Madhukelivalli 2

Madhukelivallī 2

Language: Sanskrit

2.1

iti śrīmadhukelivalyāṃ kusumāsavakautuko
nāma prathamaḥ pallavaḥ

2.1-2

taṃ bhuktavantaṃ paritṛptimantaṃ vijñāya vijñā nibhṛtaṃ calācī
viloḍayāmāsa ghaṭaṃ sudevī tadīyamūrdhnopari jāguḍīyam

2.2

nānāvidhaiḥ kāñcananayantranirgatair
dhārāmayairambudharairivāmbubhiḥ
mādhvīkamattā iva gokulāṅganā—
stamāplutaṃ cakruramandakautukāḥ

2.3

śrīrādhikā saukhyakaraṃ karambitaṃ
sanmarmabhiḥ śyāmamakhaṃ vidūṣakam
vaṭuṃ naṭantaṃ naṭacāturībhaṭaṃ
samaṃ samantādvanitā nitāntam

2.4

nānāvidhaiścūrṇacayaiḥ sugandhairnānāvidhākāramimaṃ vidhāya
jaghnustadā bhūrimadā mṛṇālairnaॉntrīkanetrā navanītimatyaḥ

2.5

kutukī kusumāsavo'sakau harimānandayituṃ sadotsukaḥ
mudito'pyuditorukauśalaḥ priyamevākuladhīrivājuhāva

2.6

he gopālaka gokulendratanayādhīrīkṛtābhorikāmānadhvaṃsanavaṃśanāda suvalapreṣṭhojvalaprāṇa he
navyāmbhodatano manojñacapalācāmīkarābhāmbara
śrīdāmapriya rāmasodara hare dāmodara trāhi mām

2.7

iti kusumāsavavācamāha śrutavannasikamaṇi vrajacandramāḥ samānaḥ
kalayasi na vaṭoḥ kimārttānādaṃ suvala calāśu valena mocayāmum

2.8

na kuru vilambamalaṃ vimuñca śaṃkāṃ
vrajavanitānikurambataḥ sakhe tvama
mitavacano matimānsudhīracetā
na khalu parābhavamāpnuyātkadāpi

rādhā vidyudalaṃkṛtaṃ harighanaṃ draṣṭuṃ sadaivotsukau
svīyau locanacātakau sukhayituṃ cāturyamāraṃ dadhat
āditya vrajarājanandanavaco mandaṃcalankautukī
sānandaṃ sutralo viveśa lalitaṃ gopālanāmaṇḍalam

2.10

rādhāha svagataṃ mano mama sadā māṃ khedayasyāturaṃ
śyāmālokakṛte kadāpi na manāgālambase dhīratām
viśrambhaṃ bhaja kṛṣṇakelijanitānandaṃ dhruvaṃ lapsyase
prāṇeśapriya eti hata suvalo mannetrayoḥ paddhatim

2.11

suvalo'pyavalokya rādhikālīḥ
hitasahitaṃ sāhataṃ jagāda vṛndām
ayi kiṃ kusumāsavo'sakau
rasakautukayakaronmahāravam

2.12

narmakarmaṭhamati vaṃṭurūce dhūrtta kṛṣṇasakha kiṃ tvamāgataḥ
rādhikāpadasarojamāśritastvāṃ sakhīnnagaṇayāmi mādhavam

2.13

śrākrośitaṃ bhūribhayānukṛtyā parīkṣituṃ premabharaṃ paraṃ hareḥ
jñātastava preṣaṇataḥ sa eṣa gacchāśu mā tiṣṭha samakṣamadarṇoḥ

2.14

bihasya tadvācamanākalayya nivāyya nādaṃ harikāryavejñaḥ
vicārya rādhāṃ caraṇāmbujātavinītadṛṣṭiḥ suvalo jagāda

2.15

śrorādhe śṛṇu nandanandanagiraṃ sadvandanīyehite
manmitraṃ kuruṣe ruṣeva paruṣaṃ vipraṃ viṣayāṇāṃ katham
loke yahi bhavādṛśā api janaḥ kāruṇyaśūnyāntarāḥ
prītistarhi rasātalaṃ gatavatī kāṃ vā daśāṃ yāsyati

