<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Shorter narrative and descriptive poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda) › [Erotic, love-lament and romantic poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara) › Vitavibhavari

# Vitavibhavari (Viṭavibhāvarī)

विटविभावरी

or Rādhāmādhava by Rājarājavarman

- **Language:** Sanskrit
- **Author:** [Rājarāja Varman](https://indike.org/pramana/person/rajaraja-varman)
- **Extent:** 147 passages, 1,532 words
- **Text:** partly digitised
- **Source:** archiveorg · Vitavibhavari Khandha Kayvam A. R . Rajaraja Varma 1894 Gurukul Kangri Collection; 1894 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

## Contents

- [1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1) — 33 parts
- [2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2) — 36 parts
- [3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3) — 42 parts
- [4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4) — 36 parts

## Text

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.1)

rā  
pū  
śa  
ja  
ma  
na  
va  
ta  
ni  
sva  
jātu sāyamanutpāradīdhitau paścimāmbudhivilaṃbimaṇḍale  
śrīpatiḥ śritakālindajātaṭaḥ pārśvagaṃ suhṛdamevamabravīt

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.2)

dṛśyatāmiha cirāyito'pyayaṃ vāsaro'dya parihīyate śanaiḥ  
sannidhitsati ca bandhuraṃ mahaḥ sandhiveḷamativeḷapeśalam

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.3)

astaśailaśikharāgramaṇḍanaṃ maṇḍalaṃ vahati caṇḍarociṣaḥ  
pāśapāṇipuragopurasphuracchāātakumbhamayakumbhavibhramam

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.4)

māninīhṛdayamānabhedano mādṛśeṣvadayamānamānasaḥ  
vāti gandhavaha eṣa mantharaṃ jātigandhavahanaśramālasaḥ

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.5)

sāmisaṃkucitapadmalocanā hīyamānakaḷahaṃsakasvanā  
unmukhī svapiti padminī śanaiḥ kāminīva surataklamālasā

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.6)

udga‌toddhūṇamarīcibudbudaṃ biṃbamaṃbhasi ravernimajjati  
sāyamaṃvuharaṇāya kāntayā pūryamāṇa iva pauraṭaḥ kuṭaḥ

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.7)

kutracit praviraḷāḥ kvaciddhanā māṃsaḷāḥ kuhacanāṇavaḥ kvacit  
aṃkuranti divi tārakāḥ kramāllāsikāsya iva gharmabindavaḥ

### [1.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.8)

proṣite'ryamaṇi vallabhe diśaḥ kṣāmaviklabamalīmastviṣaḥ  
mantharaśvasanamātralakṣitā mlānatāṃ dadhati niṣprabhairmukhaiḥ

### [1.9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.9)

kiṃ na paśyasi harerharit punarbibhratī sapadi pāṇḍuraṃ mukham  
darśanīynikhilākṛtiḥ kramādgarbhagena śaśinā vibhāvyate

### [1.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.10)

lupyamānabhṛśatāpamunmiṣadrāgamudguṇatamomalīmasam  
cañcalaprakṛti śarvarīmukhaṃ mānasasya mama sāmyamaśnute

### [1.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.11)

kokalokamiha lokayā''kulaṃ śokapāvakavipākavihvalam  
nātiryāti bata tiryagapyasau mīnaketanamahīnaśāsanam

### [1.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.12)

īṣadūnmiṣitaroparūṣitaṃ kīrṇakuntaḷabharaṃ vadhūmukham  
smārayannayamudeti candramā dhairyasāraharaṇāya kāminām

### [1.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.13)

svairiṇījananisargavairiṇī candrikā kramadhṛtātisāndratā  
unnatotkalikamānasasya me netrayorna rucaye bhavatyasau

### [1.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.14)

paśya kāmamabhirāmakaumudīsvādimāvagamakovidā ime  
śāntabhīṣaṇatṛṣaḥ śakuntayaḥ ke'pi keḷikutukāni kurvate

### [1.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.15)

candrikā''camanacuñcucañcava ścārucañcaladṛśaścakorakāḥ  
pañcabāṇaśarapañjarodare pātayanti parito mano mama

