Rasikarmana 11
Rasikarmaṇa 11
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.87 — 1 part
11.1
atha pravakṣyāmi munīśvarasya
durvāsaso'haṃ kila tīrthayātrām
yāṃ bhaktibhāvena pumāṃstu śrutvā
mucyeta pāpānmahato'pyadūrāt
11.2
sa śubhamallapurāccalito munirbhramarakuṇḍamiyāya taponidhiḥ
paraśurāmasuropitamasti yattulasivṛndamanalpaphalapradam
11.3
nīlābhidhānakṣitibhṛdvipṛṣṭhe
virājate sarvatamopahāri
khyātaṃ jagatyarthacatuṣṭayasya
snānaikamātrātpradamāśu yattat
11.4
yugme'nvayaḥ
tatra snātvā munivaraḥ kāmākṣāṃ samapūjayat
devīṃ sarveṣṭadāṃ natvā śiṣyasaṃghairupāsitaḥ
11.5
tato rūpeśvaraṃ devaṃ durvāsāḥ saṃnanāma ha
tataḥ sa ca yayāvūnakoṭiliṅgaṃ mahāmuniḥ
11.6
tāni natvā sa tu karamukteśvaramapūjayat
durvāsāstāpasaśreṣṭhaḥ śiṣyasaṃghairupāsitaḥ
11.7
tataḥ sa phalaẏākhye tu girau tiṣṭhantamādarāt
yaśomādhavamānamya brahmasāgaramāyayau
11.8
sa brahmasāgare snātvā gaṅgāsāgarasaṃgamam
yayau snātuṃ munivaro durvāsāḥ sa taponidhiḥ
11.9
tatra snātvā munivaro mādhavaṃ (17b) devamādarāt
pūjayāmāsa vidhivad durvāsāstāpaseśvaraḥ
11.10
mādhavaṃ devamabhyarcya kuṇḍārakamathāgamat
tatra snātvā sa tu mahānadīsaṃgamamāgamat
11.11
mahānadīsāgarasaṃgame sa
snātvā jagannāthamanantamādyam
yayau namaskartumaghāpahaṃ vai
kṣetre sthitaṃ vai puruṣottamākhyam
11.12
jagannāthaṃ namaskṛtya kūrmadevaṃ nanāma saḥ
kūrmaṃ namaskṛtya jayanṛsiṃhaṃ samapūjayat
11.13
tato munī rājamahendratīrthaṃ
yayau mahākāruṇiko munīndraḥ
snātvā tu tatra trijagatprasiddhaṃ
godāvarīsaṃgamamājagāma
11.14
tatra snātvā munivaro vidyānagaramāgamat
tuṅgabhadrā nadī yatra virūpākṣaḥ śivaḥ sthitaḥ
11.15
tuṅgabhadrāmahātīrthe sa snātvā munipuṃgavaḥ
apūjayadvirūpākṣaṃ śivaṃ sarvārthasiddhidam
11.16
virūpākṣaṃ namaskṛtya tṛṇāmallaṃ nanāma saḥ
tṛṇāmallaṃ namaskṛtya śvetāmbaramapūjayat
11.17
śvetāmbaraṃ namaskṛtya durvāsāstāpaseśvaraḥ
gosamādhiṃ jagāmātha śiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
11.18
gosamādhermunivaraḥ kāmerīmājagāma ha
sa kāmeryā munivaraḥ kumbhakarṇaṃ jagāma saḥ
11.19
kumbhakarṇāttu durvāsāstejāuramupāyayau
tejāurānmunivaraḥ śiṣyaiḥ parivṛto'ccalat
11.20
tato jagāma durvāsāḥ setubandhaṃ mahāmuniḥ
tatra snātvā mahātīrthe rāmeśvaramapūjayat
11.21
tataḥ sa ca munirmānamathurāmājagāma ha
tripathāṃ mathurāṃ gatvā mukhyanāthamapūjayat
11.22
mathurāmājagāmātha durvāsā(18a)stāpaseśvaraḥ
raṅganāthaṃ tato'gacchad durvāsāḥ sa taponidhiḥ
11.23
tataśca sa muniścandrakumāraśikharaṃ yayau
