Rasikaramana 17
Rasikaramana 17
- Language
- Sanskrit
Contents
- 17.45 — 1 part
17.1
atha śakrasupūjito muni—
bhuvamāgamya madhorvane śubhe
parame tapasi sthito'bhava—
jjanasaṃvarjitadeśato vibhuḥ
17.2
tapaḥsthitasyāsya munestu tasya
durvāsaso'gurbahavastu māsāḥ
tatraikadā yādavadārakāstu
vihartukāmāḥ samupeyurārāt
17.3
aśvādhirūḍhāḥ suśirovibhūṣā
balātturaṃgaiścalakuṇḍalāśca
tāmbūlapūrṇānanacārudantāḥ
pravālaraktoṣṭhapuṭāḥ prahṛṣṭāḥ
17.4
keyūrahārādisubhūṣaṇāḍhyāḥ
sumaulipuṣpaprakarābhirāmāḥ
kastūrikārdryacitacārudehāḥ
prasūnamālādhirucaḥ pragalbhāḥ
17.5
muktāphalodbhāsitahṛtpradeśāḥ
supadmapatrāyatacārunetrāḥ
viśālavakṣaḥsthalaramyadehāḥ
krīḍopahāraṃ vividhaṃ pragṛhya
17.6
tasminvane yādavarājaputrā
nānāvinodaiḥ parito vijahruḥ
te kandukakrīḍanakādibhirvai
prahṛṣṭacittāḥ pratibaddharāgāḥ
17.7
te yādavā vai vividhairvinodaiḥ
krīḍanta ārāddṛśustapondhim
durvāsasaṃ dhyānanimīlitākṣaṃ
tapojjvaladdehamanalpasiddhim
17.8
dṛṣṭvā muniṃ taṃ praṇipatya hṛṣṭāḥ
kṛtvā vinodaṃ vividhaṃ punaste
yayuḥ svasadma ni muniṃ (30b) tamūcuḥ
sthitaṃ tapasyugratare janebhyaḥ
17.9
te yādavā bālakabhāṣitāni
na śraddadhuḥ ko muniratra tiṣṭhet
iti sma saṃdehasamākulāṃstān
bālāḥ punaḥ procuriti prahṛṣṭāḥ
17.10
yūyaṃ na cenno vacaneṣu śraddhāṃ
kurvantyatastadvanameva gatvā
saṃdarśayāmo munimatra siddhamāgacchatānena pathā vimūḍhāḥ
17.11
te yādavā bālakadarśitena
mārgeṇa tatkānanamīyurete
tathograsenoddhavasātyakīndrarāmācyutādyāḥ sakalā prahṛṣṭāḥ
17.12
tadvanaṃ samupagamya yādavā
bāladarśitapathā subuddhayaḥ
taṃ muniṃ dadṛśuriddhatejasaṃ
tuṣṭuvurvividhasaṃstavaiśca tam
17.13
teṣāṃ babhūva stutibhiryanalpaḥ
kolāhalo'tyāśu munirmahātmā
śrutvonmimīlyātmasamādhiyogānnivartya netraṃ sa ca tāndadarśa
17.14
baddhāñjalīṃstānpraṇatāṃstu dṛṣṭvā
munirbabhāṣe ca vanaṃ mahātmā
ke yūyamatra sthitamapyajānan
kathaṃ ca māṃ bho puruṣapravīrāḥ
17.15
durvāsasetthaṃ muninā suha(pṛ)ṣṭā—
staṃ vai praṇamyocuriti prahṛṣṭāḥ
vayaṃ vibho yādavakā: sma bhūmau
caturṣu dikṣu prathitānubhāvāḥ
17.16
vihartukāmāḥ khalu bālakā vai
samāgatāstvāṃ munimatra dṛṣṭvā
samācacakṣuḥ purametya sarve–
smabhyaṃ mune'trābhigatāstataśca
17.17
tvaṃ tāpasātmānamapi pracakṣva
naḥ śrotukāmānkatamo'si loke
ṛṣīśvarāṇāmamalātmanāṃ ta–
mityanvapṛcchan yadavo munīśam
17.18
itthaṃ sa tai(31 a)ryādavakaistu pṛṣṭaḥ
svātmānamatrerbhavane'bhijātam
muniḥ prahṛṣṭaḥ kathayāṃbabhūva
durvā(sa)saṃ tānsatataṃ hi nāmnā
17.19
tadvākyatastaṃ munisiddhavandyaṃ
durvāsasaṃ hṛṣṭatarā babhūvuḥ
praṇamya te vijñapayāṃbabhūvuḥ
punaḥ prabaddhāñjalayo viditvā
17.20
munīśa no bhāgyavaśena dṛṣṭa–
stataḥ kṛtārthāḥ sma na saṃśayo'sti
punīhi nastāpasasiddhavandya
harmyaṇi cātmāgamanena siddha
17.21
śūrasenādibhiryādavairvaiṃ
muniḥ prārthito'ṅgīcakārāpi vākyam
yādavāste gajendraṃ samāropya taṃ svāṃ
purīṃ saṃṇinyuḥ (?) prahṛṣṭāḥ
17.22
gajendrapṛṣṭhe sa muniścakāśe
siṃhāsanasthaḥ kusumaiḥ prakīrṇaḥ
muktāsuhārābhivirājamānaḥ
śvetātapatreṇa ca śobhamānaḥ
17.23
saṃvījyamānaḥ paritaḥ prahṛṣṭaiḥ
sa śūrasenādibhirādareṇa
candrāṃśugaurairyadubhiḥ śubhāṅgai–
raca cāmaraiścandanacarcitastu
17.24
yugmam
