Pramāṇa · Search · About · API

Devishataka (Devīśataka)

देवीशतक

Ānandavardhana's hymn of a hundred verses to the Goddess, full of citra devices.

Language
Sanskrit
Date
850–890 CE
Author
Ānandavardhana
Place
Kaśmīra
Extent
105 passages, 1,026 words
Text
complete digital text
Source
sanskritdocuments · sanskritdocuments.org e-text (ITRANS) · sanskritdocuments.org terms: prepared by volunteers for personal study and research; not to be copied or…

Contents

Text

1

śrīgaṇeśāya namaḥ |
anantamahimavyāptaviśvāṃ vedhā na veda yām |
yā ca māteva bhajate praṇate mānave dayām ||

2

natāpanītakleśāyāḥ surārijanatāpanī |
na tāpanī tanuryasyāstulyā nādīnatāpanī ||

3

vaktrapadmā vidherbhānti yayā sargalayo dayā |
yā sākṣādyā ca janitasthitisargalayodayā ||

4

yāśritā pāvanatayā yātanācchidanīcayā |
yācanīyā dhiyā māyāyāmāyāsaṃ stutā śriyā ||

5

namāṃsi dhvaṃsamāyānti asyāḥ stutyādareṇa vaḥ |
tasyāḥ siddhyai dhiyāṃ mātuḥ kalpantāṃ pādareṇavaḥ ||

6

ṛṣīṇāṃ sādayāmāsa yā tamāṃsi trayīmayī |
pāyādvaḥ sā dayāmādhicchidaṃ jagati bibhratī ||

7

smaradviṣā yā yayāce yayā ceyaṃ vidheḥ kriyā |
yāṃ cācyuto'pi tuṣṭāva tuṣṭā vaḥ sā'stu pārvatī ||

8

yā damāvanayāgena svārāthā nayasārayā |
harikaitavahāsyāya sāyāmā vijitā yayā ||

9

yāyatājivimayā sā yasyā hā bata kairiha |
yā rasāyanadhārā svā na geyānavamā dayā ||

10

sā buddhiruttamālokaḥ satāmāryā punātu vaḥ |
yadbhakteruttamā lokaḥ prāpnotyeṣa viśuddhatām ||

11

ayuddha sādhutrāṇāya sāmarā yā sahāriṇā |
khaḍgena dīprā devānāṃ sāmarāyāsahāriṇā ||

12

caraṇāghātanihatakāsarā ca raṇājire |
rarāja yā nayajayairarājasajanānatā ||

13

sāvatādvo'mbikā'bhyarcyanāmā na na yaśobhitaḥ |
tanoti praṇato yasyā nā mānanayaśobhitaḥ ||

14

saṃyataṃ yācamānena yasyāḥ prāpi dviṣā vadhaḥ |
saṃyataṃ yā ca mānena yunakti praṇataṃ janam ||

15

yā damānavamānandapadamānanamānadā |
dānamānakṣamānityadhanamānavamānitā ||

16

sā rakṣatādapārā te rasakṛdgaurabādhikā |
sārakṣatādapārāterasakṛdgauravādhikā ||

17

anuttamoharāśayo bhavanti yāmanāśritāḥ |
anuttamo harāśayo yayā ciraṃ ca rañjitaḥ ||

18

anantarāgatāpāyāstārayitrī bhavāpadaḥ |
anantarāgatāpāyāḥ sā vo gaurī hiyātkriyāḥ ||

19

yāmāyāsajidāsaktaśokajālasya pātinī |
yā mātā sarvadā bhaktalokajālasya pālanī ||

20

sāmarāgamanāyāsaṃ tyaktvā sārdhaṃ surāribhiḥ |
sāmarā gamanāyāsannudyatā yudhi yadgaṇāḥ ||

21

sāmodayājayā śātaiḥ śastraiḥ śatrau hate yayā |
sāmodayā jayāśā tairgīrvāṇairgarvato jahe ||

22

yayāyāyāyyayā yūyaṃ yo yo'yaṃ yeyayaiya yām |
yayuyāyiyayeyāya yaye'yāyāya yāyayuk ||