2.16

evaṃ bruvantaṃ varabuddhimantaṃ taṃ tuṅgavidyā tanunarmagaṃgā
āgatya tūrṇaṃ nibhṛtaṃ saghūrṇaṃ teneṃ'janaṃ locanayorapūrṇam

2.17

sa śrāha rādhāṃ vanitā bhavatyā svadhyāpitāḥ kiṃ purubhāgyavatyā
śranenasānena mayā nayena yutena yā nītimimā na tanvate

2.18

lalitā lalitasmitānanāha rasavalitā kalitaiva nītireṣā
divaseṣu rasāvaheṣu ramyā rasaviddhāntaranāgarāligamyā

2.19

vṛndāha nandātmajamitrayugamaṃ
vimocanīyaṃ bahumānanīyam
rādhe manaścora kiśoravāṇī
no nītimatyāpi vicāraṇīyā

2.20

giridhārimatānusāriṇī yadavocadvipinādhikāriṇī
tadamuṃ parimuñca rādhike vaṭusahitaṃ suvalaṃ hitādhike

2.21

iti lalitā vacanaṃ niśamya ramyaṃ
sapadi tatheṅgitamātātana tanvī
caturatarau prati mādhavaṃ yathā tau
subalavaṭu tvaritaṃ pratasthatuḥ

2.22

āgatya mānī madhumaṅgalo'bravīd
vimocya govindasakhāyamāgataḥ
vicārya puṇyaṃ kuśalena pūrṇaṃ
tūrṇaṃ kimapyānaya pāritoṣikam

2.23

uccai rvihasya subalaḥ sa jajalpa vāmamā: kiṃ vadāmi puratastava nandasūno
yanme guṇānavigaṇayya vinīya mānaṃ
mānī mṛṣā gadati mandamati rvṛtānyat

2.24

krośantamuccairavalābhiveṣṭitaṃ viceṣṭitaṃ tāḍitamambujātaiḥ
jānīhi śaure mama gauravādiyaṃ mumoca rādhā karuṇānidhiḥ svayam

2.25

samāmayāsyatsuvalo na cedayaṃ
tāṃ rādhikāyāḥ sakhibhirdurāsadām
vaṭo gaṃtistarhi parā bhaviṣyad
yā tāṃ tu jānāsiharerantare tvam

2.26

tadā mudāyaṃ kusumāsavo'vadad vadādya ruṣṭaḥ kathameṣa dhṛṣṭaḥ
virājamānaṃ nayanadvayaṃ hare parājayaṃ vyañjayatīha sāṃjanam

2.27

suvalo'pi valānujapriyo'pyavalābhiḥ kathameṣa nirjitaḥ
viditaṃ kila bhūsure hare laghutākallabhate parābhavam

2.28

iti hasantamanantakutūhalaṃ viracayantamanantasakhapriyam
sa suvalo navalobhamatirbalāvarajamodakṛtau caṭumūcivān

2.26-2

ātastava vacaḥ satyaṃ vaṭo sarvaṃ travīṣi yat
balīyānivahito doṣastvāmānetuṃ gataṃ mayā

2.30

rādhāmathādhāya manasyamanda-vādhānurāgādhikajātamādhim
āvṛtya citraṃ harirāha mitraṃ vidūṣagaṃ hāsakalāvibhūṣaṇam

2.31

madhumaṅgala ! bhūritundilaṃ varamaṅgaṃ bahuraṃgasaṃgalam
idamanyadivādya dīvyati dhruvamābhistava sevanaṃ kṛtam

2.32

yādṛśī madhuramodakāvalī yādṛśī lalitagītakākalī
yādṛśī ruciravādyasaṃtatistādṛśī tava gṛhe na rājati

2.33

tadadhunā vrajarājasutā'munā na kuru gandharvabharaṃ varaveṇunā
cala sakhe navakhelanacāturīṃ saphalayāpnuhi locanajaṃ phalam

