Pramāṇa · Search · About · API

Rasikarmana 17

Rasikarmaṇa 17

Language
Sanskrit

Contents

17.1

atha śakrasupūjito muni—
bhuvamāgamya madhorvane śubhe
parame tapasi sthito'bhava—
jjanasaṃvarjitadeśato vibhuḥ

17.2

tapaḥsthitasyāsya munestu tasya
durvāsaso'gurbahavastu māsāḥ
tatraikadā yādavadārakāstu
vihartukāmāḥ samupeyurārāt

17.3

aśvādhirūḍhāḥ suśirovibhūṣā
balātturaṃgaiścalakuṇḍalāśca
tāmbūlapūrṇānanacārudantāḥ
pravālaraktoṣṭhapuṭāḥ prahṛṣṭāḥ

17.4

keyūrahārādisubhūṣaṇāḍhyāḥ
sumaulipuṣpaprakarābhirāmāḥ
kastūrikārdryacitacārudehāḥ
prasūnamālādhirucaḥ pragalbhāḥ

17.5

muktāphalodbhāsitahṛtpradeśāḥ
supadmapatrāyatacārunetrāḥ
viśālavakṣaḥsthalaramyadehāḥ
krīḍopahāraṃ vividhaṃ pragṛhya

17.6

tasminvane yādavarājaputrā
nānāvinodaiḥ parito vijahruḥ
te kandukakrīḍanakādibhirvai
prahṛṣṭacittāḥ pratibaddharāgāḥ

17.7

te yādavā vai vividhairvinodaiḥ
krīḍanta ārāddṛśustapondhim
durvāsasaṃ dhyānanimīlitākṣaṃ
tapojjvaladdehamanalpasiddhim

17.8

dṛṣṭvā muniṃ taṃ praṇipatya hṛṣṭāḥ
kṛtvā vinodaṃ vividhaṃ punaste
yayuḥ svasadma ni muniṃ (30b) tamūcuḥ
sthitaṃ tapasyugratare janebhyaḥ

17.9

te yādavā bālakabhāṣitāni
na śraddadhuḥ ko muniratra tiṣṭhet
iti sma saṃdehasamākulāṃstān
bālāḥ punaḥ procuriti prahṛṣṭāḥ

17.10

yūyaṃ na cenno vacaneṣu śraddhāṃ
kurvantyatastadvanameva gatvā
saṃdarśayāmo munimatra siddhamāgacchatānena pathā vimūḍhāḥ

17.11

te yādavā bālakadarśitena
mārgeṇa tatkānanamīyurete
tathograsenoddhavasātyakīndrarāmācyutādyāḥ sakalā prahṛṣṭāḥ

17.12

tadvanaṃ samupagamya yādavā
bāladarśitapathā subuddhayaḥ
taṃ muniṃ dadṛśuriddhatejasaṃ
tuṣṭuvurvividhasaṃstavaiśca tam

17.13

teṣāṃ babhūva stutibhiryanalpaḥ
kolāhalo'tyāśu munirmahātmā
śrutvonmimīlyātmasamādhiyogānnivartya netraṃ sa ca tāndadarśa

17.14

baddhāñjalīṃstānpraṇatāṃstu dṛṣṭvā
munirbabhāṣe ca vanaṃ mahātmā
ke yūyamatra sthitamapyajānan
kathaṃ ca māṃ bho puruṣapravīrāḥ

17.15

durvāsasetthaṃ muninā suha(pṛ)ṣṭā—
staṃ vai praṇamyocuriti prahṛṣṭāḥ
vayaṃ vibho yādavakā: sma bhūmau
caturṣu dikṣu prathitānubhāvāḥ

17.16

vihartukāmāḥ khalu bālakā vai
samāgatāstvāṃ munimatra dṛṣṭvā
samācacakṣuḥ purametya sarve–
smabhyaṃ mune'trābhigatāstataśca

17.17

tvaṃ tāpasātmānamapi pracakṣva
naḥ śrotukāmānkatamo'si loke
ṛṣīśvarāṇāmamalātmanāṃ ta–
mityanvapṛcchan yadavo munīśam

17.18

itthaṃ sa tai(31 a)ryādavakaistu pṛṣṭaḥ
svātmānamatrerbhavane'bhijātam
muniḥ prahṛṣṭaḥ kathayāṃbabhūva
durvā(sa)saṃ tānsatataṃ hi nāmnā

17.19

tadvākyatastaṃ munisiddhavandyaṃ
durvāsasaṃ hṛṣṭatarā babhūvuḥ
praṇamya te vijñapayāṃbabhūvuḥ
punaḥ prabaddhāñjalayo viditvā

17.20

munīśa no bhāgyavaśena dṛṣṭa–
stataḥ kṛtārthāḥ sma na saṃśayo'sti
punīhi nastāpasasiddhavandya
harmyaṇi cātmāgamanena siddha

17.21

śūrasenādibhiryādavairvaiṃ
muniḥ prārthito'ṅgīcakārāpi vākyam
yādavāste gajendraṃ samāropya taṃ svāṃ
purīṃ saṃṇinyuḥ (?) prahṛṣṭāḥ

17.22

gajendrapṛṣṭhe sa muniścakāśe
siṃhāsanasthaḥ kusumaiḥ prakīrṇaḥ
muktāsuhārābhivirājamānaḥ
śvetātapatreṇa ca śobhamānaḥ

17.23

saṃvījyamānaḥ paritaḥ prahṛṣṭaiḥ
sa śūrasenādibhirādareṇa
candrāṃśugaurairyadubhiḥ śubhāṅgai–
raca cāmaraiścandanacarcitastu

