Gautamiyakavya 8
Gautamīyakāvya 8
- Language
- Sanskrit
Contents
- 8.39 — 2 parts
8.1
ṣaṣṭhaḥ sargaḥ
prasthito'tha varagurvarāhvayādgrāmato vanadiśaṃ dṛśau kṣipan
gautamo vibudhakhaṇḍikairvṛto divyadaivaracanāmudaikṣata
8.1-2
yasya cāruracanāvirājitaṃ divyadhāma surarājanirmitam
indrabhūtirabhivīkṣya vismayaṃ prāpa so'stu jinapuṅgavo mude
8.2
śyāmalacchavivibhāsitaṃ vanaṃ tāvadasya nayane vyalobhayat
6 pūrvameva mahimānamaiśvaraṃ jñāpayatkumatamohitāniva
8.3
12 etadeva mahasenakaṃ vanaṃ dṛśyate kimathavā'tra nandanam ?
śrīramuṣya janitā'dbhutā kathaṃ saṃnidhāya sa hṛdītyacintayat
8.4
citrametadaparaṃ vilokyate stambhayogamapahāya kāraṇam
21 ratnabhūmiriyamūnnatā yato vyomnyaho ! gurutarā pratiṣṭhitā
8.5
ārurukṣuratha tāṃ sa uccakai ratnabaddharamaṇīyavartmanā
prāṅnirīkṣya jalapūrṇadīrghikāṃ serapadmasacivāṃ visismiye
8.15
dīrghakālamapi śilpakalpitā nedṛśī bhavati dīrghikā punaḥ
8.6
sā'dhunaiva racitā tataḥ sphuṭā devatākṛtiriyaṃ pratīyate
8.7
so'tha mokṣamiva gantumunmukho vaprasaṃmukhamitaḥ samudyayau
saṃmukhīkṛtaviśuddhabodhataḥ prāpya śaktimiva corddhagāminīm
8.8
vapragopurapuraḥsthitoraṇaṃ lambamānamaṇihārabhūṣaṇam
gandhalubdhamadhupāvalīmilatpuṣpadāmasumaśekharāñcitam
8.9
9 locanātithimavāpya lobhitastacchriyā sa matimatra sandadhe
pūrvakalpitavikalpajalpanā
12 māmikā vighaṭiteva bhāsate
8.10
-yugmam
indrajālakutukaṃ kṛśāśvināṃ dṛṣṭisambhramakaraṃ na cārthakṛt
arthakṛttvamaparokṣamatra tu prekṣyate kimaparaṃ parīkṣitum ?
8.11
rājatī varaṇabhittirīdṛśī vīruddhu (dhu ?) llikhitabhaktibhūṣitā
mūrdhni haimakapiśīrṣamaṇḍitā devakṛtyamatiricya na kvacit
8.13
15
darśanīyamiha nāsti yanna tat sarvameva kila cittahārakam !
niḥprayojanavilambanaṃ paraṃ yatra tatra na manasvino varam
sa praviśya viśikhāṃ purastataḥ paśyati sma suvimānamālikāḥ
6 sadbadhūhṛdayadeśaśobhitā ratnahāralatikā ivojjvalāḥ
8.14
yo gabhīrajalavāhagarjitaṃ hepayan prasarati sma sarvataḥ
śrījinendrahṛdayānanodgataḥ śuśruve sa madhuro mahādhvaniḥ
8.15-2
yasya karṇasurasadma pranarttate
23 devatūryaninadopari dhvaniḥ
sa tvacintyamahimā'numīyate
ko'pi saṃprati vinā'pi darśanam
8.16
bhānubhānubhirupaidhitadyutirmātyaho ! kanakabhittiragrataḥ
vapra eṣa maṇiśśṛṅgasaṅgataḥ svarṇaśailasupamāmibodvahan
8.17
gopuraṃ ca ruciraṃ satoraṇaṃ dīpyamānamaṇibhāprabhāvitam !