2.34

vaṭuvacanāmṛtasiktacittabhūmirjapatinandana eṣa sundareśaḥ
varatanumaṇiḥ rādhikābhilāṣī smitasahitaṃ vitatāna veṇunādam

2.35

taṃ tatrāśrutya dhīrāpyatanutanugatasvedanīrā satī sā
tūrṇaṃ ghūrṇāvatī sā vrajapatitanayapremapīyūṣapūrṇā
romāñcai danturāṅgī nayanagatajalā stambhinī pāṇḍuvarṇā
hastaṃ rādhā viśākhābhujaśirasi samādhāya reje vihastā

2.36

aṅgulyā darśayantī madhurimanivrahaṃ gītanītaṃ muralyā
rādhāyāḥ sāttvikotthapraṇayapiśunatā kāriṇaṃ nāpaneyam
paśyantī kānanāntaḥ phaladalakusumaśrībharaṃ bharuhāṇāṃ
vṛndā govindabhāvaprakaṭitaparamānandavṛndāha citrām

2.37

citre kaḥ stauti veṇuṃ vrajapatitanayasyādhare rājamānaṃ
mānaṃ vidhvaṃsayantaṃ sakalakulavadhūmānase santamantaḥ
yannāde karṇamūlaṃ gatavati na manāgdhīratāmāvahantyo
nityaṃ nīvīkacālīkucaghaṭacalanaṃ naiva jānanti tanvyaḥ

2.38

no śrṛṇvanti gurorgiraṃ na ca kulaṃ paśyanti patyuḥ pitumanyante na satīvrataṃ na ca bhayaṃ lokāpavādādapi
dhāvanti prasabhaṃ harerabhimukhaṃ vāsaṃ sadā kānane
bāñchantīha navāṃganā śrutipathaṃ yāte muralyā rave

2.36-2

paśyādyākarṇyaṃ vaṃśīkalamativikalā pyaśru gāmbhīryadhuryā
caryā varyā satīnāmadhidharaṇi kalāmādhurīṇāṃ dhurīṇā
audāsīnyaṃ vidhāya stimitamatigatī raṃgadevyā saheyaṃ
tanvānā ramyagoṣṭhīṃ navayuvatimaṇī rādhikā māṃ dhinoti

2.40

bherī-vaṃśī-vipañcī-murajamukhamanohārivādyāvalīto
niryāta vyomayātaṃ dhvanimatha lalitākarṇyaṃ govindavṛnde
unnītāmarṣavītā sakalasahacarīmaulireṣā vinītā
majjantī modapūre vyatanuta vacanaṃ rādhikāṃ bhartsayantī

2.41

rādhe ghūrṇasi kiṃ kuru drutamaye yatnaṃ jaye mānino
govindasya kathaṃ na paśyasi puro gopānimān garjataḥ
garvaṃ sarvamamuṃ karomi nitarāṃ kharvaṃ balād vallavādhīśasyātmajamānataṃ tava puro jitvā nayāmi sphuṭam

2.42

tadāśu cala caṃcale valakalaṃ valaṃ cākhilaṃ
valānujavalāntarāgatamalaṃ vilokāmahe
navāmalakulāvalāvalayaratnamaule sadā
kadāpi na sahāmahe vrajamahendrasūnormadam

2.43

tāvaccandramukhi pragalbhamanaso valgaṃtyamī vallavā
yāvatte padapallavā na kalahaṃ haṃsī kalaiḥ kurvate
yanmañjudhvaninā vrajendratanayo no vaṃśikāṃ candrakaṃ
yaṣṭiṃ hāramapīha pītavasanaṃ jānāti gāḥ svaṃ sakhīn

2.44

iti lalitā-vacasā rasāntareṇa
vrajavanitāvali mauliratnamālā
vṛṣabhavitanayā tatāna vācaṃ
praṇayacitā hasitānatāṃbujātā

2.45

sakhyo yūyaṃ kurudhvaṃ tvaritagati jayāyodyamaṃ paśyataiṣāṃ
gopānāṃ bhūrigarvvaṃ vrajapatitanayāvaddhavīryyāvṛtānām
tattūrṇaṃ sarvameṣāṃ kalakalamabhitaḥ pūritaṃ kānanāntaḥ
sadyo niḥsārayāmo vitanuta kalaśān pītagandhāmbupūrṇān