rathadvipāśvairanuyātamārgo
yāvanmunī rājapathaṃ prapede
itthaṃ viceṣṭānya (a) bhavaṃstu tāvatstrīṇāṃ muniṃ draṣṭumanalpasiddhim
17.25
svalocanaṃ dakṣiṇamañjanena
saṃrañjayitvā prayayau gavākṣam
vāmaṃ śilākāmavicintayitvā
kācidvahantī kutukākulā vai
17.26
kācinmṛgākṣī kaṭisūtrakaṃ vai
muktāphalaḥ prodgrathituṃ sthitāsīt
caṃcāla muktāprakaraṃ prakurvantyaṅguṣṭhamūle kaṭisūtraśeṣā
17.27
kācicca bālā kila pāyayantī
stanyaṃ gavākṣaṃ prati saṃcacāla
(31 b) apūrṇameva pravidhāya bālaṃ
samutsukotsaṅgakṛtātmaputrā
17.28
kācitsthitā sādhayituṃ svakeśān
bālā tathaiva prasabhaṃ cacāla
prakurvatī puṣpacayaiḥ prakīrṇaṃ
mārgaṃ tu keśād galitairmṛgākṣī
17.29
prasādhikā saṃnamitaṃ svapādamathārdhakālaktakayuktameva
ākraṣya pādānsamalaktakāṅkān
prakurvatī strī pracacāla śīghram
17.30
kācitpayaśculigataṃ mṛgākṣī
anudvāsya bālākulacittavṛttiḥ
yayau gavākṣaṃ prati draṣṭukāmā
durvāsasaṃ rājapathānuyātam
17.31
svarṇasanātkācidanardhyaśīlā
ilathaddukūlā sahasoccacāla
hastena vāsaḥ parigṛhya hṛṣṭā
nābhipraviṣṭābharaṇaprabheṇa
17.32
tāmbūlamattuṃ kṛtacittavṛttiḥ
kācinmṛgākṣī sahasā cacāla
tāmbūlavallīkṛtahastaśobhā
svanatkaṭisvarṇasusūtraśeṣā
17.33
kācinmṛgākṣyābharaṇāni dehe
kṛtvāsthitāndolanamātmagehe
śrutvā muniṃ rājapathe'nuyātaṃ
draṣṭuṃ cacālābharaṇāpyaśobhā
17.34
itthaṃ samāgamya gavākṣarandhrān
striyaḥ śubhāṅgyo nṛpavaryamārge
karīndrapṛṣṭhopari rājamānaṃ
taṃ tāpaseśaṃ dadṛśuḥ prahṛṣṭāḥ
17.35
tā locanaistāpasavaktraśobhāṃ
vilokayantyaḥ paramāmavāpuḥ
sunirvṛtiṃ taṃ samavākiraṃśca
lājākṣataiḥ puṣpacayena nāryaḥ
17.36
itthaṃ munī rājapathe'ṅganābhiḥ
saṃkīryamāṇaḥ kusumaiḥ prahṛṣṭaiḥ
saṃvījyamāno yadubhiḥ svavīryaṃ
gāyadbhirāpādbhutarā(32 a)jageham
17.37
uttīrya nāgād girisaṃnibhātsa
sopānamārgeṇa munīśavandyaḥ
śūrādibhirdattakaro nṛpasya
siṃhāsane'tiṣṭhata pūjyamānaḥ
17.38
nṛpāsanasthaṃ munisiddhavandyaṃ
durvāsasaṃ prītahṛdaḥ samastāḥ
saṃpūjayāmāsuranardhyaśīlaṃ
pūjopahārairvividhaistataste
17.39
taṃ pūjayitvā vidhivanmunīśaṃ
durvāsasaṃ yādavakāḥ prahṛṣṭāḥ
taponidhānaṃ vividhānnabhakṣyaiḥ
praṇamya baddhāñjalayo'vatasthuḥ
17.40
sa yādavairitthamaharniśaṃ vai
saṃpūjyamāno munisiddhavandyaḥ
dināni hṛṣṭaḥ katicinmahātmāvārsītpure tatra muniḥ priyārhaḥ
17.41
tasminpure tasya munīśvarasya
durvāsaso yādavapūjitasya
kṛṣṇo'karod bhaktimatīva tasmai
munistutoṣāśu tataḥ sa siddhaḥ
17.42
atho muniryādevavanditaḥ sa
tapaḥ prakartuṃ matimādadhe ca
sarvān yadūnsaṃpratimantrya hṛṣṭaicacāla sarvaiḥ pratipūjitastu
17.43
gacchansa kṛṣṇāya dadau mahātmā
satyāśiṣaṃ śatrujayāya siddhaḥ
dattveti tenāpi supūjito'gādvanāni taptuṃ paramaṃ tapo vai
17.44
munistataḥ kvāpi ca kānanasthaḥ
prāṇānniyamyātmasamādhiyuktaḥ
tyaktvā svakaṃ lokamiyāya dehaṃ
tamaḥparaṃ yaṃ munayo vadanti
17.45
tasya prasādāttu munīśvarasya
kṛṣṇena yuddhe'tulavikrameṇa
nikanditāḥ śatrava ātmano vai
tasya prasādāttu jagatsu pūjyaḥ
17.45.p1
iti śrīmahāmatisutasya durvāsasaḥ kāvye (32 b) rasikaramaṇasaṃjñe kaviśrīraghunāthaviracite durvāsasaścaturyuganirūpaṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ
Linked texts (1)
- Rasikarmaṇa — Raghunāthanāyakuḍu 1539, Sanskrit