śakracāpaqamalā'pahārakaṃ manmano nayati paṅgutāmiva
8.18
3 indrajālaracanā vivakṣyate cedihāpyabhiniveśamohitaiḥ
tarhi satpathakathāvadhāraṇe sarvamapyuditamapramāṇakam
8.19
12 'astu me gamanamagrataḥ' punaścetaseti vimṛśan dvijottamaḥ
prāviśatkanakavapragopuraṃ prekṣaṇāya puruṣottamaśriyaḥ
8.20
jānudaghnakusumoccayastṛtāṃ bhūmimuddurasugandhasaṃbhṛtām
tatra sundaratarāṃ nirīkṣya sa svargalokamagamanmavobhavīt
8.21
tatra vapravalaye samantato'paśyadadbhutamatīva cakṣuṣā
yadvihāya kulaśatrutāṃ mithaḥ saṅgatāḥ sthalacarāśca patriṇaḥ
8.22
ye vivekavikalā bhayākulāḥ
prāyaśo girivanādhivāsinaḥ
tām̐stiraśca iha śātravojjhitān
bhāratī bhagavato vyadhātkila
8.23
3 taddhanermadhurimā'timohitaṃ dvīcinaṃ hariṇayūthamadhyagam
vyāghrakaṇṭhamupasṛtya saṃsthitā mohitā mṛgamṛgīrdadarśa saḥ
8.24
śambaro'pi mṛgarājasannidhāvujjahāviha tadudbhavāṃ bhiyam
eṣa eva mahimā mahātmanaḥ kvāpi yena na kṛtaḥ parābhavaḥ
8.25
sārameyapṛṣadaṃṣṭrakaṃ punaḥ śrotumīśvaragiraḥ samāhitam
24 muktavairamiva jātasauhṛdaṃ gautamaḥ smitama'paśyadekataḥ
8.26
ālulokadapacāsystem
palaṃ prabhorbhāratīśravaṇataḥ sa vānaram
maunadhāriṇamivāryamānavaṃ kṣāmaṇāparamivaiḍakājakāt
8.27
siṃhapṛṣṭhamupadhāya lamvitagrīvamatra gavayaḥ piban giram
nirbhayastanumacālayannijāṃ gautamena dadṛśe manasvinā
8.28
3 bodhiddhvanivimohitaṃ śaśaṃ tasya mitramiva citrakaṃ sthitam
śāntamekamaparaṃ ca nirbhayaṃ gautamo dṛgatithiṃ vinirmame
8.29
śyena-gṛdhra-śakunikramāntare
raktalocana-śukādipatriṇaḥ
sālabhittiṣu giro'nubhāvato
vīkṣate sma sa nirākulocalān
8.30
etadadbhutamudīkṣya tadgataṃ gautamo'tha vimamarśa mānase
21 yo'tra ko'pi puruṣo maheśvarastasya caiṣa mahimā'vadhāryate
8.31
śambhukoṇaviniviṣṭamārhataṃ
sadma kalpatarumālikāvṛtam
cittamasya harati sma kiṃ manohāri naiva jagadīśvarāspadam ?
8.32
ratnavapraramaṇīyarociṣo rāgarañjitamivākhilaṃ nabhaḥ
paśyato dvijavarasya dhīrabhūdrāgiṇī jinavaropasarpaṇe
8.33
6 sa praviśya varatoraṇena taṃ bhāsvaraṃ varaṇagarbhamaikṣata
viśvanāthamahasā'bhipūritaṃ nirmalā'dbhiriva saṃbhṛtaṃ saraḥ
8.34
dikkacatuṣkanigamā''gatāmaraiḥ pūryyamāṇamarucattadaṅgaṇam
sindhunātha iva vegapātibhiḥ sarvataḥ prasṛtasindhuvāribhiḥ
8.35
ratnapīṭhamatha madhyarājitaṃ tuṅgamṛṅgamiva merumadbhūtam
24 āruroha sa vimohamṛddhaman dhyānapaddhatimivānvito muniḥ
8.36
ātapatramiva daṇḍamaṇḍitaṃ satpravālakusumaiḥ karamvitam
chāyayā'tra vinivāritā''tapaṃ sa nyabhālayadaśokapādapam
8.37
tatra mūlamanukṛtya kāñcane rorucanmaṇivicitra āsane
gautamo'nupamadīptidīpitaṃ vīkṣya nāthamapunānnije dṛśau
8.38
asya viśvapatidarśanāsahā'vāṅmukhī yadamavanmṛṣāmatiḥ
tadvabhūva sumatistu saṃmukhī kutra na prakṛtibheda īkṣyate
8.39
itthaṃ yadbhagṛhe janasya purato yāṃ ca pratijñāṃ dṛḍhāṃ
21 cakre tāṃ tu pade pade śithilayannāgatya nāthāttike
tasthau tanmahamā jaḍīkṛta ivāścaryopabhogātparo
23 vāṇīṃ bhāgavatīṃ pivan bhramumude vidvattamo gautamaḥ
8.39.p1
iti gautamasyā'dbhutāveśavarṇano nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ || 6
8.39.p2
iti śrīgautamīyaprakāśākhyāyāṃ śrīgautamīyamahākāvyavyākhyāyāṃ ṣaṣṭhaḥ sargaḥ || 6
Commentaries (1)
- Gautamīyakāvyatīkā — Sanskrit
Linked texts (3)
- Gautamiyakavya (ed. Kanakarāja (Muni Kanakavijaya)) — Sanskrit
- Gotamīyakāvya — Sanskrit
- Gautamīyamahākāvya — Rūpacandra 1725, Sanskrit