23

sā'vyādgaurī sadā yuṣmānsadāyuṣmānsamṛddhyati |
śaraṇaṃ yāṃ naro gacchanna rogacchandameti ca ||

24

kṛtāspadā yathā sampadaghāni suravairiṣu |
hanti yā vāṅmayī dūrādaghāni suravairiṣuḥ ||

25

jitānayā yā natājitārasātatasāratā |
na sāvanā nāvasānayātanāririnā tayā ||

26

manobhavārātimanobhirāmayā jarāmayāpākaraṇaikadakṣayā |
madakṣayānnirmalatāṃ dadānayā sadā nayāsthā kriyatāṃ tavāryayā ||

27

samāyayāvindrahitāya yā raṇe samāyayā yā na jitārisenayā |
sa mā yayāce haramāśritaḥ sphuṭaṃ samā yayā mugdhatayā manojñatāḥ ||

28

sā bhāvakṣālavaryā nutavibhavitanuryā valakṣāvabhāsā jānānasyāśayaprā navanalinavanaprāyaśasyānanājā |
sātaṃ varmānanasthā rahasi rasiharasthānanarmāvataṃsā pāyādaktā raṇatrā matanamanatamatrāṇaraktā dayāpā ||

29

upāsate kṛṣṭikṛtodayāṃ yāṃ janā sadārādhanamīhamānāḥ |
śambhoḥ prasiddhā tanutāṃ vahantī gaurī hitaṃ sā bhavatāṃ vidheyāt ||

30

yāṃ sadya eva tridaśaiḥ pumāṃsaḥ samā namasyanti sadānabhogāḥ |
aghāni yasya praṇatā vipakṣaiḥ samānamasyanti sadā nabhogāḥ ||

31

yasyāḥ prabhāvo dyusadāṃ vipakṣasenā vadhānandayitāharasya |
manombujasyāvahatu śriyai vaḥ senāvadhānaṃ dayitā harasya ||

32

surā jitā bhāvitadevarājadvipakṣamā yāta raṇādabhītam |
svāpaṃ na vo dhāma hitaṃ na nāma sadaivasenā bhavatohitānām ||

33

surājitā bhāvitadevarājadvipakṣamāyā taraṇādabhītam |
svāpannabodhāmahitaṃ nanāma sadaiva senā bhavato hitānām ||

34

surāniti dveṣijanairabhidrutānudāharadyā svayamāhavodyatā |
śivo'dya tāpapraśamastayā tava praśastayā tattvadṛśā vidhīyatām ||

35

vakraṃ bibhratyupahitacandrāyāsaṃ yā saṃmohapraśamanasūryākārā |
kārānītāmaramarimācikṣepa kṣepatyaktā raṇabhuvi sā vaḥ pāyāt ||

36

hite hite'stu te stute jitājitāmitāmitā |
jayājayā jano'jano yayā yayāvalaṃ balam ||

37

saktiṃ vaḥ sukṛtārjane vidadhatī satrāṃ yatāṃ trāyatāṃ durgā durgrahadūṣitoddhatadhiyāmāyāsadā yā sadā |
sādhūtsāhavidhānasaktamanasāṃ mukhyā tato khyātatāṃ saṃsmṛtyaiva - - - matsarabharasphītāpadāṃ tāpadām ||

38

yā mūrtiṃ kimapi smarārivapuṣā dhatte samāyojitāṃ yāṃ dṛṣṭvaiva vināśamāpa sahasā śumbhaḥ samāyo'jitām |
yā namraiḥ surasiddhikiṃnaranaraiḥ khedaṃ vinā śasyate sā heturbhavatāṃ trilocanavadhūraśrīvināśasya te ||

39

sāyāsāyāstrilokyāḥ śaraṇamakaruṇakṣuṇṇadaityapravīrā svairaṃ svairaṃśasargairgahanatamamahāmohahārdaṃ harantī |
śasyāśasyādadhānā sakalamabhihitaṃ bhaktibhājaḥ smṛtaiva stādastādabhradoṣā dviṣadupaśamanī sarvataḥ pārvatī vaḥ ||