2.46

itthaṃ vṛndāvaneśā viracitamadhurādeśavītā nitāntaṃ
gītānyuccairvinītā jaguradhikamahānandayantyo nijālīm
sarvā gopendrasūnorabhimukhamakhilāṃ bhītimādhūya bhūyo
bhāvā rāvāmṛtāmbhonidhirasaracanaṃ kānanaṃ pūrayantyaḥ

2.47

nṛtyaṃ ramyaṃ cakāra natamuditamatiḥ prītiśākhā viśākhā
citrā citraṃ vipañcyā ninadamatikalaṃ gānaraṃgaṃ sudevī
vṛndā mādhanmanaskā smitalallitamukhī madhyadeśe mṛdaṅgaṃ
kurvāṇā mandayānā vividhagatitatī rātitānātimānā

2.48

tanvaṃgayaḥ paṭavāsabhājanagaṇaṃ haste nidhāyāparā
mūrdhnyādhāya parā hiraṇyakalaśaṃ gandhāmbupūrṇaṃ yayuḥ
kāścitpuṣpadhanuḥ śarāñjvavaliyutā kelīraṇotkaṇṭhitāḥ
kāścitkausumayaṣṭimaṇḍitakarā rādhāpuro rejire

2.46-2

kāściccatkāñcanaratnayantracayato dhārāmayairnirgataiḥrambhobhirvarajālamambaratalaṃ gopāvalāstenire
anyāḥ kausumanavyakandukavairghnantyo mitho harṣataḥ
kṛṣṇaṃ smāraśaraprahāravikalaṃ cakrurmṛgīlocanāḥ

2.50

karaṃ vinyasyeyaṃ bhujaśirasi sakhyāḥ sarasijaṃ
vidhunvatyā mandojvalahasitadhautāmbujamukhī
padāmbhojāruṇyāṃcitavipinabhūmirnavanavānurāgāndhā rādhā harimavakalayyāha lalitām

2.51

diśaḥ śyāmāḥ kurvan priyasakhi navīnāṅgirucā
smitajyotsnājālairviśadayati bhūyo vanabhuvam
camatkāraṃ tanvanmama nayanayoraṃ janatanudhṛteścauraḥ ko'yaṃ catulayati cetaścaturadhīḥ

2.52

smayantīṃ tāmālīmamalarasaśālī na manasaṃ
vilakṣyarhīṇāha priyakalanajānandavikṛtiḥ
sakhi jñātaṃ kṛṣṇaḥ suvalaniṭilaṃ hanta kuṭilaṃ
samālamvyāpāṅgaṃ kirati mayi goṣṭhīṃ ca kurute

2.53

tadā rādhāṃ vṛndāvipinamamalendīvaramayaṃ
vitanvānāṃ mānāñcitacapalanetrāntakalanaiḥ
priyāmāyāntīṃ tāṃ nibhṛtamanurāgāplutamatiḥ
samālokyovāca vrajapatisutastatra suvalam

2.54

calantī khelantī priyasahacarī nṛtyamatulaṃ
prakurvāṇā gānaṃ sapadi sukhayantī smitamukhī
nakhendujyotsnābhi rbhuvamaruṇayantī sarasijaṃ
sakhe keyaṃ bālā bhramayati mano mattanumapi

2.55

sadā dṛṣṭādṛṣṭā sphurati yadiyaṃ prāṇadayitā
na taccitraṃ śaure vasatiranurāgasya viṣamā
janānāṃ yatsthānāṃ gatiratidurūhā matimatāṃ
tyajemā mā mūrcchāmiti suvalavācāha sa hasan

2.56

aho rādhāgādhāguṇasamudayairbhūrimudayaiḥ
dhruvaṃ dhātrā citrauṣadhiriha kṛteyaṃ mama kṛte
na vā kiṃ vā ramyāmalakalaravā maṃjulagatiḥ
sukhelaṃ khelantī vilasati sakhe kalpalatikā

