtane
meruhemasamāhāraṃ 4śiśoranukaroti hi

5.3

aniṣpannābhidheyāpi tathā'pi mama bhāratī
kasya nānandayedantaḥ śiśūnāmarddhavāgiva

5.4

yasya pādajalaṃ gaṅgā'naṅgārermaulimaṇḍanam
kīrtitaḥ sa kathaṃ na syādaṃhaḥsaṃghaharo5 hariḥ

5.5

atha svanati jīmūte maṅgalānakajālake
cañcalānartakīnṛtte pravṛtte gaganāṅgaṇe

5.6

prasannapāṃsuprakarapavanopavanodake
kāle'sūta jagatsūtiṃ devaṃ devakanandinī
(yugmakam)6

5.7

satvavṛddhiḥ satāmāsa khalīkāraḥ7 khalātmanām
bījaṃ vṛjinabhaṅgasya8 jāta eva jagatpatiḥ

5.8

atyajat tāmasollāsabhārabādhāṃ9 vasundharā
dyaurapi dyotamānā'rkacandrādigaganacerā

5.9

10bhejire'surasaṃghātaṃ vihāya surasaṃhatīḥ
jāyamāne jagannāye cintācāpalasaṃjvarāḥ

5.10

āsannāsāditaśrīkā mahāmodamanoharāḥ 11
vane vane sumanaso bhuvane bhuvane janāḥ

5.11

devīnāṃ mūrdhani sthānamāpuḥ santānajasrajaḥ
askhalat12 kaṃsakāntānāṃ karṇāt kanakakarṇikā

5.12

13ajo'pi jāyate devaścitramatreti kautukāt
tajjanmalagnaṃ dadṛśe samastairapi kiṅgrahaiḥ 14

5.13

purā15 parabhayādeva devo nijagṛhaṃ jahau
adhyuvāsa kimatrāsaḥ punastadvāsaraprabhuḥ

5.54

16yogināmapyagamyo'sau gamyo bhavatu cakṣuṣoḥ 17
ityutsukatayā 18 kiṃ svidinduruccasthale sthitaḥ

5.55

vasudevaḥ sudevo'bhūd devakī sarvadevatā
tau tadā 19 kimu sañjātau punastanayajanmanā

5.56

hariḥ kaumodakīkambucakravārijadhāribhiḥ 20
dyotamānamaṇiśreṇībhūribhūṣaṇabhūṣitaiḥ 21

5.57

bhujairasurasaṅgrāme 22 sindhunirmanthamandaraiḥ
hasadbhiriva tadrūpānalapāyāsāpasāritān

5.58

samvyānavasanasnigdhapītimnā 23 pītayan diśaḥ
puñjadañjanasaṃkāśarociṣā vapuṣā puṣan

5.59

pitroḥ 24 paramikāṃ prītiṃ kaṃsahaṃsaprataptayoḥ 25
puraḥ 26 prādurabhūnmegho gotrāgaganayoriva
(kalāpakam) 27

5.20

vīkṣya bālamathasphūrjanmahāpūruṣalakṣaṇam
yojayitvā karaṃ mūrdhni bhaktibhāvabharānate

5.21

sampādayan tatkarayorghyamānandajāśrubhiḥ
ādarāt 28praṇayodārādastaudānakadundubhiḥ29

5.22

namastubhyaṃ hṛṣīkeśa keśava kleśanāśana
bhūtanāthāsanībhūtapavamānāṃśanāsana

5.23

hariḥ pātā haro hartā kartā ca kamalāsanaḥ
janā jalpantu jagatāṃ vastutastu tvameva te

5.24

yacca30 bhūtaṃ bhavad yacca bhaviṣyadapi vastu yat
31tvamevaiko'si tatsarvaṃ kaḥ stotā kaḥ stavastava

5.25

anantaguṇatā gurvī tvālpā māmakī matiḥ
tathāpi32 stūyase deva kevalaṃ bhakticāpalāt

5.26

yogināmapyagamyo'si kimpunaścarmacakṣuṣām
tathāpi dṛśyase deva dayā dīne tavedṛśī

5.27

33koṭikalpāntavṛttāntavettāsi prakṛteḥ paraḥ
dhruvaṃ 34khalakhalīkāre'laṅkāro matkule'bhavaḥ

5.28

vayaṃ kaṃsanṛśaṃsena balinā vikalīkṛtāḥ
tena35 manyāmahe nātha tannigragamanugraham

5.29

rūpaṃ cedaṃ36 niṣprapañcaṃ viriñcyādibhirañcitam
eṣa pāpo na jānāti yāvattāvat tiraskuru

5.30

adastadīyavyāhāraṃ tuṣārānte samāgate
parapuṣṭavadācaṣṭa prahasya pitarau prabhuḥ

5.31

purā paramabhāvena bhejāthe māṃ tapaḥ sthitau
mayāpi yuvayoḥ prītyā tatra putratvamāsthitam

5.32

mayā jātena janakau 37 saphalaṃ taṃ tapastarum
vaktuṃ 38 vāṃ paramaṃ rūpamāvirbhāvitamātmanaḥ

5.33

gopāya gopāyatane māṃ nītvā gokulaṃ pitaḥ
kaṃsādasādhoḥ saṃsārājjñānīvātmānamātmani39

5.34

ityuktvā sa tanuṃ tyaktvā divyāṃ navyārbhako'bhavat40
āryyasyāpi viparyyeti kāryyarūpamanāvilam

5.35

athāsminneva41 samaye sāyaṃ sandhyeva candrikām
yaśodā janayāmāsa yoganidrāṃ kumārikām