40

surasuracitacitanavanavabhavabhavanānādarādarāyethe |
layalayacaraṇau caraṇau na na māmi natena namāmi na te ||

41

yā vismayaṃ smarabhidā cakre'ṅkāropitā navaṃ nārīṇām |
vidadhe yaccāpasya na ca kreṅkāro'pi tānavaṃ nārīṇām ||

42

yā hantāṃ ca prayātā vihāthasā kaṃsamāha tārātibalena |
kṛṣṇastava paramāyā vihāya sākaṃ samāhatārātibalena ||

43

tāṃ namata yā ca samareṣvanekaśo bhāti bhadrakālī natayā |
khyāti yayā janatojjvalavivekaśobhātibhadrākālīnatayā ||

44

tāṃ smarata thā smṛtaiva hi mānavatāmarasamānatā rāti balāt |
yatpraṇataṃ śrīḥ śrayate mānavatāmarasamāna tārāti balāt ||

45

anavarāgasamudbhavadehatāmupagatā dadṛśe giriśena yā |
anavarāgasamudbhavadeha tāmavanato'smi jagātpriyatāṃ satīm ||

46

mene nūnamanena mānanamumānāmnā nu menonmanā nunnenonamane nimānamamunā no nāma nānānume |
maunenāmamamānanimnamananānnānāminānūnime sunminnānanamā namī munimanomānānanonnāmini ||

47

tāṃ vande'haṃ navaṃ dehaṃ jñānarūpaṃ vidhāya yā |
sughīrasyati dhīrasya mahāmohamayīṃ tvacam ||

48

yāṃ nutvā yānti hṛdyārthasajjāyāṃ giri śasyatām |
naumyahaṃ bhaktimāsthāya sajjāyāṃ giriśasya tām ||

49

yadānato'yadānato na yātyayaṃ nayātyayam |
śive hitāṃ śivehitāṃ smarāmitāṃ smarāmi tām ||

50

sarasvatiprasādaṃ me sthiti cittasarasvati |
sarasvati kuru kṣetrakurukṣetrasarasvati ||

51

tvadbhaktibhāvitadhiyo jagatāmatra ye traye |
janmavattāmahaṃ manye teṣāmevānṛṇāṃ nṛṇām ||

52

jagataḥ sātirekā tvaṃ gatirasya sthirādhikā |
tarasyatrāsatārāreḥ sāsyatrāsarasasthiti ||

53

tvannāmasmaraṇādeva na lakṣmīścapalāyate |
sarvataḥ pārvati kṣipramalakṣmīśca palāyate ||

54

jayanti bhaktā vitteśasamarāyastabāhave |
tubhyannamastrilokyarthasamarāyastabāhave ||

55

sattvaṃ samyaktvamunmīlya hṛdi bhāsi virājase |
dviṣāmarīṇā tvaṃ senāṃ vāhinīmudakampayaḥ ||

56

dūrāgatarasā dhanyaḥ sevateyastava stutīḥ |
dūrāgata rasādhanyaḥ kalpante tasya siddhayaḥ ||

57

mohaṃ hatvāspadaṃ yāsi sāttvamambaravāsinā |
yā na saṃstūyase kena sā tvambaravasinā ||

58

prakāśya gṛhyapuṃsasyakhedacchedāmbudāvalī |
prajñātmanenavimalā smitā dṛśyasi vidvatām ||

59

bhavāni ye nirantaraṃ tava praṇāmalālasāḥ |
manastamomalālasā bhavanti naiya tu kvacit ||

60

vibhāvanākulā tvayi krameṇa devi bhāvanā |
vapuṣpatisthiretare nitāntameva puṣyati ||

61

maho'dayānāmavadhī raṇena mahodayānāmavadhīraṇena |
mahodayānāmava dhīraṇejamahodayānāmavadhīraṇena ||

62

na majjanena tīrthānāṃ tadiha prāpyate śubham |
namajjanena tīrthānāṃ sevayā yattavāmbike ||

63

prayāti mohe niḥsārabhāratīvratametyayam |
tvātprāsādājjanaḥ sārabhāratīvratametyayam ||