17.24

yugmam
rathadvipāśvairanuyātamārgo
yāvanmunī rājapathaṃ prapede
itthaṃ viceṣṭānya (a) bhavaṃstu tāvatstrīṇāṃ muniṃ draṣṭumanalpasiddhim

17.25

svalocanaṃ dakṣiṇamañjanena
saṃrañjayitvā prayayau gavākṣam
vāmaṃ śilākāmavicintayitvā
kācidvahantī kutukākulā vai

17.26

kācinmṛgākṣī kaṭisūtrakaṃ vai
muktāphalaḥ prodgrathituṃ sthitāsīt
caṃcāla muktāprakaraṃ prakurvantyaṅguṣṭhamūle kaṭisūtraśeṣā

17.27

kācicca bālā kila pāyayantī
stanyaṃ gavākṣaṃ prati saṃcacāla
(31 b) apūrṇameva pravidhāya bālaṃ
samutsukotsaṅgakṛtātmaputrā

17.28

kācitsthitā sādhayituṃ svakeśān
bālā tathaiva prasabhaṃ cacāla
prakurvatī puṣpacayaiḥ prakīrṇaṃ
mārgaṃ tu keśād galitairmṛgākṣī

17.29

prasādhikā saṃnamitaṃ svapādamathārdhakālaktakayuktameva
ākraṣya pādānsamalaktakāṅkān
prakurvatī strī pracacāla śīghram

17.30

kācitpayaśculigataṃ mṛgākṣī
anudvāsya bālākulacittavṛttiḥ
yayau gavākṣaṃ prati draṣṭukāmā
durvāsasaṃ rājapathānuyātam

17.31

svarṇasanātkācidanardhyaśīlā
ilathaddukūlā sahasoccacāla
hastena vāsaḥ parigṛhya hṛṣṭā
nābhipraviṣṭābharaṇaprabheṇa

17.32

tāmbūlamattuṃ kṛtacittavṛttiḥ
kācinmṛgākṣī sahasā cacāla
tāmbūlavallīkṛtahastaśobhā
svanatkaṭisvarṇasusūtraśeṣā

17.33

kācinmṛgākṣyābharaṇāni dehe
kṛtvāsthitāndolanamātmagehe
śrutvā muniṃ rājapathe'nuyātaṃ
draṣṭuṃ cacālābharaṇāpyaśobhā

17.34

itthaṃ samāgamya gavākṣarandhrān
striyaḥ śubhāṅgyo nṛpavaryamārge
karīndrapṛṣṭhopari rājamānaṃ
taṃ tāpaseśaṃ dadṛśuḥ prahṛṣṭāḥ

17.35

tā locanaistāpasavaktraśobhāṃ
vilokayantyaḥ paramāmavāpuḥ
sunirvṛtiṃ taṃ samavākiraṃśca
lājākṣataiḥ puṣpacayena nāryaḥ

17.36

itthaṃ munī rājapathe'ṅganābhiḥ
saṃkīryamāṇaḥ kusumaiḥ prahṛṣṭaiḥ
saṃvījyamāno yadubhiḥ svavīryaṃ
gāyadbhirāpādbhutarā(32 a)jageham

17.37

uttīrya nāgād girisaṃnibhātsa
sopānamārgeṇa munīśavandyaḥ
śūrādibhirdattakaro nṛpasya
siṃhāsane'tiṣṭhata pūjyamānaḥ

17.38

nṛpāsanasthaṃ munisiddhavandyaṃ
durvāsasaṃ prītahṛdaḥ samastāḥ
saṃpūjayāmāsuranardhyaśīlaṃ
pūjopahārairvividhaistataste

17.39

taṃ pūjayitvā vidhivanmunīśaṃ
durvāsasaṃ yādavakāḥ prahṛṣṭāḥ
taponidhānaṃ vividhānnabhakṣyaiḥ
praṇamya baddhāñjalayo'vatasthuḥ

17.40

sa yādavairitthamaharniśaṃ vai
saṃpūjyamāno munisiddhavandyaḥ
dināni hṛṣṭaḥ katicinmahātmāvārsītpure tatra muniḥ priyārhaḥ

17.41

tasminpure tasya munīśvarasya
durvāsaso yādavapūjitasya
kṛṣṇo'karod bhaktimatīva tasmai
munistutoṣāśu tataḥ sa siddhaḥ

17.42

atho muniryādevavanditaḥ sa
tapaḥ prakartuṃ matimādadhe ca
sarvān yadūnsaṃpratimantrya hṛṣṭaicacāla sarvaiḥ pratipūjitastu

17.43

gacchansa kṛṣṇāya dadau mahātmā
satyāśiṣaṃ śatrujayāya siddhaḥ
dattveti tenāpi supūjito'gādvanāni taptuṃ paramaṃ tapo vai

17.44

munistataḥ kvāpi ca kānanasthaḥ
prāṇānniyamyātmasamādhiyuktaḥ
tyaktvā svakaṃ lokamiyāya dehaṃ
tamaḥparaṃ yaṃ munayo vadanti

17.45

tasya prasādāttu munīśvarasya
kṛṣṇena yuddhe'tulavikrameṇa
nikanditāḥ śatrava ātmano vai
tasya prasādāttu jagatsu pūjyaḥ

17.45.p1

iti śrīmahāmatisutasya durvāsasaḥ kāvye (32 b) rasikaramaṇasaṃjñe kaviśrīraghunāthaviracite durvāsasaścaturyuganirūpaṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ

Linked texts (1)