Vrajayuvavilasa 17
Vrajayuvavilāsa 17
- Language
- Sanskrit
17.1
uccairanantaramanantarasāṃ brajendrorāvarjayan surabhicāraṇacārulīlām
ānandavṛndamiha kandalayannamandamāsīdasīmaśubhado divasāvasānaḥ
17.2
gomaṇḍalaṃ gamayatā sahasodayantaṃbhīmākramaṃ śamayatā tamasāmasāram
reje tadāśubhavanābhicaladvayasyanādapradena hariṇā hariṇāṅkalīlam
17.3
taṃ prāgivātrasamaye prakamanurāgamaṭṭālikopariparisphuṭagītanāṭyam
ālyo nibhālya dayitaṃ hṛdayasya sāyaṃsandarśayanti bṛṣabhāskaranandinīṃ sma
17.4
to tallakṣaṇaṃ taruṇamaulimaṇīpraharṣaṃbhūyo'nubhūya mitha utkathadarśanottham
bāhyaprasaṅgarasabhaṃgurato'ntaraṅgāt premṇāstato vyaramatāmatiśāntaraṅgāt
17.5
kāntājane tadanusajjanitāpayānepreṅkholito'tanumadena satāpayāne
dhairyādivāryavikṛtiṃ ca jugoparājamānārjavena tanujo laghu goparājaḥ
17.6
paśyan priyāṃ vicakilapragurasthalīkaḥ saṃcinya cetasi catat kilakiṃcitānisaṃkocitācitavihāramahāraso'tanandātmajaḥ sa nijamandiramapyavindat
17.7
mandārapuṣpamayakanduka sundaraśrīstāvannavīnakuruvindamaṇi vinindan
nīcīnacārukiraṇastaraṇiḥ pratīcī prācīrabhūdharaśiraḥ samalaṃcakāra
17.8
niśchadma maitadiha vidma udārapadmarāgānubandhavidhinā nanu padmabandhuḥ
tāṃ padmarāgamayatāmayamāpa sāyaṃ tādṛśyameva kurute cirabhāvanā hi
17.9
śoṇībhavatkiraṇa īkṣaṇalakṣaṇīyaḥ sambarddhayan kamalakokamanovinodam
pūṣāstabhūbhṛti viḍambayati sma pūrvasarvaṃsahābhūdavalambinamindubimbam
17.10
mārttaṇḍamaṇḍalakuśomayaviṇḍa eva pāthodhikuṇḍamadhikuṇḍati piṇḍitā ghaḥ
sandhyābhidhānadahanena mahāndhakāravyājādviniṣpatati kiṃ sma na vāṣpamasmāt
17.11
vistāritānyatamasaṃ tamasaṃstutārkaṃstamyāgamaṃ hṛdayarogamavet samastaḥ
sādguṇyasajja iha sajjanapuṅgavastu vastupradūṣaṇakṛtiprakṛti khalu vā
17.12
naṣṭe viśiṣṭamahasohanikṛṣṭamiṣṭalipsuḥ stavīti sakalastaraṇo yadaste
dīpādikaṃ vyavahṛtipratipāditaṃ tejo lokaḥ prakalpayitumalpamapi pravṛttaḥ
17.13
ekena hanta ! mahatā vihitaṃ hi karmanirmātumeva laghavo bahavo na śaktāḥ
astaṃ samastamaruṇena tamastu dīpā yanneśire kṣapayituṃ tu paraḥ parārdhāḥ
17.14
līlāmaye'tha samaye samayaiha goṣṭhaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhati baliṣṭhatamodaviṣṭhe
sūrye'pyaniryyati vidhau vijaharṣaṃ sarvaḥ preyastaro'ntarayatīha yadantarāyam
17.15
mātāpi tāpitamatistamatīvahādaṃ klinnāntarā sphuṭataraṅgitaraṅgimānam
mānaṃ vidhāya vividhāyatalālanādyaistaṃ nandanaṃ kalitavandanamānananda
17.16
nīrājitaṃ praṇayarājitasambhrameṇa śyāmaṃ tameṇanayanānayanābhirāmam
śrīrāmaṇīyakakaṇīmayampyaśeṣaveśaṃ vyadhurbahusukhāya tataḥ sakhāyaḥ
17.17
koṭīndusundaramukhasya hareḥ purastāt bimbaḥ praśastamukurasya tadā lalambe
