Pramāṇa · Search · About · API

Gautamiyakavya 7

Gautamīyakāvya 7

Language
Sanskrit

7.1

pañcamaḥ sargaḥ
12 ākasmiko vyomani divyanādo vicitravāditraninādaramyaḥ
śabdāyamānānapi yāyajūkānūrdhvāvalokaprayatāṃścakāra

7.1-2

vihāya yajñaṃ bhuvi yasya sevanā-dṛte sametān pravilokya nirjarān
15 śrīgautamo harṣaviṣādabhāgabhūt sa varddhamānaḥ pratibhāṃ punātu me

7.2

nabhastalaṃ puṣkalamapyamuṣmād grāmādapāpānagarīṃ ca yāvat
sambādhamaikṣiṣṭa mahāvimānaiścitrīyamāṇo'tra samastalokaḥ

7.3

uḍḍīyamutpreṣitacittanetrāḥ savismayāḥ saṃstarakāralokāḥ
haviḥ srucopāttamapi pradātuṃ havirbhuje na prabhavo babhūvuḥ

7.4

sadaika evodayameti sūryyaḥ
śrutau śrutā vā dvyadhikā daśaiva
āḥ ! koṭiśo'harppatayaḥ kuto'mī
saṃśerate smeti janāstadānīm

7.5

nityā'ntarikṣabhramisvedakhinnaṃ
jyotiṣkacakraṃ bhuvamāpatet kim ?
itthaṃ muhuḥ saṃśayaśailabhṛṅgārohāvarohe janatā''kulā'bhūt

7.6

dṛśyeta gandharvapuraṃ kimetrotpātasvarūpaṃ śrutaviśrutaṃ vā
evaṃ vitarkai bahubhirnṛlokaḥ svāsthyaṃ 3
na lebhe'dbhutabhītiyogāt

7.12

itthaṃ tathā'svāsthyapathāvatīrṇān
janānavādīdguru rindrabhūtiḥ

7.7

kratoranālocya mahāprabhāvamaho ! mudhā tarkayatā'nṛtaṃ kim ?

7.8

ramyo'yamuccaijitaratnabhābhirviḍambayañchakraśarāsanābhām
sahasrapatrārutiratnapīṭhapratiṣṭhitaḥ stambhasahasraśobhī

7.9

21
sujātajālākalitaḥ samantāt
pāñcālikāvibhramalobhanīyaḥ
candropaladyotitacandraśālaḥ
sphuratpatākaiḥ śikharaiḥ spṛśankham

7.10

praphullasandhyābhrasamairvitānairnaidacchadiścitritacārubhittiḥ
pralambahārāñcitanāgadanto
muktāmaṇījālalasadalīkaḥ

7.11

mṛdaṅga-vīṇā-paṇavā-''ravādyairghaṇṭāninādairnibhṛtāntarikṣaḥ
āyāti no mantranimantrito yaddivo bhuvaṃ devavimānavāraḥ

7.12-2

caturbhiḥ kalāpakam
dhyānerjapairvā bahubhistapobhiḥ
svapne'pi yān draṣṭumalaṃ na martyāḥ
tānadya devāniha saptatantau
pratyakṣataḥ paśyata naḥ prasādāt

7.13

tataḥ surāṇāmiha yājñikā bhoḥ !
stutau saparyāpanatau yatadhvam
durāpa eṣo'vasaro narāṇāṃ
kva labhyate saṅgama īśvarāṇām ?

7.14

ityuktavākyena guroḥ saharṣāstatkhaṇḍikāstuṣṭuvurevameva
bhago namaste tava caiva śakterākṛṣṭadevā yadihābhiyanti

7.15

aśrauṣma yanmantramahāprabhāvādyāgeṣu devāgamanaṃ purā'bhūt
tatsāmprataṃ darśitamāgamasya 9
prāmāṇyamasmād guruṇā tvayaiva

7.16

itthaṃ vadatsveva tadā dvijeṣu 15
grāmaṃ samullaṅghya kalambagatyā
yayuḥ surāḥ satvarayānasaṃsthāḥ,
kva vā vilambo mahatāṃ mudhā syāt ?

7.17

18
3 nirīkṣya tānāśugatipravṛttān
svachātravṛndāvṛtagautamasya
harṣasmayau śokarupāvabhūtāṃ
6 gate iva kṣaudraghṛte viṣatvam

7.18

vaivarṇyamāsthāya tadendrabhūtiḥ
khinno gatadravya ivātmavṛttyā
15 nirddhāritārthāditarat kimetatprāvarttateti svadhiyā nidadhyau

7.19

jagāda caivaṃ jagadīśvarīyaṃ
hantā'jñataiva pratibhāti viśve
no cedidaṃ yāgapadaṃ vimucya
bhrāntāḥ kathaṃ havyabhujo bhramanti ?

