Pramāṇa · Search · About · API

Gotamiyakavya 8

Gotamīyakāvya 8

Language
Sanskrit

Contents

8.1

pañcamaḥ sargaḥ
12 ākasmiko vyomani divyanādo vicitravāditraninādaramyaḥ
śabdāyamānānapi yāyajūkānūrdhvāvalokaprayatāṃścakāra

8.1-2

vihāya yajñaṃ bhuvi yasya sevanā-kṛte sametān pravilokya nirjarān
15 śrīgautamo harṣaviṣādabhāgabhūt sa varddhamānaḥ pratibhāṃ punātu me

8.2

nabhastalaṃ puṣkalamapyamuṣmād grāmādapāpānagarīṃ ca yāvat
sambādhamaikṣiṣṭa mahāvimānaiścitrīyamāṇo'tra samastalokaḥ

8.3

udgrīvamutpreṣitacittanetrāḥ savismayāḥ saṃstarakāralokāḥ
haviḥ srucopāttamapi pradātuṃ havirbhuje na prabhavo babhūvuḥ

8.4

15
sadaika evodayameti sūryaḥ
śrutau śrutā vā vyadhikā daśaiva
āḥ ! koṭiśo'harpatayaḥ kuto'mī
saṃśerate smeti janāstadānīm

8.5

nityā'ntarikṣabhramikedakhinnaṃ
jyotiṣkacakraṃ bhuvamāpatet kim ?
itthaṃ muhuḥ saṃśayaśailaśṛṅgārohāvarohe janatā''kulā'bhūt

8.6

dṛśyeta gandharvapuraṃ kimetrotpātasvarūpaṃ śrutaviśrutaṃ vā
evaṃ vitarke bahubhirnṛlokaḥ svāsthyaṃ
na lebhe'dbhutabhīttiyogāt

8.7

itthaṃ tathā'svāsthyapathāvatīrṇān
janānavādīdguru rindrabhūtiḥ
ṛtoranālocya mahāprabhāvamaho ! mṛdhā tarkayatā'nṛtaṃ kim ?

8.8

ramyo'yamuttejitaratnabhābhirviḍambayañchakraśarāsanābhām
sahasrapatrākṛtiratnapīṭhapratiṣṭhitaḥ stambhasahasraśobhī

8.9

22
sujātajālākalitaḥ samantāt
pāñcālikāvibhramalobhanīyaḥ
candropaladyotitacandraśālaḥ
sphuratpatākaiḥ śikharaiḥ spṛśankham

8.10

praphullasandhyābhrasamairvitānairnadvacchadiścitritacārubhittiḥ
pralambahārāścitanāgadanto
muktāmaṇījālalasadgalīkaḥ

8.11

mṛdaṅga-vīṇā-paṇavā-''ravāḍhyairghaṇṭāninādairnibhṛtāntarikṣaḥ
āyāti no mantranimantrito yaddivo bhuvaṃ devavimānavāraḥ

8.23

caturbhiḥ kalāpakam
dhyānairjapairvā bahubhistapobhiḥ
svapne'pi yān draṣṭumalaṃ na martyāḥ

8.12

tānadya devāniha saptatantau
pratyakṣataḥ paśyata naḥ prasādāt

8.13

9 tataḥ surāṇāmiha yājñikā bhoḥ !
stutau saparyāpanatau yataddhvam
durāpa eṣo'vasaro narāṇāṃ
12 kva labhyate saṅgama īśvarāṇām ?

8.14

ityuktavākyena guroḥ saharṣā21 statkhaṇḍikāstuṣṭuvurevameva
bhago namaste tava caiva śakte23 rākṛṣṭadevā yadihābhiyānti

8.15

aśrauṣma yanmantramahāprabhāvādyāgeṣu devāgamanaṃ purā'bhūt
tatsāmprataṃ darśitamāgamasya
prāmāṇyamasmād guruṇā tvayaiva

8.16

itthaṃ vadatsveva tadā dvijeṣu
grāmaṃ tamullaṅghya kalambagatyā
yayuḥ surāḥ satvarayānasaṃsthāḥ,
kva vā vilambo mahatāṃ mudhā syāt ?

8.17

nirīkṣya tānāśugatipravṛttān
svachātravṛndāvṛtagautamasya
harṣasmayau śokaruṣāvabhūtāṃ
gate iva kṣaudraghṛte viṣatvam

8.18

vaivarṇyamāsthāya tadendrabhūtiḥ
khinno gatadravya ivātmavṛttyā
nirddhāritārthāditarat kimetatprāvarttateti svadhiyā nidadhyau

8.19

jagāda caivaṃ jagadīśvarīyaṃ
hantā'jñataiva pratibhāti viśve
no cedidaṃ yāgapadaṃ vimucya
bhrāntāḥ kathaṃ havyabhujo bhramanti ?