tato hariharaṃ devaṃ durvāsāḥ saṃnanāma ha
11.24
ujjvalaṃ narasiṃhaṃ sa durvāsāstata āgamat
mallikārjunaśṛṅgaṃ ca tato'sāvājagāma ha
11.25
trimallaṃ tripatīṃ caiva durvāsā ājagāma ha
tataḥ sa śivakāntīṃ ca jagāma munisattamaḥ
11.26
viṣṇukāntīṃ tato'gacchad durvāsāstāpaseśvaraḥ
pakṣitīrthaṃ jagāmātha tataḥ sa munināyakaḥ
11.27
vedārṇaṃ ca tato'gacchad durvāsāḥ sa taponidhiḥ
tataśca muniśārdūlaḥ karasvāminamāyayau
11.28
tatastrinagarītīrthaṃ jagāma sa taponidhiḥ
lambikākokilāṃ caiva vavande tāpaseśvaraḥ
11.29
tataḥ kanyākumārīṃ sa vavande munisattamaḥ
ādikeśavamabhyarcya padmanābhaṃ nanāma ha
11.30
padmanābhaṃ namaskṛtya janārdanamapūjayat
tataḥ sa ca tṛṇāvallītīrthamāpa mahāmuniḥ
11.31
tato jagāma durvāsāstīrthaṃ pāpavināśanam
tatra snātvā munivaraḥ so'titīrthaṃ jagāma ha
11.32
tataḥ sa tilagañjīti tīrthaṃ paramapāvanam
tataḥ kevalaputreti tīrthaṃ prāpa mahāmuniḥ
11.33
tataśca sa muniścaurabhavānīmājagāma ha
tato'sau muniśārdūlaḥ kajjalītīrthamāga(ma)t
11.34
tato'sau muniśārdūlaḥ śṛṅgerīmaṭhamāyayau
tuṅgabhadrānadītīrthamājagāma mahāmanāḥ
11.35
śaṃkaranārāyaṇamatha pūjayāmāsa tattvavit
tataḥ sa vatsaraṇukaṃ (18b) tīrthamāyāttaponidhiḥ
11.36
koṭiliṅgamatho'gacchacchiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
tato'sau muniśārdūlo bhaṭkalāmājagāma ha
11.37
tataḥ sa śiṣyairanuyātamārgo
gokarṇaliṅgaṃ samupājagāma
sa candrabhūtīgirimājagāma
paścāttapodhāma munīśvaraśca
11.38
tato'sau muniśārdūlo brahmaparvatamāyayau
nāsikatryambakaṃ caiva chatrasiṃhamathāgamat
11.39
sarvajñayoginīṃ paścād durvāsāḥ saṃnanāma ha
tataḥ sa muniśārdūla ūnāītīrthamāga(ma)t
11.40
tatra snātvā munivaraḥ kardameśvaramāyayau
taṃ pūjayitvā vidhivattaptīsaṃgamaṃ yayau
11.41
taptīsaṃgame snātvā revāsaṃgamamāgamat
durvāsā muniśārdūlaḥ śiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
11.42
sa revāsaṃgame snātvā mahīsaṃgamamāyayau
sa ca sābhramatīsaṃgaṃ jagāma munināyakaḥ
11.43
tato'sau muniśārdūlaḥ śvetaparvatamāyayau
tato guptaprayāgaṃ sa jagāma munināyakaḥ
11.44
guptaprayāgācca munirmūladvāravatīmagāt
tato'sau mādhavaprācīṃ jagāma munināyakaḥ
11.45
prabhāsaṃ sa muniḥ prāpya yatra prācī sarasvatī
tatra snātvā munistīrthe mādhavaṃ samapūjayat
11.46
ṭaṭarīsūryamabhyarcya (1) mūlamādhavamāyayau
sa durvāsā munivaraḥ śiṣyaiḥ samabhipūjitaḥ
11.47
tataḥ sa raivatākhyaṃ tu giriṃ prāpa munīśvaraḥ
snātvā ca sa mṛgīkuṇḍe dāmodaramapūjayat
11.48