śobhāṃ na bhūri dhuri śāradayāvikendostāreva kintu sa babhūva śubhāya bhūyaḥ
17.18
tasyāmbaraṃ bahulajāmbavadyabālajambālasambaraṇakṛddyutiḍambareṇa
cittaṃ cireṇa rucireṇa kalevare'ñcadindīvarapravadhāmni camaccakāra
17.19
āsāndracandrakiraṇapratimallamallīsaṃphullamālyacayamāracayāṃcakāra
dhammillamullasadamūlyaruco'sya kalayaṃ śṛṅgāramugnimivopari saṃgrahāsyam
17.20
pītāmbarasya nikaṭe'sya kaṭeradhasthaṃ hemaṃ viśṛṃkhalatayā khalu śṛṃkhalaṃ tat
māsārakāmaḍamarorudarāvalambi jāmbūnadojvalaguṇasya ruci lalambe
17.21
pāṭīrapaṅkatilakaṃ kila kampi cillīvallīmanūparivabhau parivelladasya
manye'ti dhanvina idaṃ tadananyajasya mitraṃ sa mantrayati taddhanuroṣadhīśaḥ
17.22
hāremahārajatarājitaratnapṛkteḥ svabhāvikādbhutamaho ? vibhavaprabhūtam
śobhābhuromūrahasya ciraṃ prabhātakhadyotakautukanayena śanairnayāya
17.23
dhanvasya cilliyugato madanaḥ kaṭākṣaḥ kāṇḍīra eṣa bhajatu dhvajitā sabhāryaḥ
nirṇīya kuṇḍalayugaṃ hitalaḥdhavarṇaṃ ākāradhāri mukurasya cakāra karṇe
17.24
chidrāntarā iti guṇena nibadhya muktā nyastā hi saṃpuṭapuṭe nipuṇaiguṇeṣu
sadvṛttabhāvabahirantaranirmalatvāt niṣkāsya tasya hṛdi tā nidadhe vayasyaiḥ
17.25
śrīkaustubhastaraladīpyamṛtapravāhabāhulyasamvṛtatamo'ntaragendubimbam
sthūle sthale tadurasodarasodara śrīkaṇṭhaṃ vyaḍambayadaho avalambamānaḥ
17.26
rājīvabairakarayoḥ karayoradhastād bhāntīṃ suvarṇavalayāvalikāṃ kalāviḥ
ācchādya hṛdvatarayāntarayārucāsya sā svāmisevakanayādudaśuśubhattām
17.27
tasyāpi veśaviniveśanapeśalasya kāntātisaṃjigamiṣā nimiṣāntareṇa
sauvargavargasahajādhikasundaraśrīkandarpadarpadayitā vapuṣaḥ pupoṣa
17.28
yāvat purāriripukāntivapuḥ murāriḥ tundāṃśukāntaracarīṃ haimīṃ vilāsamuralīmurarīcakāra
tundāṃśukāntaracarīṃ sa pupoṣa veśaṃ sarvaḥ śriyaṃ śrayati jātisamānarītiḥ
17.29
ajñāni magaṃlarucīnyadasīyasajñasagopitasvamahimāni na mohayeyuḥ
śrīrādhikāmitidhiyā sudhiyā nidhāya nādhiprasādhanamadhāyi madhudviṣo'tra
17.30
śrīpaurṇamāsyapi puraṃ purataḥ sametā nandasya veśasamaye vrajasundarasya
nāndīmukhīmakhilavṛttavidaṃ sakhībhyaḥ śrīrādhikāṃ samabhisārayituṃ nyayuṃkta
17.31
atrāntare'cchalasamucchaladutsukatvanidrāyamāṇakamalekṣaṇamākalayya
sambhojya sarvaṃsakhā nivṛttamāśusunuṃ saṃveśya ca āgamadamandamatiḥ svaveśam
17.32
sa vidhiriva vidhātuṃ maṅgalaṃ dhāritāṅgaḥ pramilanavidhiṣu śrīrādhayā mādhavasya
atha vidhuradhiroḍhuṃ pūrvasarvaṃsahābhūcchikharamanu sa cakre cārucitraṃ subhāvam
17.33
chiduramatha durantasyāndhakārasya dūraṃ bhiduramudadhimudraḥ sāndranidrārasasya
kimu vipadadhiroḍhuṃ dhārayāmāsadhīraṃ laghu kiraṇagaṇaṃ niśreṇikāśreṇiminduḥ
17.34
