Harikeli 7

Language: Sanskrit

7.15 — 2 parts

7.1

tṛtīyasargaḥ
dṛṣṭvā'tha hṛṣṭāssaha gopavṛndairvṛndāvanaṃ samyagamaṃsatāmī
divo bhuvi preṣitamindrasūnorānandane nandanamāditeyaiḥ

7.2

patatprasūnopadhinā viyogivadhāya kāme kiratīṣujālam
yatrāsata trāsabhareṇa gāḍhamāśliṣṭapūgā iva nāgavallyaḥ

7.3

prasūnasaurabhyaharaṃ samīramālabdhukāmā iva yatra śālāḥ
parikramantīrmadhupāyimāālāḥ kālāyasaṃ pāśacayaṃ vitenuḥ

7.4

tale tale bhūruhāṃ prasārya karaṃ kalāvānapi yatra devaḥ
sudhādhikaṃ sādhu marandavṛndamakiñcano yācati kiṃ cusadmyaḥ

7.5

yatra prasūnaṃ phalamarppayantyaḥ parasparaṃ pallavapāṇipātraiḥ
latāḥ pratānaiḥ parirambhadānādālīsamācāramivācaranti

7.6

vallīṣu1 vallīṣu sugandhi puṣpaṃ puṣpeṣu puṣpeṣu ca yatra bhṛṅgāḥ
bhṛṅge ca bhṛṅge kalakūjitāni jitāni yairātmabhuvo jaganti

7.7

sāmodamandānilamañjubhṛṅgīsaṅgītabhaṅgīpikapañcamādyaiḥ
yatrātidṛptaḥ smaraśāsanasya trāsādivāsāvirataṃ ratīśaḥ

7.8

āsīdasīmā vanadevatānāmapi prasādhāvidhilālasānām
dine dine cārutayā navīnā yanmānavīnāmiva bhūmirekā

7.9

yatrānyathāsiddhisamarthito'rthaḥ sadaiva dharmo'pi samīpavṛttiḥ
nimeṣasaṅgāt sahakāmasiddhyā karasthitā kasya na muktikanyā

7.10

prauḍhāparīrambha ivātigāḍhaṃ vyūḍhaṃ navoḍhāparidhānavacca
svādhīnakāntāmukhavat prasannaṃ sadā yadānandakaraṃ janānām

7.11

anekaśalaṃ2 yadalaṃ viśālaṃ3 śalyena4 hīnaṃ na ca śalyahīnam5
bhogīnayuktaṃ na ca bhogiyuktaṃ jātaṃ janānāmativismayāya

7.12

piturmayūkhaiḥ6 suṣamāvighāto mābhūdamīṣāmiti yad drumālīḥ
taraṅgahastojjhitaśīkarādyairaharniśaṃ siñcati bhānukanyā

7.13

samīracārī calapatrapuñjaḥ puraḥ prasarpanmaṇipuñjavātaiḥ
duṣṭairavasthātumalaṃ na jātamātaṅgibhiryatra ca vanyasatvai :

7.14

parasparasya spṛhaṇīyadharmaśobhātilobhādiva sānubandhā :
sthitā militvā ṛtavo'pi sarve nālaṃ babhūvuḥ kṣaṇamujjhituṃ yat

7.15

yatrāmbu śītaṃ sthalamūṣṇameva dhīraḥ samīraḥ kusumaṃ sugandhi
dharmai ṛtūnāmaviparyayeṇa mitho'nurāgādakalīva vṛtti :
(cumbakam)7

7.15.p1

phalaṃ prasūnañca dalaṃ dadānāśchāyābhirāyāsanivāraṇena
yatrāgatānāmagamā latābhiḥ sākaṃ sadātithyavidhiṃ vahanti

7.17

sampādya pādyādijalaṃ nivedya phalāni vṛndāvanajāni teṣām
madhūni dhṛtvā madhuparkamarkaputrī cakārātithipūjanāni

7.18

niśāṃ niśāṃ tuṅgatarāṅgarāvairudasya dasyūn śaraṇāgatānām8
dine dine tatra dineśakanyā yāmīva teṣāmavanaṃ cakāra

7.19

dine dine tatra tathā tathā'bhūt sukhāya teṣāṃ sa navo nivāsaḥ
yathā kathāyāmapi jātucidvā9 na sasmaruste vasatiṃ purastyām

7.20

vṛkṣālivṛkṣālisuparvamālāmūle'mṛttaughairmihirātmajāyāḥ
icchopanītāni sukhāni yatra divyo10 hi teṣāmucito'tra vāsaḥ

7.21

iṣṭāni miṣṭāni ca gotaruṇyastṛṇānyatṛpvanta vidikṣu dikṣu
na kevalaṃ tāḥ kimu sapramodaṃ hutāni havyāni havirliho'pi11

7.22

jātokṣavṛddhokṣacayaiścaradbhirjātaṃ mahokṣairiva pañcaṣāhaiḥ
strīpuṃsayorvāṅmanasī ca tasmādavindatāṃ citramanāvilatvam12