8.20

vijñātumicchanti parokṣamarthaṃ
yebhyo janāḥ kvā'pi hi sandihānāḥ
pratyakṣamapyarthamime vidurna
jñātaṃ ! tadeṣāṃ vibudhābhidhānam

8.21

kairapyamartyā'ribhirudgatairvā
prasahya nīyanta utānyato'mī
meghāḥ samīrairiva, vighnavanti
śreyāṃsi śaśvatkhalu sambhavanti

8.22

vṛthā'thavā'nena vimarśanena
sṛtaṃ yataḥ pratyuta sapramodāḥ
dṛśyanta ete, khalu cittavṛttirlakṣyeta liṅgairiha dehabhājām

8.23-2

tathā hi vīṇākvaṇanaṃ mṛdaṅgadhvānastathā kinnaragītanādaḥ
nṛtyatsurastrījananūpurāṇāṃ
dhvaniḥ kathaṅkāramṛte pramodāt

8.24

'prabho ! ciraṃ jīva ciraṃ vidhehi
trailokyarājyaṃ jayatāttvameva'
āśiṣyate ko'yamudāttagīrbhirmuhuḥ suraiḥ saṃprati gītipūrttau ?

8.25

iti bruvatyeva tadā dvijendre
prādurbabhūveti vacovikāsaḥ
adṛṣṭapūrvaṃ kimaho apāpāpuryyantike vismayakāri vṛttam

8.26

upāttavṛttānta ito niyukto
vārttāyano'pyevamudājahāra
svāmin ! pravṛttāmiha kiṃvadantīṃ
satyamavehi praṇidhehi citte

8.27

vapratrayāntarmaṇipīṭhikāyāṃ
siṃhāsane'grye puruṣaḥ parātmā
ko'pi sthitastatpraṇipātahetorāyānti devā hi vimānasaṃsthāḥ

8.28

nirddhāryya tāṃ nāhamavaimi mūḍhastathāpi jāne jagadīśvaro'yam
rūpeṇa devairapi durlabheṇa
jyotirbharaṇā'pi khagātigena

8.29

śrutveti vācaṃ caravaktragarbhādācāryadhuryo manasā vimṛśya
vivekino nītivicāradakṣānuvāca satre samavetasūrīn

8.30

brahmā na viṣṇurna haro'pi no vā'vadhīrayedyo makhabhāgamiṣṭam
ko'sau khamāyāṃ bahulaṃ vitatya
sthito janānāṃ bata vañcanāya

8.31

āḥ ! eṣa māyī kuhanendrajālakriyāpadurddharmavilopahetuḥ
9 no cedvidānīmavadhānahāniṃ
kuryātkathaṃ sāmagayājakānām ?

8.32

eteṣu ca vyomacareṣu kāmaṃ
satyaṃ suratvaṃ na vayaṃ pratīmaḥ
māyāvināṃ yajñanavañcakānāṃ
22 māyā duranteti hi kiṃ na vidmaḥ

8.33

mugdhesu lokeṣu kuto viveko
jñāsyanti hā hā ! prabhumenameva
kiṃ jñāyate śāsanamasya kīdṛk ?
sopadravaḥ sannigamo hi bhūtaḥ !

8.34

dhvaste tu dharme jagato gatiḥ kā ?
yatno'sya tatko'pi vimarśanīyaḥ
ṛtukriyā tiṣṭhatu tāvadetajjayābhyupāyo niyato vidheyaḥ

8.35

vidyāvatāmeṣa na dṛṣṭapūrvo
nāpi śrutaḥ kvāpi sudūradeśe
vihāyaso vā patito'tra bhūmau
kiṃ vā'vatīrṇo nanu bhūmigarbhāt

8.36

āyātu yātveṣa yatastato vā
svārthaṃ samārādhayatāṃ sukhena
duḥkhāya naḥ kiṃtu bhavetprakāmaṃ
loke'sya lokeśvaratāprasiddhiḥ

8.37

garjatvayaṃ tāvadudāttaghoṣo
garvaṃ dadhātvīśvaratā'bhiṣiktam
yāvanna cā'smādṛśadṛṣṭiyogaṃ gato
gajo vyāghramivā'navekṣya

8.38

śailālināṃ siddhirutendrajāle
prastāvasampāditavastuyogāt
vidyāvatāmatra tu kāpi nā''sthā
mṛṣāvidhau na pratiyanti buddhāḥ

8.39

vādāya naiva prabhaviṣṇureṣo'smābhiḥ samaṃ niścitametadasti
3 nāgārdhirājo'pi viṣaṃ vimuñcan
kiṃ vainateyena samaṃ samarthaḥ ?

8.40

12 nirjitya taṃ yāvadupaimi gehaṃ vidvadvaraistāvadihā'sitavyam
puroga evāribalaṃ jayeccet kṛtaṃ tadā pṛṣṭhagacakravīraiḥ

8.41

iti sarabhasamudyanmānanāgādhirūḍhaḥ
śaramitaśataśiṣyairvarddhitotsāhasāraḥ
samavasaraṇamaiśaṃ draṣṭumāścaryyahetuṃ
21 bhagavadabhimukhaṃ drāgindrabhūtiḥ pratasthe

8.41.p1

iti gautamaviṣādotsāhavarṇano nāma pañcamaḥ sargaḥ

Linked texts (3)