tataḥ sa saravaṃ nāmnā parva (19a) taṃ saṃnannāma ha
tato bileśvaraṃ pūjya laghudvāravatīmagāt
11.49
laghudvāravatīsthānād dvārakāmājagāma saḥ
durvāsāstāpasaśreṣṭhaḥ śiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
11.50
cakratīrthaṃ mahatpuṇyaṃ nadī yatra ca gomatī
devastrivikramo viṣṇuḥ sarvatīrthamayī ca yā
11.51
yugmam
trivikramaṃ namaskṛtya kṛtakṛtyo'bhavanmuniḥ
kalyāṇaṃ ca namaskṛtya hṛṣṭaromā babhūva saḥ
11.52
taṃ pūjayitvādbhutavastujātaḥ
sa dharmaśālāṃ munirāsthito'lam
reje svaśiṣyaḥ paritaḥ sthitaistu
saṃsevyamānastridaśairivendraḥ
11.53
tāvad durvāsasaṃ śrutvā bhīmākṣaḥ kṣatriyottamaḥ
samāgataṃ prahṛṣṭātmā taṃ namaskartumāyayau
11.54
upāyanāni pratigṛhya hṛṣṭo
bhīmaḥ padātirnṛpatirmunīśam
nyasyāgrataḥ pūjanavastujātaṃ
durvāsasaṃ daṇḍavadānanāma
11.55
taṃ pūjayitvā munisiddhasaṃgha−
saṃsevitaṃ śiṣyagaṇopayuktam
kṛtāñjaliḥ kṣatriyasaṃghasevyo
vyatiṣṭhatāgre khalu dāsavatsa
11.56
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā durvāsasamabhāṣata
svāminnidaṃ samṛddhaṃ me rājyaṃ tubhyaṃ niveditam
11.57
bhīmasya tadvacaḥ śrutvā prahasya munirabravīt
vayaṃ rājyena kiṃ kurmo yatayo vigataspṛhāḥ
11.58
tathāpyahaṃ tavecchāyāḥ pūrtyai bhūmiṃ tu tāvatīm
gṛ (gra) hīṣyāmyeva yāvatyā maṭho me jāyate śubhaḥ
11.59
tatastatheti bhīmena gṛhītavacane muniḥ
vandyamāno lokasaṃgrairmaṭhārthaṃ bhūmimādadau
11.60
tena bhūmau gṛhītāyāṃ bhīmo'sau kṣatriyottamaḥ
maṭhaṃ saṃkārayāmāsa durvāsorthe mahāmanāḥ
11.61
kārayitvā sa (19b)ramaṇaṃ maṭhaṃ durvāse dadau
saṃpūrṇaṃ bhakṣyabhojyaistu śiṣyasaṃghayutāya ca
11.62
maṭhe tasminsa durvāsā rājñā saṃmānito'vasat
dināni katicid hṛṣṭaḥ śiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
11.63
sa dvārakāyāṃ svamaṭhaṃ vidhāya
svatīrthayātrāpratisiddhaye ca
cacāla śiṣyairupaśobhamāno
rājānamātmāgamanaṃ tamuktvā
11.64
muktvā dvāravatīṃ siddhaḥ śaṃkhoddhāramathāgamat
tatra śaṃkhinamānarca nārāyaṇamanāmayam
11.65
tataḥ piṇḍārakaṃ nāma tīrthaṃ paramapāvanam
durvāsāḥ sa jagāmātha śiṣyasaṃghairupāsitaḥ
11.66
tato'mbarākhyāṃ nagarīṃ prayāgaṃ
āśāpurīmabhyupasādya paścāt
sindhoḥ samudrasya ca saṃgamaṃ sa
muniryayau tāpasasaṃghavandyaḥ
11.67
tatra snātvā munivaro hiṅgulājāmapūjayat
tāṃ pūjayitvā durvāsā dhārātīrthaṃ jagāma saḥ
11.68
tatra snātvā munivaraḥ kaṭākṣaṃ kṣetramāgamat
tataṣṭillāṃ namaskṛtya gorakṣyāṭṭaṃ samāyayau
11.69
kāśmīradeśaṃ samupāgato'sau
devīṃ vavande kila sā(ścā)radāṃ ca
tāṃ pūjayitvā vidhivanmunīśaḥ