7.23

13sarvo'pyayaṃ ghoṣamayo niveśo ghoṣāśca sarve bahubhāṇḍavantaḥ
bhāṇḍāni sarvāṇi havirmayāni havīṃṣi saurabhyamayānyabhūvan14

7.24

kṛṣṇo'pi kaiśorakalobhanīyavilāsavalyusmitakautukādyaiḥ
prāvardhayat prītinadīṃ sa pitroḥ prāvṛṭpayovāha ivāmbuvarṣaiḥ

7.25

gorocanācandanapaṅkalekhā bhāle rarāja vrajarājasūnoḥ
candrādhike cāruṇi vaktrabimbe samvardhitā saptadaśī kaleva

7.26

sampaśyato ramyamukhendubimbamasambareṇākṣisaroruheṇa
prīte ca tasminnatigāḍhalagnā prītirna pitrorvirarāma cittāt

7.27

aṅgādihāṅgaṃ vrajasundarīṇāmāhūta evopagataḥ śaśīva
udvelamānandasamudramāsāmasāvasāvīt karayojanena

7.28

vrajan15 pragṛhya vrajasundarīṇāṃ karāṅgulīmaṅgulibhiḥ kumāraḥ
pade pade ca skhalitaṃ dadhānastatāna pitrormudamatyudārām

7.29

yāmeva līlāmakarot kumāraḥ saivāsa bandhāya hṛdo vadhūnām
unmocikā cāpyaparaiva tasya līlā gatā locanagocaraṃ cet

7.30

dine dine'sau vapuṣā tviṣā ca navaḥ kalāvāniva vardhamānaḥ
rāmānujanmā ramaṇījanānāṃ vilocanāsecanako babhūva

7.31

sakiṅkiṇīkaṅkaṇakarṇabhūṣākapolamūlāskhalitālakaśrīḥ
govatsapucchaṃ balato vikarṣan vrajāṅgaṇe'riṅkhadanaṅgarūpaḥ

7.32

kaumāralīlābhiranāratābhirviḍambayan16 madhyamalokamittham
dharāmadho'dhastridivaṃ cakāra kimvā na lokottaramuttamānām

7.33

kumārakelīṣu kadāpi kṛṣṇaḥ satṛṣṇavad bālavayasyamadhye
nivārito'pyebhiravāritātmā mudā mṛdaḥ khaṇḍamudāsyadāsye

7.34

vayasyavṛndairiti nandapatnyai nivedite vedanayā'nayā'tha
sāpyenamenasvinamugradaṇḍaiḥ pāruṣyagarbhābhiruvāca vāgbhiḥ

7.35

adāntacittaḥ kimu vā pramattaḥ śiśo mṛdaṃ bhakṣitavānasi tvam
amī sakhāyaḥ satatānuvṛttyā rāmo'pi satyāpayatīdameva

7.36

paśutvamīdṛk paśupāṅgajeṣu na kvāpi dṛṣṭaṃ na kila śrutamvvā
tvayā'dya jātena pitā tavā'yaṃ goṣeṣu satyaṃ paśupālako'bhūt

7.37

itīrayitvā viratāṃ punastāṃ bālo bhiyā gadgadavāgavādīt
bahu stanitvaiva parisphurantīṃ payodamālāmamunīlakaṇṭhaḥ

7.38

sarve'pyamī devi ! mṛṣābhidhānā jānāsi tanme mukhamīkṣamāṇā
vilokite vastuni yat purasthe na pṛcchyate tucchadhiyāpi sākṣī

7.39

tadā samālokata nandajāyā māyākiśorasya maheśvarasya
vyādīyamāne vadanāravinde kukṣau niviṣṭāni carācarāṇi

7.40

mahīmahīnadrumaśailasārāṃ vārānnidhīniddhabṛhattaraṅgān
dvīpānupadvīpapuraḥsarāṇi vilokya viśvāni visismithe sā

7.41

acintayat sā punaretadeva devasya māyeyamṛta svamohaḥ
śiśoramuṣyaiva hi kinnu vā'sau lokātipātī mahimātimānaḥ

7.42

kvāyaṃ śiśuḥ kvācalacakravālaṃ kvāmī nadīnāḥ kva purāṇi vanyāḥ
idaṃ ghaṭetāpi yadā tadā vā ghaṭāghaṭe saṃghaṭate gajānām¹⁷

7.43

adhīrivādhītamapetacintaṃ kṣīvaḥ kṣaṇādīkṣitamātmaneva
sā cintayitvetyamihānubhūtaṃ sarvaṃ punaḥ prasmarati sma subhrūḥ

7.44

kadāpi kaumāravihārabandhumandhasya putraṃ nijaghāna kṛṣṇaḥ
kutūhalī dhūlibhirauṣadhāni tadakṣidāne bhuvi yā babhūvuḥ

7.45

vicakṣuṣaṃ kṣipramupetya vipraṃ rudan hṛdantaḥ kupito'yamūce
pitarvayaṃ durbalatāmupetya śaṭhena kṛṣṇena hatā haṭhena