64

śāstraprabhāvahasitāḥ satāṃ yā nirmalā giraḥ |
śāstraprabhāvahasitāstvamambatimiracchidaḥ ||

65

śamīha te samānato vibhāvito'trasanna yaḥ |
vibhāvito'tra sannayaḥ śamīhate sa mānataḥ ||

66

mātaraṃ tvā padaṃ sadya āśritāste kathaṃ janāḥ |
mā tarantvāpadaṃ sadya ādyaṃ śreyaḥ samāśritāḥ ||

67

bhāti tvattanusaṃśleṣe satyamba vapuranuttaram |
saṃsārābdhau sadāhuste satyaṃ vapuranuttaram ||

68

yaccha me nityasaṃsaṅgi yacchame tadidaṃ manaḥ |
svacchalo bhaktiyogaste svacchalokavivekasūḥ ||

69

ke valante vitanvantakṛtastvatpraṇatā bhave |
kevalaṃ te vitanvanta āsate vimalāṃ dhiyam ||

70

devi nirdagdhakāmasya tvaṃ nirāvaraṇātmanaḥ |
harasya śubhasantānaṃ tenāsau bhrājate tathā ||

71

dviṣadbhiyā sapadi vimucyate yatastavānato janani jayāśayā na kaḥ |
stavānato jananijayā śayānakaḥ karoti te yudhi madhusūdanasvasaḥ ||

72

jyāyoniṣṭhārivaryādhiniyamanavarasvairadattāyatājñā svārādhatvāsamadhyāniyajanajanani jñeyasusthāvabhāsā |
nānāpuṇyāgamasthā jananamanamayajñānanandyā varā dhī-ryātā navyā vibhutvaṃ nutasaralamanastāmasasyāvahāsye ||

73

syehāva syā samastānamalarasatanu tvaṃ bhuvi vyānatāryā dhīrā vandyā na na jñā yamanamananajasthāmagaṇyā punānā |
sā bhāvasthā suyajñe'ninajanajayani dhyāmasattvādharāsvā jñātāyattādarasvairavanamanidhiryā variṣṭhāniyojyā ||

74

alolakamale cittalalāmakamalālaye |
pāhi caṇḍi mahāmohabhaṅgabhīmabalāmale ||

75

durgāpi mātaḥ sulabhāsi bhaktyā bhavānukūlāpi bhavaṃ kṣiṇoṣi |
adhyeyatāṃ yāsi sadaiva devi dhyeyāsi citraṃ caritaṃ tavaitat ||

76

mahadesurasandhamme tamavasamāsaṅgamāgamāharaṇe |
harabahusaraṇaṃ taṃ cittamohamavasara ume sahasā ||

77

vandyā prabhātasandhyeva sūryālokapravartinī |
nivartayasi devi tvaṃ mahāmohamayīṃ niśām ||

78

saṃvādisārasampattīsadāgorijayesude |
tavasattīrade santu saṃsāre susamānade ||

79

āgamamaṇisudamahimasamasaṃmadakṛdaparajassu |
kira savibhayavadito samaya ujjalabhāvasahassu ||

80

tvaṃ vāde śāstrasaṅginyāṃ bhāsi vāci divaukasaḥ |
tavādeśāstrasaṃskārājjayanti varade dviṣaḥ ||

81

sadāvyājavaśidhyātāḥ sadāttajapaśikṣitāḥ |
dadāsyajasraṃ śivatāḥ sūdāttājadiśi sthitāḥ ||

82

hareḥ svasāraṃ devi tvā janatāśritya tattvataḥ |
vetti svasāraṃ devitvā yogena kṣapitāśubhā ||

83

sadāpnoti yatirjyotistādṛśaṃ svatprabhāvataḥ |
prabhāvataḥ samo yena kalpate mohanuttitaḥ ||

84

tvaṃ sadgatiḥ sitāpārā parā vidyottitīrṣataḥ |
saṃsārādatra cāmba tvaṃ sattvaṃ pāsi vipattitaḥ ||