5.36

jaganmātari jātāyāṃ mahāmohe mahīyasi⁴²
nirmanaskamivāpannaṃ jīvajātamajāyata

5.37

ko'pi kutrāpi jānāti na sukhaṃ sukhasādhane
duḥkhahetau na duḥkhaṃ vā jagadambāvimohitaḥ

5.38

puñjitāñjanasaṅkāśaṃ paritopi mahattamaḥ
nāmasāmyasuhṛnmohaprasare prasasāra kim

5.39

sāmageyaṃ munidhyeyaṃ jagadātmānamātmajam
vasudevastadādāya gokulāya pratasthivān

5.40

bhānukoṭipratīkāśe harau hṛdayavartini
nācakrāma tamo nāma paramānakadundubhim⁴³

5.41

adṛśyaṃ dṛśyatāṃ yātaṃ vartma yātamapaṅkatām
harivāhe vrajagṛhaṃ vrajatyānakadundubhau

5.42

parito haritoṣāya darśayanta ivāyanam
bhogino bhogamāṇikyadīpamālāmadīdipan

5.43

satāṃ saṃsārabandhasya vicchettā cintayaiva⁴⁴ yaḥ !
dvārabandhā vimuktāḥ kiṃ svayameva tadīkṣaṇāt

5.44

kva bhītiḥ kvāpayātambā krīḍato'sya jagatpateḥ
taḍittaraṅgairiti⁴⁵ kiṃ harito hasitā haṭhāt

5.45

paṅkasaṅkaṭadustārā pārāvāravivarjitā
yamunāpyamunātāri jānudaghnajalāmalā

5.46

sansāresindhusantāre cintā yasya tariḥ satām
kālindī kiyatī46 kṛṣṇe sati locanagocare

5.47

tataḥ sa gokulaṃ prāpa tāpahārihariṃ vahan
paṅkasaṅkaṭamuttīrya sukṛtīva surālayam

5.48

tataḥ stimitadīpākṣi suptagopīgaṇaṃ yayau
sūtidhāma yaśodāyā dhāma dhyāyadivāmalam

5.49

yaśodāśayane suptāṃ pāñcālīmiva kāñcanīm
divyadṛṣṭiḥ parāṃ devīṃ dadarśānakadundubhiḥ

5.50

tatra nyasya nijaṃ bālaṃ bālikāmadadat sa tām
purīnnetuṃ parīvartā mūrtāmārtimiva dviṣaḥ

5.51

vasudevo'pi devakyāḥ sūtisadmani saṅgataḥ
tāmeva tanayasthāne varṇe mātrāmivādiśat

5.52

ātmaghoṣagṛhe nyāso nijāpatyasya yatkṛtaḥ
tatkokilavyavasitaṃ sādhu tenāpi47 śikṣitam

5.53

asminnavasare48 sarve cetanā labdhacetanā :
mahānidrāparīhārāt punarjātā ivābhavan

5.54-2

yaśodā vivide putraṃ jātāṃ putrīñca devakī
aho balavatī daivī māyā brahma़ādimohikā⁴⁹

5.55-2

sūtiṃ viditvā devakyā dauvārikamukhādariḥ
devānāmagamattatra kaṃsaḥ kāla iva krudhā

5.56-2

vāryamāṇo'pi sa tayā kṛpayodāya dārikām
apātayata pāṣāṇe pāpāsaktasya kā kṛpā

5.57-2

dṛṣadvyāpātitaivādyā devī sadyo divaṅgatā
vidyutkoṭirivodyotairadyotayāmāsa rodasī⁵⁰

5.58-2

tataḥ saudāminīvāsau vacasā vajratejasā⁵¹
nijaghāna nṛśaṃsantaṃ vasantaṃ basudhātale

5.59-2

kaṃsa haṃsi vṛthā kiṃ māmanya eva tavāntakaḥ
mūḍha gūḍhamihotpanno bhasmacchanna ivānalaḥ

5.60

ityuktvāntardadhe devī nabhovāṇīva⁵² tatkṣaṇāt
navyadivyopahāreṇa sevitā devatādibhi :

5.61

kaṃso'pi bālikāvākyād bālavadhavidhūtadhīḥ
tṛṇāvartādibhiḥ sārdhaṃ bālavadhyāmamantrayat

5.62

kṛṣṇaḥ pūrṇandurānandasindhuṃ nandayaśodayoḥ
anvahaṃ vardhayāmāsa bālabhāvena gokule

5.63

iyaṃ nidrāmudrā53 mama sakalasammilanakarī
jano'yaṃ jānīte kimapi na jaḍaḥ svāpayati mām
śayānaḥ kaiśore śayana iti kautūhalavaśāt
yaśodādāyādaḥ54 kimapi kimapi 55 svairamahasat

5.64

aho ghorā māyā mama bahuvidhāyāsajananī
janānāmajñāne mahati nihitānāmiha muhuḥ
ruroda smṛtvaivaṃ kimu kalitakaiśorakadaśo
vitāyānukrośaṃ nibhṛtanibhṛtaṃ nandatanayaḥ

5.65

kalpe kalpe bhuvanamakhilaṃ yena sṛṣṭaṃ visṛṣṭam 56
yasyaivāsau jagati bhagavānaṃśumānaṃśa ekaḥ
kaḥ pratyetu prathayatu ca ko dhāma tatsāmagamyam
nandālinde57 galitavayasā vāsasācchannamāsa

pitā58 yasyānvīkṣāmbudhiba travelhaslane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇakāvye 'tibhavye'bhavatpūrṇaḥ pūrṇo harijaniguṇairādimaḥ sarga eṣaḥ