Gotamiyakavya 14
Gotamīyakāvya 14
- Language
- Sanskrit
Contents
- 14.41 — 1 part
14.1
ekādaśaḥ sargaḥ
śrīvīrapādāmbujacañcarīkānniśamya sūrīnaparān prabuddhān
metāryanāmā'pi sudhīḥ sudhībhiḥ samaṃ sameyāya jinopakaṇṭhe
14.1-2
viśuddhavijñānakaraṃ prasārya metāryamukhyo bhavasindhumadhyāt
samuddhṛtau yena jineśvarāya namo'stu tasmai triśalātmajāya
14.2
3 ābhāṣya taṃ vīrajineśvaro'pi jagāda vatsaiha jahāhi moham
cirantanaṃ kiṃ paralokavastu syādvā na veti svamanaḥprasaktam
14.3
18 yaccetanā bhautikadehadharmastadatyaye janma kuto'nyaloke
yadvā''raṇervahniriyeyamasmādutpadyate nāpi tato'nyalokaḥ
14.4
pānīyacandrapratibimbavadvā
tanau tanau brahma pṛthakprabhāsaḥ
tathāpi dehāpagame'nyalokaṃ
prayāti kaśceti vikalpase kim ?
14.5
punarbhagavānnāhaśṛṇoṣi śāstreṣu śarīrabhājāṃ dehacyutau cāpi bhavāntarāptim
9 viruddhavādena muhustavaivaṃ dolācalaṃ cittamabhūdvṛthaiva
14.6
15 iti darśitaḥ pūrvapakṣaḥ; athā'tra pratividhīyateatrāsti ceduttarapakṣakāṅkṣā
tvaṃ pṛccha tadgautamavāyubhūtim
18 bhūtātiriktaḥ prakaṭo'yamātmā
tvayā'vabuddho'tra kayopapattyā ?
14.7
tameva dadhyāḥ prativāditāyāṃ
pūrve vikalpe sa samādhikārī
tathā''tmasiddhayai punarindrabhūtiṃ
pṛccha tvamevā'tra sṛtaṃ bahūktyā
14.8
anyaccapratīhi devānapi nārakānvā tathā'nyalokādhigamāya dhīman !
taṃ mauryaputraṃ tamakampitaṃ vā samādhaye parya̍nuyuṅkṣa bhadra !
14.9
yanmanyase brahmakṛtaḥ prakāśastanau tanāvasti mṛṣeti vāṇī
6 yallakṣaṇairbhaidi tadeva bhinnaṃ viśeṣataścāpi yathā ghaṭādi
14.10
sukhitvaduḥkhitvamukhā vibhedāḥ
sarvatra santīha pṛthak pṛthag yat
tadātmabhedātparalokayānaṃ
saṃbhāvyate kiṃ na saduktayuktyā ?
14.11
brahmaikyavāde parakarmabhogaḥ parasya yujyeta na caitadiṣṭam
sukhasya duḥkhasya ca saṅkaratve vilipyate tadvyavahārabhāvaḥ
14.23
12
tenāyamātmā pratidehabhinnaḥ
svakarmabhirbhūribhavānusārī
14.12
sthāne sa jātismaraṇena kaścit
paśyettu pūrvāṇi bhavāntarāṇi
14.13
tadendrabhūtyādibhirapyabhīṣṭaiḥ prasādhitotsāhabharaḥ samādhau
12 metāryavipro'pi babhūva bhavyo mahāvratī chātraśatatrayeṇa
14.14
tataḥ prabhāsāhvayapāṭhako'pi śrutvā'parān śāntisukhaṃ prayātān
śrīmajjagannāthasadastaḍāgaṃ samāyayau tṛṣṇagivā'mṛtasya
14.15
devādhidevo'pyavadatprabhāsa ! prakampayettvāmiti vedavāṇī
yaṣṭavyamājīvanameva yattu svargāptaye tanna ca mokṣahetoḥ
14.16
yāgo hi sāvadyavidhisa্বরূপo
mokṣaḥ kuto'smāditi muktilopaḥ
guhā hi lokasya sudurvigāheti vedavākyena ca mokṣasiddhiḥ
14.17
dīpo yathā nirvṛtipabhyupeto
21 naivāvaniṃ gacchati nāntarikṣam
diśaṃ na kāñcidvidiśaṃ na kāñcitsnehakṣayātkevalameti śāntim
14.18
jīvastathā nirvṛti mabhyupeto
naivāvaniṃ gacchati nāntarikṣam
diśaṃ na kāñcidvidiśaṃ na kāñcit
kleśakṣayāt kevalameti śāntim
14.19
yatsaugatānāmiti yuktito'pi vartteta te cetasi muktilopaḥ
karmakṣayānnirjara-nārakādiparyāyanāśe tu na cātiriktam
14.20
evaṃ vikalpairbahusaṃśayānastiṣṭherihādatsva madyuktayuktīḥ
yābhirmanaste sthiratāmupeyāt
satyāgrato vā kiyatī mṛṣoktiḥ ?