2.57

muralyāhaṃ rādhāṃ satatamiha gāyāmi vipine
sadā rādhāṃ dhyāyāmyatipulakitaḥ stambhitatanuḥ
aho rādhānāsmi śrutipathamite naiva kalayāsyahaṃ kovā kiṃvā kvacana karaṇīyaṃ kṛtamapi

2.58

mama svānte tāvad vidadhati mudaṃ gopavanitā
na yāvadrādheyaṃ smṛtipathamitā prāṇadayitā
śape tubhyaṃ vṛndāvipinamakhilaṃ gosakhikulaṃ
vinā rādhāṃ jāne viṣamaviṣakālānalanibham

2.59

aho mādhuryaṃ kiṃ trijagati vicitraiva vidhinā
dhruvaṃ vā rādhākhyāṃ vidadha iha majjīvitamidam
sakhe kiṃ vā prema vrajakulavadhūnāṃ samuditaṃ
cittaṃ dhṛtyā sadyo vikalayati māṃ mohanarucim

2.60

iti procyonmādī vitatavinayo naṃdatanayo
rasāsvādī rādhākalanajanitānandajaladheḥ
tato ghūrṇannīpadrumamavalambe vikaladhīḥ
jahārāyaṃ cetaḥ sapadi vṛṣabhānoḥ kulamaṇeḥ

2.61

gopastrīkulalampaṭo'pi sa hariḥ śrīrādhikālokanādāsīdutkalikākulaḥ pulakitaḥ khinno'śru dhautānataḥ
prītyā nūtanavallarīṣu labhate tāvanmilindo: mudaṃ
yāvatkalpalatāgataṃ parimalaṃ vindeta naivāmalam

2.62

vighūrṇantaṃ kṛṣṇaṃ rasakalitatṛṣṇaṃ vata vaṭuḥ
samākṛṣyovāca sphuṭamamalanarmonniti paṭuḥ
sakhe śaṃke paṃkeruhanayanakaṃpena valito
hare bhīto rādhāvalavipulavādhāsamudayāt

2.63

tato jñātaṃ jñātaṃ na ca muralikāṃ nāpi vasanaṃ
na vā māṃ jānīṣe sapadi parito no sahacarān
vaṭuṃ māmālokya pravalamahase sāhasamahaṃ
tyajāśaṃkāmāsāmabhimukhamitastvaṃ calā sakhe

2.64

vaṭorākarṇyeyemāṃ giramatha vatāhojvalā sraho
raho līlālīlālitamatiramandasmitamukhaḥ
srayaṃ paśya svīyaṃ tava śirasi vinyasyati bhayaṃ
nahi grāmyastakraṃ pivati payasoṣṇena cakitaḥ

2.65

imaṃ paśyādujjvalākhilāsavayasāṃ bhūsuravaraṃ
gṛhaṃ kiṃ vā tūrṇaṃ naya vinayaśālintrajapateḥ
na cedābhyo bhīte drutamapasṛte svinnati matau
vayaṃ sarve nūnaṃ kathamiha dadhāmo hṛdi dhṛtim

2.66

ruye jñātaṃ satyaṃ yadi madayutā gopavanitā
vitānaṃ nirmārya pracurapaṭavāsairuciram
nitāntaṃ vadhanīyuḥ punarapivaṭuṃ gokulavidhau
vidhāsyāmastarhi tvayi kimu jite bhūrivikalā:

2.67

jagādāya kāyaṃ kimapi kajjayankopavalitaṃ
kṛta kenālīkaṃ kitava tava nāmojvaja iti
lapantāṃ kṛṣṇasya praṇayanayato māṃ hitamapi
drutaṃ vurvavannūnaṃ sapadi malinosīha kalinā

2.68

kathayati vaṭāvevaṃ tvevaṃ vrajendrasutānane
malayajarasaḥ sāndraṃ rādhākarāmbujagandhitaḥ
vidadhadamitānandaṃ mandaṃ papāta kulāvalāpariṣadi dadhau śrutyo mediṃ hare navakākalī