7.46

niśamya tatttūrṇamamuṃ vicakṣuḥ skhalatpado mīlitakampracakṣuḥ
ayaṃ lagadbhāgiva mandamandaṃ nandātmajīyaṃ padamuccacāra

7.47

kṛtāntamandīkṛtacakṣurenaṃ18 samācacakṣe sa giro'tirukṣāḥ
kṛtānta eṣo'tirujāṃ yadantaḥ kṛtāntadaṇḍādapi no bibheti

7.48

nirāgasi preyasi bāndhavānāṃ mamāndhabhāvānnanayāyamāne
sute prahārādapaceṣṭase vā na ceṣṭase vā tava kiṃ durātman

7.49

kaṃse nṛśaṃse hi mahīpatīnāṃ niyāmake rājani rājamāne
dvijeṣu dṛṣṭaḥ prathamo'dhunaiva kopakramo gopakiśorakasya

7.50

bibheṣi bhūpādapi cenna tatkiṃ bhūmau bhavāneva hi bhūmipālaḥ
prāyaḥ prakṛtyā piśunasya puṃsaḥ kva nītirītiḥ kva parasya bhītiḥ

7.51

iti bruvantaṃ nayanena hīnaṃ dīnaṃ dvijaṃ vācamuvāca kṛṣṇaḥ
na kasya saṃyāti19 parāparādhakalaṅkapaṅkasya20 mṛjāsu cetaḥ

7.52

pretādhināthādapi no bibhemi tatkaiva cintā pṛthivīpatīnām
bhayaṃ punaḥ kevalameva loke pratīhi me vipra tavaiva jāteḥ

7.53

tavātmaje kiṃ kathayāmi vipreṣvāgasvitā vipra na me kadāpi
pratyeṣi no cet paripaśya tasya kāyaṃ svayaṃ kutra rajo'bhighātaḥ

7.54

iti bruvāṇe patageśayāne yāvat samunmīlati taṃ didṛkṣuḥ
etāvadeva kṣitideva āsīt praphulladindīvarasundarākṣaḥ

7.55

²¹hareranādīnavadaivalābhādābhāviśeṣaṃ²² sapadi prapede
urvīsruparveṣa mato na keṣāmatiprakarṣe mahato hi mānaḥ

astaudenamathainasā virahito matvā mahāpūruṣam
sākṣādakṣipathaṃ gataṃ caraṇayorānamya samyaṅ‌manāḥ²³
pratyaṅgaprakaṭībhavatpulakitaiḥ svedormikirmīritaiḥ
antaḥpremabharādabhaṅguragirā varṇena varṇāgrajaḥ²⁴

7.57

mitrānandaka bhaktapāla śaraṇāpannārtihārinniti
vyaktaṃ ko'pi bhavāmi teṣu na hare jihremi jalpannataḥ
śrutvājāmilapaddhatiṃ parasayā kintvāśayā cintayan
ekaṃ tvāṃ patitasya pāvanamato hṛṣyāmi tuṣyāmi ca

7.58

yaḥ prārakṣadajāmilaṃ²⁵ drupadajālajjāpaṭīṃ yātavān
grāhāduddhṛtavān gajaṃ ca gurave yo'dāt sutaṃ prāktanam
śrīkṛṣṇasya hi tasya ced yadi kṛpā nāścaryametannṛṇām
andhaḥ paśyati saṃśṛṇoti badhiraḥ paṅgurnarīnṛtyati

7.59

kaste guṇānāṃ garimāṇamīśa vinā phaṇīśaṃ prakaṭīkarotu
viśvambharābhāramudāramenaṃ mūrdhnā vahan yaḥ suvahaṃ cakāra

7.60

dyauruttamāṅgaṃ pṛthivī padante dṛṣṭī carantau divi puṣpavantau²⁶
vedā niruktaṃ padavāri gaṅgā deva tvadaṅgāni jagatprapañcaḥ

7.61

anādirapyādirasi tvamasya viśvasya viśvambhara viśvavandya
māyāvidheyīkṛtamānasena vijñāyase vallavamalla bāla

7.62

na kevalaṃ cārmaṇameva cakṣuradāyi dāmodara divyacakṣuḥ
yatastvayātmā prakaṭīkṛto me dayālutā kaṃ na vaśīkaroti

7.63

upekṣituṃ māmaravindanābha²⁷ na durjanābhedamavetya yuktam
ajāmilasyoddharaṇena jātā jāne jagannātha tavātikīrtiḥ

7.64

prajñādīpaḥ sa dvijaro vikalaṅkam
devādasmāllocanaratnaṃ samavāpya
ityevaṃ taṃ bhaktivinamro bahuvelam
nutvā nutvā dhāma nikāmaṃ nijamāpa

7.65

pitā yasyānvīkṣāmbudhibahalane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇakāvye'tibhavye
tṛtīyaḥ sargo'sāvagamadamalaḥ²⁸ kṛṣṇakaiśorakeliḥ

Harikeli 7

Contents