Gotamiyakavya 7
Gotamīyakāvya 7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.38 — 1 part
7.1
caturthaḥ sargaḥ
athodiyāyāruṇarociṣāruṇaḥ
sarojaṣaṇḍāni karairvikāsayan
divaspṛthivyāvapi rodhraviśritaistathānulimpanniva yāvakadravaiḥ
7.2
gajendragatyā ca tatastrikālavit sarannavasvarṇasarojapaṅktiṣu
dadhatkramāmbhojayugaṃ yathākramaṃ cacāra caityadrumasaṃmukhaṃ prabhuḥ
7.3
9 acelatāṃ bibhradapi prabhābharairudāravāsobhirivopaśobhitaḥ
vināpyalaṅkārabharāvadhāraṇaṃ vibhūṣaṇāḍhyasya ramāmivodvahan
7.5
sitātapatratritayādhare caran vilolavālavyajanābhivījitaḥ
12 samutthaviṣvagjayaśabdasūcitaḥ samāgamadratnacatuṣkikāminaḥ 4
imāṃ samāruhya surāsureśvaro
diśastu prācyāḥ praviveśa toraṇam
tataḥ parikramya harerdigāsane
‘namo'stu tīrthāya’ vadannupāviśat
7.6
asahyatejo na viṣahyate parairato'sya lokaiḥ sulabhaṃ na darśanam
iti pramāyā'nimiṣaiḥ prabhormaho'pavartya bhāmaṇḍalamekataḥ kṛtam
7.7
nyadhīyatāsyaiva varāṅgapṛṣṭhatastato'tra nāthaḥ pratibimbapātataḥ
samastakāṣṭhāsvapi saṃmukhaṃ sthitaḥ
samastasiṃhāsanago'pyalakṣyata
7.8
-yugmam
tadā ninedurdivi tūryakoṭayo jayadhvaniśca prasasāra sarvataḥ
ivābhiṣikto jagadīśatāpade'dhunaiva devairayamitya'dṛśyata
7.9
dvijāśrayo'trā'vasare tu gurvarābhidho'bhavatsaṃvasathastadantike
ihāvasadgotamagotrabhāskaro dvijātirindrādimabhūtirākhyayā
7.10
6
śaranniśānāthakarotkarojjvalaṃ
yaśo yadīyaṃ vilalāsa bhūtale
avāpa pṛthvīvasubhūtitastu yo
janiṃ nṛratnaṃ sa kathaṃ bhavenna hi ?
7.11
sulakṣaṇaṃ sarvamapi svabhāvataḥ
śarīrametasya guṇānuvāca yat
suhṛttayā'nīkṣitalakṣaṇānyapi
vyabhāvayannasya guṇāstadujjvalāḥ
7.12
pṛthakpṛthagvarṣadharācalāśrayāḥ
śrute śrutāḥ śrīpramukhāsta devatāḥ
samaikṣyatautraiva surīsamuccayaḥ
svalakṣaṇaireṣa tu tattvadarśibhiḥ
7.13
athāsya ṣaḍaṅgādicaturdaśavidyānipuṇatvamāhaadhītapūrvā khalu sarvasatkalāḥ
smṛtā ivāsanniha yasya janmani
tadasya śikṣāśrutapāṭhako gururvyajīgaṇatsvasya gurutvagauṇatām
7.14
śruteṣu yat sūtritamādyakovidaiḥ
sadaucitaṃ nītivicāraceṣṭitam
tathaiva kalpo'sya bhavan svabhāvataścakāra kalpā''gamamātmasākṣiṇam
7.15
puraḥsaro'sau padavākyavedināmabhūcchiśutve'pi lalan khalīlayā
9 tato dvayorgīrpatisarparājyorayaṃ tṛtīyo bhuvi pūjyatāpade
7.16
sunṛtyasaṅgītakavitvakarmaṇāṃ
prasādhanīṃ cdāndasakarmapaddhatim
ananyagamyāṃ yadasau tathā nvavedyathā'dharo'bhūdapi piṅgaloragaḥ
7.15-2
ravīndutārāmrahadhiṣṇyacārataḥ
prasādhya kālatritayaṃ nimittavit
7.17
samastalokasya śubhāśubhānyasau
vived kiṃ daivavidāṃ rahaḥ sthitam
7.18
na laukikā'laukikaśabdaśaktayaḥ
padārthabodhe prabhavanti yā vinā
niruktayastāḥ śrutapāradṛśvatāṃ
śaśaṃsurasyaiva sudhīsabhodare
7.19
papāṭha vedān yadadhītya pañcadhā yathāsuranyāsamupāṅgasaṅginaḥ
tato'yamevādhvarakarmakāriṇāmuvāha dhaureyapadaṃ dharātale
7.20
yadacchayā''kṣiptavidheḥ pramāṇatā
pramāṇamadvaitamathāsti tattvataḥ
iti śrutaṃ śrotriyatāprakāśakaṃ
kimasya mīmāṃsakattāṃ na cāvadat ?
