<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Miscellaneous short works](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc) › [Rasikarmana](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana) › 17

# Rasikarmana 17

Rasikarmaṇa 17

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [17.45](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.45) — 1 part

### [17.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.1)

atha śakrasupūjito muni—  
bhuvamāgamya madhorvane śubhe  
parame tapasi sthito'bhava—  
jjanasaṃvarjitadeśato vibhuḥ

### [17.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.2)

tapaḥsthitasyāsya munestu tasya  
durvāsaso'gurbahavastu māsāḥ  
tatraikadā yādavadārakāstu  
vihartukāmāḥ samupeyurārāt

### [17.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.3)

aśvādhirūḍhāḥ suśirovibhūṣā  
balātturaṃgaiścalakuṇḍalāśca  
tāmbūlapūrṇānanacārudantāḥ  
pravālaraktoṣṭhapuṭāḥ prahṛṣṭāḥ

### [17.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.4)

keyūrahārādisubhūṣaṇāḍhyāḥ  
sumaulipuṣpaprakarābhirāmāḥ  
kastūrikārdryacitacārudehāḥ  
prasūnamālādhirucaḥ pragalbhāḥ

### [17.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.5)

muktāphalodbhāsitahṛtpradeśāḥ  
supadmapatrāyatacārunetrāḥ  
viśālavakṣaḥsthalaramyadehāḥ  
krīḍopahāraṃ vividhaṃ pragṛhya

### [17.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.6)

tasminvane yādavarājaputrā  
nānāvinodaiḥ parito vijahruḥ  
te kandukakrīḍanakādibhirvai  
prahṛṣṭacittāḥ pratibaddharāgāḥ

### [17.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.7)

te yādavā vai vividhairvinodaiḥ  
krīḍanta ārāddṛśustapondhim  
durvāsasaṃ dhyānanimīlitākṣaṃ  
tapojjvaladdehamanalpasiddhim

### [17.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.8)

dṛṣṭvā muniṃ taṃ praṇipatya hṛṣṭāḥ  
kṛtvā vinodaṃ vividhaṃ punaste  
yayuḥ svasadma ni muniṃ (30b) tamūcuḥ  
sthitaṃ tapasyugratare janebhyaḥ

### [17.9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.9)

te yādavā bālakabhāṣitāni  
na śraddadhuḥ ko muniratra tiṣṭhet  
iti sma saṃdehasamākulāṃstān  
bālāḥ punaḥ procuriti prahṛṣṭāḥ

### [17.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.10)

yūyaṃ na cenno vacaneṣu śraddhāṃ  
kurvantyatastadvanameva gatvā  
saṃdarśayāmo munimatra siddhamāgacchatānena pathā vimūḍhāḥ

### [17.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.11)

te yādavā bālakadarśitena  
mārgeṇa tatkānanamīyurete  
tathograsenoddhavasātyakīndrarāmācyutādyāḥ sakalā prahṛṣṭāḥ

### [17.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.12)

tadvanaṃ samupagamya yādavā  
bāladarśitapathā subuddhayaḥ  
taṃ muniṃ dadṛśuriddhatejasaṃ  
tuṣṭuvurvividhasaṃstavaiśca tam

### [17.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.13)

teṣāṃ babhūva stutibhiryanalpaḥ  
kolāhalo'tyāśu munirmahātmā  
śrutvonmimīlyātmasamādhiyogānnivartya netraṃ sa ca tāndadarśa

### [17.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.14)

baddhāñjalīṃstānpraṇatāṃstu dṛṣṭvā  
munirbabhāṣe ca vanaṃ mahātmā  
ke yūyamatra sthitamapyajānan  
kathaṃ ca māṃ bho puruṣapravīrāḥ

### [17.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.15)

durvāsasetthaṃ muninā suha(pṛ)ṣṭā—  
staṃ vai praṇamyocuriti prahṛṣṭāḥ  
vayaṃ vibho yādavakā: sma bhūmau  
caturṣu dikṣu prathitānubhāvāḥ