85

paramā yā tapovṛttirāryāyāstaṃ smṛtiṃ janāḥ |
paramāyāta poṣāya dhiyāṃ śaraṇamādṛtāḥ ||

86

pravādimatabhedeṣu dṛśyaste mahimāśrayaḥ |
bhānti tvattriśikhasyeva śikhānāmasamāśrayaḥ ||

87

yacceṣṭayā tava sphītamudāravasu dhāmataḥ |
yacceto yātyavahitamudā ravasudhāmataḥ ||

88

suradeśasya te kīrtiṃ maṇḍanatvaṃ nayanti yaiḥ |
varade śasyate dhīrairbhavatī bhuvi devatā ||

89

tattvaṃ vītāvatatatuttatvaṃ tatavatī tataḥ |
vittaṃ vittava vittatvaṃ vītāvītavatāṃ bata ||

90

tāre śaraṇamudyantī sureśaraṇamudyamaiḥ |
tvaṃ doṣāpāsinodagrasvadoṣā pāsi nodane ||

91

sumātarakṣayāloka rakṣayāttamahāmanāḥ |
tvaṃ dhairyajananī pāsi jananītiguṇasthitīḥ ||

92

khyātikalpanadakṣaikā tvaṃ sāmargyajuṣāmitaḥ |
sadā sarakṣasāṃmukhyadānavānāmasusthitiḥ ||

93

sitā saṃsatsu sattāste stuteste satataṃ sataḥ |
tatāstitaitti tasteti sūtiḥ sūtistato'si sā ||

94

tvadājñayā jagatsarvaṃ bhāsitaṃ malanudyataḥ |
sadā tvayā sagandharvaṃ samiddhamarinuttitaḥ ||

95

yato yāti tato'tyeti yayā tāṃ tāyatāṃ yataiḥ |
mātāmitottamatamā tamotītāṃ matiṃ mama ||

96

mahattāṃ tvaṃ śritā dāsajanaṃ mohacchidā vasa |
yacchaddhatvaṃ gataḥ pāpamanyasya prasabhaṃ jaya ||

97

tvāṃ sājñāsu jaganmātaḥ spaṣṭaṃ jñātā suvartmasu |
prajñā mukhyā samudbhāsi tatpṛthutvaṃ pradarśaya ||

98

ājñāsu jaganmātaḥ spaṣṭaṃ jñātā suvartmasu prajñā |
bhāsi tvaṃ sā mukhyā samutpṛthutvaṃ pradarśaya tat ||

99

hantryo ruṣaḥ kṣamā etā sandakṣobhāstamunnataḥ |
satehitaḥ sevate tāḥ satataṃ yaḥ sa te hitaḥ ||

100

karoṣi tātstvamutkhātamohasthāne sthirā matīḥ |
padaṃ yatiḥ sutapasā labhate'taḥ saśuklima ||

101

devyā svapnodgamādiṣṭadevīśatakasaṃjñayā |
deśitānupamāmādhādato noṇasuto nutim ||

102

hārdadhvāntaniyantṛbhāsvaravapuḥ svarvāsināṃ sarvato durvārāriparikṣayaṃ vidadhatī dhyātaiva larvāṇasūḥ |
dehārdhe nihitā bhavena bhuvanatrāṇaikatānātmanā devi tvaṃ tvamivāparā jagati kā satkesarīndrasthitiḥ ||

103

kleśonmāthakarī satāṃ bhavaharānandaikaheto guru-rmātā tvaṃ jagatāṃ bhavanti vidhavāḥ sarve tavānugrahāt |
durge na kvacideva sīdati janastvadbhaktipūtāśayaḥ stutyā bharturabhinnayeti vibudhaistvaṃ stūyase śrīriva ||

104

yenānandakathāyāṃ tridaśānande ca lālitā vāṇī |
tena suduṣkarametatstotraṃ devyāḥ kṛtaṃ bhaktyā ||

104.p1

iti śrīmadānandavardhanācāryaviracitaṃ devīśatakaṃ sampūrṇam ||

Commentaries (3)

Translations (1)

Part of

See also: more in Courtly hymns to the Goddess

Discussed in 10 studies in Pramāṇa (listed on the page).