7.21
pramāṇadṛṣṭāntavitarkalakṣaṇaiḥ
svapakṣasiddhiḥ pratipakṣakhaṇḍanam
yayā pratanyeta tayā hi vidyayā'sidhārayevā'sya jayo vyajṛmbhata
7.22
sa dharmaśāstrādhyayanaṃ prabhāvayaṃścakāra gṛhāśramadharmasevanam
praśaṃsanīyastu sa eva yaḥ sadā
dadhāti vāde karaṇe ca tulyatām
7.23
ārabhya sargātsa ravīnduvaṃśagāḥ
purāṇanirvaddhakathāścirantanīḥ
vadan sudhāsyandasamānayā girā
bahuśrutatvena babhūva viśrutaḥ
7.24
etena kāvyaikādaśakenāsya caturdaśavidyāpārīṇatvamāvedyātha yajñakaraṇasvarūpamāha—
athaiṣa yadyapyajuhoddhutāśanaṃ svadhābhujaḥ śaśvadiyāja yadyapi
tathāpi sarvāmaratoṣahetunā vavāñcha yaṣṭuṃ tridivecchayātmanaḥ
7.25
22
kriyāvidostatsahajanmanordvayoramuṣya sādṛśyavatoḥ satorapi
ṛcāṃ sadarthyānanubhāṣakān dvijān
samājuhāvaiṣa janaiḥ praṇoditaiḥ
7.26
samānabhāvā yaśasā ca vidyayā
su-varṇa-saṃsthāna-vayaḥ-saduktibhiḥ
svato'tiriktā daśa sūrisindhurā 3
mithaḥ praṇamyā''sata tatra maṇḍape
7.27
praśastakāle dina-lagna-bha-grahairbhuvaṃ viśodhyocitamṛttikā''citam
catuḥpraveśaṃ caturasracatvaraṃ
vyadhāpayaṃste caturairyathāvidhi
7.28
21
prasādhya sūtrairdhruvato diśaḥ samā
nikhāya yūpaṃ bhuvi madhyabhāgataḥ
samantato'syāpyamarāvatīṃ purīṃ
sucitrayāñcakurakhaṇḍatandulaiḥ
7.29
kuśāsanasthāḥ kuśapūtapāṇayaḥ
śrutiprayoge svaracāracāriṇaḥ
dvijātidhuryāḥ pratikoṣṭhakalpitān
svanāmavādena surānatiṣṭhipan
7.30
tataḥ sadauvārikadevamaṇḍalaṃ
pradīpa-dhūpādisaparyayā''ryayā
gṛhāṇa pūjāmiti pāṭhatatparāstridhāviśuddhyā kramato'mumārcican
7.31
athā'raṇermanthasamutthapāvakaṃ
praṇītamṛkpāṭhasakhairiṣetvikaiḥ
nināya kuṇḍaṃ vidhivat prakalpitaṃ
hutāśadiśyeva sa devayājakaḥ
7.33
hiraṇyaretā vavṛdhe'nileritaḥ śamīsaminmiśrapalāśattarpaṇaiḥ
21 manomatāṅbhojanalābhato'paraṃ kimucyate pudgalapoṣakāraṇam ? 32
atho havitrīmupasṛtya dampatī pradakṣiṇīkṛtya gṛhītaviṣṭarau
dhṛtavratau yaṣṭṛmukheritā ṛco'nubhāṣamāṇau prayatau babhūvatuḥ
7.34
surān samuddiśya havirbhuvā''hitaṃ
samāhitādhvaryuvarairanūditau
śucisrucā saṃmukhapāṇyupāttayā
dhanañjayaṃ bhojayataḥ sma jampatī
7.35
22
gṛhītahavyo jvalanastadā makhe
dadhau mahājvāla itīva gauravam
avāptabhogaḥ khalu pūrvarūpato
dadhātyapūrvāṃ vararūpasampadam
7.36
upādadāno haviruddhatānalo dhagaddhagetyutthitaśabdasundaraḥ
21 pradakṣiṇārcirmudamāśvajījanajjanasya tatrāhutimantravādinaḥ
7.37
muhuḥ suroddeśyakahavyapātāt samutthadhūmo gaganaṃ samāsvajat
suparvaṇāṃ tatkṣaṇahūtaye hetuve praṇodito'dhvaryubhirādarādiva
7.38
itthaṃ jyotiṣṭomayaṃjñaṃ vitanvan
svargāvāhyāyindrabhūtirvidhijñaḥ
āgacchanti khargamārgātsavegaṃ
draṅsyordhvaṃ devayānānyapaśyat
7.38.p1
iti yajñavarṇano nāma caturthaḥ sargaḥ || 4
Linked texts (3)
- Gautamīyamahākāvya — Rūpacandra 1725, Sanskrit
- Gautamiyakavya (ed. Kanakarāja (Muni Kanakavijaya)) — Sanskrit
- Gautamīyakāvya — Sanskrit