7.20

vijñātumicchanti parokṣamarthaṃ
yebhyo janāḥ kvā'pi hi sandihānāḥ
pratyakṣamapyarthamime vidurna
jñātaṃ ! tadeṣāṃ vibudhābhidhānam

7.21

kairapyamartyā'ribhiruddhatairvā
prasahya nīyanta utānyato'mī
meghāḥ samīrairiva, vighnavanti
śreyāṃsi śaśvatkhalu sambhavanti

7.22

vṛthā'thavā'nena vimarśanena
9 sṛtaṃ yataḥ pratyuta sapramodāḥ
dṛśyanta ete, khalu cittavṛttirlakṣyeta liṅgairiha dehabhājām

7.23

tathā hi vīṇākvaṇanaṃ mṛdaṅgadhvānastathā kinnaragītanādaḥ
18 nṛtyatsurastrījananūpurāṇāṃ
dhvaniḥ kathaṅkāramṛte pramodāt

7.24

'prabho ! ciraṃ jīva ciraṃ vidhehi
trailokyarājyaṃ jayatāttvameva'
āśiṣyate ko'yamudāttagīrbhirmuhuḥ suraiḥ saṃprati gītipūrttau ?

7.25

iti bruvatyeva tadā dvijendre
prādurbabhūveti vacovikāsaḥ
adṛṣṭapūrvaṃ kimaho apāpāpuryyantike vismayakāri vṛttam

7.26

18
upāttavṛttānta ito niyukto
vārttāyano'pyevamudājahāra
svāmin ! pravṛttāmiha kiṃvadantīṃ
satyāmavehi praṇidhehi citte

7.27

vapratrayāntarmaṇipīṭhikāyāṃ
siṃhāsane'grye puruṣaḥ parātmā
ko'pi sthitastatpraṇipātahetorāyānti devā hi vimānasaṃsthāḥ

7.28

nirddhāryya tāṃ nāhamavaimi mūḍhastathāpi jāne jagadīśvaro'yam
rūpeṇa devairapi durlamena
jyotirbhareṇā'pi khagātigena

7.29

śrutveti vācaṃ caravaktragarbhādācāryadhuryo manasā vimṛśya
vivekino nītivicāradakṣānuvāca satre samavetasūrīn

7.30

yaduvāca tadāha—
brahmā na viṣṇūrṇa haro'pi no vā'vadhīrayedyo makhabhāgamiṣṭam
ko'sau svamāyāṃ bahulaṃ vitatya
sthito janānāṃ vata vañcanāya

7.31

āḥ ! eṣa māyī kuhanendrajālakriyāpaṭurdharmavilopahetuḥ
9 no cedidānīmavadhānahāniṃ
kuryātkathaṃ sāmagayājakānām ?

7.32

eteṣu ca vyomacareṣu kāmaṃ
satyaṃ suratvaṃ na vayaṃ pratīmaḥ
māyāvināṃ yajñanavañcakānāṃ
22 māyā duranteti hi kiṃ na vidmaḥ

7.9-2

mugdhepu lokeṣu kuto viveko
śāsanti hā hā ! prabhumenameva

7.33

kiṃ jñāyate śāsanamasya kīdṛk ?
sopadravaḥ sannigamo hi bhūtaḥ !

7.34

dhvaste tu dharme jagato gatiḥ kā ? 18
yatno'sya tatko'pi vimarśanīyaḥ
ṛtukriyā tiṣṭhatu tāvadetadbadhāyyupāyo niyato vidheyaḥ

7.35

21
vidyāvatāmeṣa na dṛṣṭapūrvo
nāpi śrutaḥ kvāpi sudūradeśe
vihāyaso vā patito'tra bhūmau
kiṃ vā'vatīrṇo nanu bhūmigarbhāt

7.36

āyātu yātveṣa yatastato vā
svārthaṃ samārādhayatāṃ sukhena
duḥkhāya naḥ kiṃtu bhavetprakāmaṃ
loke'sya lokeśvaratāprasiddhiḥ

7.37

garjatvayaṃ tāvadudāttaghoṣo
garvaṃ dadhātvīśvaratā'bhiṣiktam
yāvanna cā'ssādṛśadṛṣṭiyogaṃ gato
gajo vyāghramivānavekṣya

7.38

śailālinaṃ siddhirutendrajāle
prastāvasampāditavastuyogāt
vidyāvatāmatra tu kāpi nā''syā
mṛṣāvidhā na pratiyanti buddhāḥ

7.39

vādāya naiva prabhavaṣṇureṣo'smābhiḥ samaṃ niścitametadasti
nāgādhirājo'pi viṣaṃ vimuñcan
kiṃ vainateyena samaṃ samarthaḥ ?

7.40

nirjitya taṃ yāvadupaimi gehaṃ vidvadvaraistāvadihā'sitavyam
puroga evāribalaṃ jayeccet kṛtaṃ tadā pṛṣṭhagacakravīraiḥ

7.41

iti sarabhasamudyanmānanāgādhirūḍhaḥ
śaramitaśataśiṣyairvarddhitotsāhasāraḥ
samavasaraṇamaiśaṃ draṣṭumāścaryahetuṃ
bhagavadabhimukhaṃ drāgindrabhūtiḥ pratasthe

Commentaries (1)

Linked texts (3)