14.21
pravṛttimārgāśrayimūḍhalokān
yaṣṭavyamājīvanametaduktam
nivṛttimārgāśrayiṇāṃ tu muktirniṣidhyate kvāpi na vedavākyaiḥ
14.22
yathāhi mudrā'ṅgada-kaṅkaṇādiparyāyanāśe'pi na hemanāśaḥ
tathaiva martyāmaranārakādiparyāyanāśe'pi na jīvanāśaḥ
14.23-2
18
dṛṣṭāntabhūte'pi tava pradīpe na sarvathaivābhihito vināśaḥ
yataḥ pradīpāhvayavastunāśe'pyanaśvaratvaṃ sphuṭamastyaṇūnām
14.24
21 ārdvendhanopādhivaśo yathā'gniḥ
kṛṣṇaṃ parīṇāmamiyartti dhūme
snehakṣayādvahvyaṇavastathaiva
24 viśīrya kārṣṇena tamo milanti
14.25
tathāhi nirvāṇadaśendhanāṇūn
gṛhṇāti tadgandhaguṇena nāsā
dravyatvatastena samastabhāvā
vināśino naiva kadāpi vācyāḥ
14.26
so'nādibandhacyutireva muktiryatrollaseddravyatayaiva jīvaḥ
18 cañcaccidānandamayaḥ parātmā dṛṣatpṛthagbhūtasuvarṇatulyaḥ
14.27
anādisaṃyogavatoryatheṣṭaḥ
pāṣāṇadhātvoranalena bhedaḥ
tathā''tma-karmavyatibhedasiddhiṃ
jñāna-kriyābhyāmavagaccha vidvan !
14.29
mokṣastu sañchudrapadatvaśaktyā khapuṣpavannaiva kadā'pyasan saḥ
muktasya bhūyo'tha na karmabandho mokṣasthitistena hi sādyanantā 28
utpadyamāno'pi yatheha kālaḥ pravāharūpeṇa bhavedanādiḥ
tathaiva mokṣaḥ samakarmaghātādutpadyamāno'pi bhavedanādiḥ
14.30
tucchendriyajñānamapi svadehādbhinnasya yasyāsti guṇaprakāśaḥ
samastabodhāvaraṇakṣayeṇa sa tatra tasya pratibhātyanantaḥ
14.31
tribhāgahīnasvaśarīramāne kṣetre sthitiryasya sa viśvamaulau
viśveśvaraścinmayarttireva spṛṣṭo nirābādhamanantamuktaiḥ
14.33
cetpuṇya-pāpakṣayatastu muktistadā sukhaṃ duḥkhamubhe na tatra
muktastato nissukha-duḥkha eva vyomeva saumyeti matiṃ vimuñca 32
yadasti dehendriyajaṃ sukhaṃ taduḥkhānuṣaṅgānnanu duḥkhameva
9 nirīhatākhyaṃ ca yadātmasaukhyaṃ
nirīhasādhoriva tatra tatsyāt
14.34
aniṣṭasaṃyoga-bhayā'bhilāṣa-rogādyabhāvena ca yatprasiddham
23 yatsarvavitteśvaratopalabdhaṃ tadakṣayaṃ saukhyamanantamatra
14.35
samastasaukhyaṃ tu jagattrayasthaṃ
yadekarāśīkriyate kathaṃcit
tathāpi nānantatame'pi bhāge
taṃnmuktasaukhyasya tulāṃ vidadhyāt
14.36
jagadgurorvaktrasarojagarbhādvinirgatānīti vaco'kṣarāṇi
niśamya samyak paripīya tattvaṃ
śivotsuko'bhūnmatimān prabhāsaḥ
14.37
tataḥ samaṃ śiṣyaśatatrayeṇa pravrajya sāvadyavidherviraktaḥ
pūrvaprabuddharṣisamājarājau darbhāsanaṃ medhyamalañcakāra
14.39
itthaṃ manaḥsaṃśayamārjanena śrīvīradattatripadīsubījāt
kṛtvāṅgapūrvāṇi gaṇādhināthā ekādaśāpi grathitā babhūvuḥ 38
vihṛtya bhūmau pratibodhya saṅghaṃ caturvidhaṃ vīrajinājñayaite
saṃpreṣayāmāsurimaṃ bhavābdhernistārya muktiṃ tridaśālayaṃ vā
14.40
itthaṃ tīrthapatiḥ sametya viditā'pāpānagaryantike
ramye śrīmahasenanāmani vane sandarśya viśveśatām
mithyātvaṃ parimārjya yājñikanṛṇāṃ chittvā ca tatsaṃśayān
svīyaṃ muktipathapracāracaturaṃ prāvīvṛtacchāsanam
14.41
bhavyāmbhoruhabodhane dinakarastriṃśatsamā bhūtale
12 mohājñānatamobharaṃ vighaṭayan yo dharmarājyaṃ vyadhāt
yaścāhnāya nināya jantunikaraṃ svargāpavargalayaṃ
sa śrīvīrajineśvaro bhavatu naḥ saṅghasya ca śreyase
14.41.p1
iti vācanācāryaśrīdayāsiṃhagaṇiśiṣyakavirūpacandraviracite gautamīye mahākāvye metāryaprabhāsadīkṣāgrahaṇavarṇano nāmaikādaśaḥ sargaḥ
Linked texts (3)
- Gautamīyamahākāvya — Rūpacandra 1725, Sanskrit
- Gautamiyakavya (ed. Kanakarāja (Muni Kanakavijaya)) — Sanskrit
- Gautamīyakāvya — Sanskrit