### [17.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.16)

vihartukāmāḥ khalu bālakā vai  
samāgatāstvāṃ munimatra dṛṣṭvā  
samācacakṣuḥ purametya sarve–  
smabhyaṃ mune'trābhigatāstataśca

### [17.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.17)

tvaṃ tāpasātmānamapi pracakṣva  
naḥ śrotukāmānkatamo'si loke  
ṛṣīśvarāṇāmamalātmanāṃ ta–  
mityanvapṛcchan yadavo munīśam

### [17.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.18)

itthaṃ sa tai(31 a)ryādavakaistu pṛṣṭaḥ  
svātmānamatrerbhavane'bhijātam  
muniḥ prahṛṣṭaḥ kathayāṃbabhūva  
durvā(sa)saṃ tānsatataṃ hi nāmnā

### [17.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.19)

tadvākyatastaṃ munisiddhavandyaṃ  
durvāsasaṃ hṛṣṭatarā babhūvuḥ  
praṇamya te vijñapayāṃbabhūvuḥ  
punaḥ prabaddhāñjalayo viditvā

### [17.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.20)

munīśa no bhāgyavaśena dṛṣṭa–  
stataḥ kṛtārthāḥ sma na saṃśayo'sti  
punīhi nastāpasasiddhavandya  
harmyaṇi cātmāgamanena siddha

### [17.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.21)

śūrasenādibhiryādavairvaiṃ  
muniḥ prārthito'ṅgīcakārāpi vākyam  
yādavāste gajendraṃ samāropya taṃ svāṃ  
purīṃ saṃṇinyuḥ (?) prahṛṣṭāḥ

### [17.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.22)

gajendrapṛṣṭhe sa muniścakāśe  
siṃhāsanasthaḥ kusumaiḥ prakīrṇaḥ  
muktāsuhārābhivirājamānaḥ  
śvetātapatreṇa ca śobhamānaḥ

### [17.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.23)

saṃvījyamānaḥ paritaḥ prahṛṣṭaiḥ  
sa śūrasenādibhirādareṇa  
candrāṃśugaurairyadubhiḥ śubhāṅgai–  
raca cāmaraiścandanacarcitastu

### [17.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.24)

yugmam  
rathadvipāśvairanuyātamārgo  
yāvanmunī rājapathaṃ prapede  
itthaṃ viceṣṭānya (a) bhavaṃstu tāvatstrīṇāṃ muniṃ draṣṭumanalpasiddhim

### [17.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.25)

svalocanaṃ dakṣiṇamañjanena  
saṃrañjayitvā prayayau gavākṣam  
vāmaṃ śilākāmavicintayitvā  
kācidvahantī kutukākulā vai

### [17.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.26)

kācinmṛgākṣī kaṭisūtrakaṃ vai  
muktāphalaḥ prodgrathituṃ sthitāsīt  
caṃcāla muktāprakaraṃ prakurvantyaṅguṣṭhamūle kaṭisūtraśeṣā

### [17.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.27)

kācicca bālā kila pāyayantī  
stanyaṃ gavākṣaṃ prati saṃcacāla  
(31 b) apūrṇameva pravidhāya bālaṃ  
samutsukotsaṅgakṛtātmaputrā

### [17.28](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.28)

kācitsthitā sādhayituṃ svakeśān  
bālā tathaiva prasabhaṃ cacāla  
prakurvatī puṣpacayaiḥ prakīrṇaṃ  
mārgaṃ tu keśād galitairmṛgākṣī

### [17.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.29)

prasādhikā saṃnamitaṃ svapādamathārdhakālaktakayuktameva  
ākraṣya pādānsamalaktakāṅkān  
prakurvatī strī pracacāla śīghram

### [17.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.30)

kācitpayaśculigataṃ mṛgākṣī  
anudvāsya bālākulacittavṛttiḥ  
yayau gavākṣaṃ prati draṣṭukāmā  
durvāsasaṃ rājapathānuyātam

### [17.31](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.31)

svarṇasanātkācidanardhyaśīlā  
ilathaddukūlā sahasoccacāla  
hastena vāsaḥ parigṛhya hṛṣṭā  
nābhipraviṣṭābharaṇaprabheṇa