nicita iva navīnairyāvakīyadravoghe racita iva viśālaiḥ padmarāgopaloghaiḥ
khacita iva tadānīṃ kaukumaiścūrṇasaṃghaiḥ rucitamalasaduccairvāsavāśāvakāśaḥ
17.35
sapariṇatipalāṇḍuśreṇipāṇḍujālaṃ dhavalakiraṇarocirmaṇḍalīmaṇḍayamānam
adhinabhasi rajanyānanyajāya upahārīkṛtamiva ruce taṃ cāhamandāravṛndam
17.36
sarabhasamabhinicyodaṃcadambhaḥ parāṇūnupariparivikīryāhāryapuṣpotthareṇūn
ahamahamikayoparakurvate svodayaṃ dri dhavalaruciḥ yiyāso sarvato'po samīrāḥ
17.27-2
ciratṛṣitacakorīcārucaṃcupuṭeṣu sphuṭamakapaṭamantaḥ sampraviṣṭāvaśiṣṭaḥ
taruṇamaruṇavarṇastūrṇamaindrīṃ prapūrṇāṃ vyadhitadiśamivālaṃ kaukumaḥ paṅkalepaḥ
17.28-2
virahitaruṇabhūyaḥ śoṇitākṣataḥ śarāṇāṃ viyati kimugaṇaḥ kiṃ puṣpakāṇḍasya daṇḍāḥ
sitakarakaralakṣād vedrumāṇāṃ navayuvabhavikānāmaṃkurā vā nirīyuḥ
17.39
aruṇakiraṇavallīmaṇḍalīmaṇḍalāgrairbiyadupariparītā svaṇḍitāpāṇḍarāṃśoḥ
tamamuruttamamnmīlattamāladrubhālī dharaṇitalamavāpānātapasya chalena
17.40
śaśini yuvatikelīśikṣaṇāvāvadūke manasijajayayātrāmantraṇājaṃjapūke
sphurati virahirāmācetanādaṃdaśūke'bhavadiva yuvalokaḥ kelaye jāgarūkaḥ
17.41
abhimukhamapi dūrībhūya tanmandaṃmandaṃ samuditavirahāti sphurttijāgartimandam
acakaladatha kokadvandvamindostadānīṃ sakaruṇamaruṇāṃśūn dāruṇāherivādham
17.42
svamupabhajati sarvāstādiśo'pyarayagarvātimiramalinabhāvāśīlitāsyāḥ sudhāṃśoḥ
hariharidapahāya dhvāntacelaṃ chalena pravalitadhavalimnaḥ sāsahā sajahāsa
17.43
udayagiriśirasto mandamabhyutpatiṣṇurnabhasi bhasitapāṇḍuraścandramāḥ saṃcariṣṇuḥ
diśa upari parītenāṃśunālaṃkariṣṇuḥ samadhita ratibandhorbāndhavaṃ sambhaviṣṇuḥ
17.44
hariharitiharidrāhāricūrṇānuvarṇā kirati kiraṇarājitūrṇamindrāvudīrṇam
jagadakadanagāṃmajjayan kautukāḍhyo bhavati suhṛdi jiṣṇo jetratā kiṃcitram
17.45
kalitakumudajhampāḥ saccakorānukampā racitavirahikampā rūpanirddhūtaśampāḥ
sphuṭividhaṭitakokā moditānekalokāḥ śaśina uditalokā bhānavo bhuvi śokāḥ
17.46
vikirati ratibandhorbandhave bimba indo rucirucikadambaṃ lambamāne'mbarāntaḥ
atiśayatarasāndracūrṇīyavṛṣṭiḥ prakaṭamiva tadāśyavaśyeveṣṭa kāṣṭhāḥ
17.47
sphuraduttaratārāmaṇḍalīpuṇḍarīke gaganasarasi śāntadhvāntapaṅkāvalīke
aruṇakiraṇajālaṃ bimbamindornanda sphuṭatarakuruvindāskandi kiṃ vāravindam
17.48
pavisumaramarandāsvādanandammilindā valivalitadaleṣu proleṣu prokṣya tat padma sadma
mudamapi kumudeṣu śrīstadānīmavindat prakṛticalacaritrā caṃcalācaṃcalāvat
17.49
yaduditakumudinyo jhaṃkriyāyācanoktīnmadhuramadhurasenā- toṣayan bhṛṃgabhikṣūn
tadabhigatamavindaṃścandramaḥ prāṇabindhuṃ na kimu
nirabhisandhiḥ śarma nirmiti dharmaḥ
17.50