pūjopahāraiḥ sa tataścacāla
11.70
maṇimaheśamiyāya tato munistridaśavanditapādasaroruham
tamabhivandya tato munirāgamanagarakoṭikṛtāvasarti śivām
11.71
tāṃ pūjayitvā vidhivanmunīśaḥ
pṛthūdakaṃ samyagiyāya hṛṣṭaḥ
snātvā ca tatrāpi munīśvaro'sau
sarasvatīṃ vai sa nadīṃ jagāma
11.72
snātvā ca tatrāpi munirvasiṣṭhaprācīmupeyāya suhṛṣṭacittaḥ
tataḥ kurukṣetramupājagāma
mahā(20a)muniḥ śiṣyasamāvṛto'sau
11.73
tato haridvāramupājagāma
munirhṛṣīkeśamiyāya paścāt
taṃ pūjayitvā vidhivanmunīśo
devaprayāgaṃ samupājagāma
11.74
tataḥ sa saptadhārākhyaṃ tīrthaṃ paramapāvanam
jagāma muniśārdūlo yatra gaṅgāsa saptadhā
11.75
snātvā ca tatrāpi munīśvaro'sau
kedāraśaṃbhuṃ samupājagāma
taṃ cāpi natvā vidhivanmunīśo
rudraprayāgaṃ samupājagāma
11.76
paścācca śiṣyaiḥ pariśobhamāno
nandaprayāgaṃ samupājagāma
karṇaprayāgaṃ sa muniśca paścājjagāma siddheśvaravandyapādaḥ
11.77
munirbadaryāśramamāpa paścānnārāyaṇo yatra naraśca nityam
sthitastapasyugratare hitāya
lokasya sarvārthada āśramādyaḥ
11.78
tataśca muniśārdūlaḥ sa yayau hastināpuram
durgamukteśamānamya śuklakṣetramupāyayau
11.79
tato munirnaimiṣakānanaṃ ca
yayau munirmiśriṣameva paścāt
yayāvayodhyāṃ sa muniśca paścātsa śiṣyavṛndaiḥ pariśobhamānaḥ
11.80
sarasvākhyā nadī yatra tīrthaṃ paramapāvanam
durvāsā muniśārdūlaḥ śiṣyasaṃghasamāvṛtaḥ
11.81
yugmam
snātvā ca tatrāpi muniḥ sadūlūvaiśvānaraṃ samyagiyāya hṛṣṭaḥ
tataḥ saro mānasasaṃjñamāpa
munīśvaro'sau saha śiṣyavṛndaiḥ
11.82
tato harikṣetramupājagāma
sa muktikṣetraṃ ca munistato'gāt
sa gallakīṃ cāpi nadīṃ jagāma
muniḥ svaśiṣyaiḥ pariśobhamānaḥ
11.83
sa nīlakaṇṭhaṃ ca tato jagāma
sa chāchikāmāpa muniśca paścāt
sa kauśikīṃ cāpi nadīṃ jagāma
śiṣyaiḥ parītaḥ khalu siddhavandyaḥ
11.84
vārāhadevaṃ vividhopacāraiḥ
saṃpūjayitvā munisiddhavandyaḥ
paścānmuniḥ sa kanakāyisaṃjñāṃ
nadīmavāpātulasiddhalakṣmīḥ
11.85
mahālakṣmīmupeyāya durvāsāstāpaseśvaraḥ
tatastāṃ vidhivatpūjya śiṣyavṛndayuto'calat
11.86
paścānmunirbhramarakuṇḍamupājagāma
trailokyaviśrutamaghāpahamāśu puṃsām
ārabhya (20b) yatpravasitaḥ sa munī(ni)stu tīrthayātrotsavāya ca tadetadavāpa hṛṣṭaḥ
11.87
durvāsasetthaṃ tu munīśvareṇa
caturdigantāntagatānyakāri
tīrthāni śiṣyairupaśobhitena
kāruṇyavārāṃni(ni)dhinātmayogāt
11.87.p1
iti śrīmahāmatisutasya durvāsaḥ kāvye rasikaramaṇasaṃjñe kaviśrīraghunāthaviracite durvāsasaścaturdiktīrthayātrāvarṇano nāmaikādaśaḥ sargaḥ
Linked texts (1)
- Rasikaramana — Raghunātha, Sanskrit