### [17.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.32)

tāmbūlamattuṃ kṛtacittavṛttiḥ  
kācinmṛgākṣī sahasā cacāla  
tāmbūlavallīkṛtahastaśobhā  
svanatkaṭisvarṇasusūtraśeṣā

### [17.33](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.33)

kācinmṛgākṣyābharaṇāni dehe  
kṛtvāsthitāndolanamātmagehe  
śrutvā muniṃ rājapathe'nuyātaṃ  
draṣṭuṃ cacālābharaṇāpyaśobhā

### [17.34](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.34)

itthaṃ samāgamya gavākṣarandhrān  
striyaḥ śubhāṅgyo nṛpavaryamārge  
karīndrapṛṣṭhopari rājamānaṃ  
taṃ tāpaseśaṃ dadṛśuḥ prahṛṣṭāḥ

### [17.35](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.35)

tā locanaistāpasavaktraśobhāṃ  
vilokayantyaḥ paramāmavāpuḥ  
sunirvṛtiṃ taṃ samavākiraṃśca  
lājākṣataiḥ puṣpacayena nāryaḥ

### [17.36](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.36)

itthaṃ munī rājapathe'ṅganābhiḥ  
saṃkīryamāṇaḥ kusumaiḥ prahṛṣṭaiḥ  
saṃvījyamāno yadubhiḥ svavīryaṃ  
gāyadbhirāpādbhutarā(32 a)jageham

### [17.37](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.37)

uttīrya nāgād girisaṃnibhātsa  
sopānamārgeṇa munīśavandyaḥ  
śūrādibhirdattakaro nṛpasya  
siṃhāsane'tiṣṭhata pūjyamānaḥ

### [17.38](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.38)

nṛpāsanasthaṃ munisiddhavandyaṃ  
durvāsasaṃ prītahṛdaḥ samastāḥ  
saṃpūjayāmāsuranardhyaśīlaṃ  
pūjopahārairvividhaistataste

### [17.39](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.39)

taṃ pūjayitvā vidhivanmunīśaṃ  
durvāsasaṃ yādavakāḥ prahṛṣṭāḥ  
taponidhānaṃ vividhānnabhakṣyaiḥ  
praṇamya baddhāñjalayo'vatasthuḥ

### [17.40](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.40)

sa yādavairitthamaharniśaṃ vai  
saṃpūjyamāno munisiddhavandyaḥ  
dināni hṛṣṭaḥ katicinmahātmāvārsītpure tatra muniḥ priyārhaḥ

### [17.41](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.41)

tasminpure tasya munīśvarasya  
durvāsaso yādavapūjitasya  
kṛṣṇo'karod bhaktimatīva tasmai  
munistutoṣāśu tataḥ sa siddhaḥ

### [17.42](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.42)

atho muniryādevavanditaḥ sa  
tapaḥ prakartuṃ matimādadhe ca  
sarvān yadūnsaṃpratimantrya hṛṣṭaicacāla sarvaiḥ pratipūjitastu

### [17.43](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.43)

gacchansa kṛṣṇāya dadau mahātmā  
satyāśiṣaṃ śatrujayāya siddhaḥ  
dattveti tenāpi supūjito'gādvanāni taptuṃ paramaṃ tapo vai

### [17.44](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.44)

munistataḥ kvāpi ca kānanasthaḥ  
prāṇānniyamyātmasamādhiyuktaḥ  
tyaktvā svakaṃ lokamiyāya dehaṃ  
tamaḥparaṃ yaṃ munayo vadanti

### [17.45](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.45)

tasya prasādāttu munīśvarasya  
kṛṣṇena yuddhe'tulavikrameṇa  
nikanditāḥ śatrava ātmano vai  
tasya prasādāttu jagatsu pūjyaḥ

### [17.45.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17.45.p1)

iti śrīmahāmatisutasya durvāsasaḥ kāvye (32 b) rasikaramaṇasaṃjñe kaviśrīraghunāthaviracite durvāsasaścaturyuganirūpaṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ

## Linked texts (1)

- [Rasikaramana](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.rasikaramana.17.1) — Raghunātha, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.misc.rasikarmana.17) · Pramāṇa