malinanalinavargānnirgatānāṃ purastāt paramuparidaliṣyat kairavāṇāṃ gatāṅgām
dhvanimalamalinīnāṃ prāpya nāmnā bhābhyatūpyaṃstadudaramakarandaiḥ pūrvavatsagibhṛṅgāḥ
17.51
kumudaparimalodgaddānagandhānubandhaṃ navajalalaladhārāniḥ saracchīkarāsbuṃ
iha caladalipālīnādaghaṇṭāvirāvaṃ marudibhamadhirūḍhobaṃbhramīti sma kāmaḥ
17.52
atularasaviśālā śrīmatīrāsalīlā samaraci
hariṇā sā yatra vṛndāvanaṃ tat
vidhuradhikamidaṃ yo'śumbhayajjṛmbhamāṇaḥ
kimiva hi bhananīyaṃ tasya vāṇīvilāsaiḥ
17.53
lasatsandhyānandaprakaṭitanaṭaddhūrjaṭijaṭātaraṅgadgaṅgaughatruṭitalaghubhaṅgairiva vṛte
viḍaujaḥ kāṣṭhāyāṃ niviḍamuḍḍukairnabhasi saḥprasādāmodiśrīḥ samudacaraduccaiḥ sitaruciḥ
17.54
sudhāsārairliptā iva suradhunī dhanyasalilerivāliptā dīrghā navaparicayāccandrarucibhiḥ
vīdīrṇākīrṇāḥ sapadi ghanasārairivaśaradghanaistūrṇaṃ pūrṇā iva saśubhamāśāḥ śuśubhire
17.255
svamāśāḥ saṃskartuṃ samiva samastāḥ śaśimiṣānnidhāyālaṃ madhye surasaraṇipātraṃ rajatajam
bahiścakrustārānikaramatamuktābharamitaicchalādgantastucchaḥ sa ca yadabhavallāñchanagateḥ
17.256
milajjyotsnājālaprabaladhavalībhāvabahale'ntarāle rodasyordaṃravidalite kairavakule
balakṣe duularkṣye kamalapaṭale sāmimukulībhavadyālolālibalamubhayaṃ nācaladalam
17.57
cakorālītṛṣṇottaralataracaṃcūpaṭalikāvilīḍhāgraṃ jāgrat kumudasamudāyodayakaram
dviṣāṃ viśvadrayaṃca kiratinikaraṃ śītalakareprapede modānāṃ sapadi jagatīṃ kācanagatiḥ
17.540
tamastomacchedīdalitakamalollāsanakaraḥ
sphuraccakraprakrīḍanabharasadāśābharaṇakṛt
svabhāvādvibhrāṇo bhramarasahitaṃ kaumudamayaṃkalāśālī reje kila hariṇalakṣmā haririva
17.59
dharitrīsaṃmohapradatamatamaḥ śrīdarakarasphuraccakreṇālaṃkṛtabahusadāśābharaṇakaḥ
adabhraṃ bibhrāṇaḥ sapadi sarasaṃ kaumudamayaṃ
kalāśālī reje kila hariṇalakṣmā haririva
tamohārī jñānīva haririva pītāmbaruciḥ
prabhātaśrīrbhāsvāniva navakalāvān budha iva
lasadvṛtto dhīmāniva niviḍatejā iti śaśījagajjaitraṃ naitraṃ mahaḥ iha tadātreyamahasat
17.60
kṣmācakrolūkhalāntaḥ suragirimusalaṃ nyasya dhīrānilākṣahiṇḍanmārtaṇḍagomaṇḍitamuḍutimirāṇīkṣukāṇḍān sa kālaḥ
dadhre kiṃ pīḍayannīrasatadavayavān dūrayan ṛkṣalakṣātpeyaṃ pīyūṣamakṣṇāṃ dravamatha śaśabhṛtmaṇḍalākhaṇḍabhāṇḍe
17.61
indorojāyamānaṃ dadhadadhikatamo vairakṛtkairavāṇāṃvyājāt puñjāyamānaṃ kilapayaudadhermaṇḍalaṃ jāyamānam
unnītaṃ nāvanītaṃ dinamanu tadinādudrāvabhītyānigūḍhaṃindū syandābhinandan mudiramudayadina sudhoṣā niśāḥ sta
17.62
itthaṃ dedīpyamāne dhavalaruci valaddvibyamānena śobhollāsenābhogabhājā sphurati ratipatiprītisampattihetau
śrīgovindena vṛndāvanabhuvi niviḍaṃ nandinīṃ śrīlabhānoḥ
sānandaṃ kāmato'cīkamata milayituṃ śrīmatīmālivṛndam