### [1.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.16)

cārucandrakaracarcitodaro maṃjuguñjadaḷipuṃjameduraḥ  
kuñja eṣa kurute kutūhalaṃ cetaso mama cirābhivāṃchitam

### [1.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.17)

paśya māṃ pavanacañcalāñcalaiḥ pallavāṃgulidalaiḥ smarāturam  
cañcaḷīkakaḷanisvanoditasvāgataṃ svayamivvāhvayatyayam

### [1.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.18)

śītadīdhitimarīcīcīcibhirbhāsurābhirabhitaḥ kṛtāplṛtiḥ  
manmahe'yamapi manmahāgamaṃ sajjapuṣpaśayanaḥ pratīkṣate

### [1.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.19)

preyasīvadanacandramaṇḍalādujjvalanmalacandrikājharaḥ  
unmadāmiha kadātu kaumudīṃ prāpayeddivasadīpikādaśām

### [1.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.20)

candrikātimirapūritāntaraṃ svairiṇīcaraṇadūraduśvaram  
vīkṣya mārgamabhisārasāhase kātarā kimu bhavet kṛśodarī

### [1.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.21)

māra! durlalita eṣa te suhṛccandramāstvadanujīvinaṃ janam  
sevanāya tava yāntamadhvani droghumicchati nivāryatāṃ drutam

### [1.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.22)

ādimo'yamabhisartumudyamo dustyajaṃ gurujanānuvartanam  
yātayāmamapi nādya yauvanaṃ kiṃ karotu madanārditāpi sā

### [1.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.23)

uttarottarapade mahattaraṃ vighnasaṃghamanudhāvadāvilam  
māmakīnamayi mānasaṃ kimapyandhakūpakuharaṃ vigāhate

### [1.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.24)

ityamutsukamudīrya tatkṣaṇasphāyamānamadane madhudviṣi  
dūnacetasi durantacintayā śrāntavāci vaca ādade sakhā

### [1.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.25)

antarāyacayacintanairalaṃ santyajā''śu vimanāyamānatām  
rādhikāpi madanādhibādhitā pārayiṣyati cirāyituṃ na sā

### [1.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.26)

sīmalaṅghanaviśṛṃkhalocchalanmīnalāṃchanarasaughapūritā,  
kiṃ kariṣyati dhunī ca kāminī svapriyābhisaraṇodyamādṛte

### [1.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.27)

aṣṭamūrtihariviṣṭaraśravaḥsraṣṭṛmukhyajayadṛṣṭavaibhave  
śambarāriviśikhe'pi vandhyatāṃ śaṃkamāna iha lajjase na kim

### [1.28](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.28)

vyarthaśaṃkitaśatāni santyaja svasthatāṃ bhaja yathoktamācara  
kṛtyamanyadiha nāvaśiṣyate sūtradhārapadabhāji manmathe

### [1.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.29)

rohiṇīramaṇakāntidhoraṇīrāmaṇīyakatṛṇīkṛtikṛkṣamām  
pāsyasi priyatamāsyasampadaṃ kaumudīṃ drutamamī iva dvijāḥ

### [1.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.30)

svasthacitta iha tadgavān kṣaṇaṃ plakṣamūlataḷime pratīkṣatām  
tatpravṛttimupalabhya satvaraṃ yāvadeṣa vinivartituṃ yate

### [1.31](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.31)

vismārṣīrmā sma ghorasmaraśaravivaśo jāratu sandiṣṭakṛtyaṃ  
saṃkalpānāṃ vikalpeṣvavahitamanasā rakṣaṇīyo vivekaḥ  
saṃketāntaḥpraveśaṃ na ca kuru dayitādūtamaprāpya mohāditthaṃ datvopadeśān priyasakhasavidhādnirgato'bhūtsudāmā

### [1.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.32)

ātmānaṃ tadanu suhṛdvaconurodhātsaṃstabhya kṣaṇamatha vihvalāṃgasandhim  
govindo'pyadhivaṭamūlamutsukākṣaḥ preyasyāgamanamahaṃ pratīkṣate sma

### [1.32-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.1.32-2)

itiviṭavibhāryā prathamo yāmaḥ  
gamannahamahāgamotsavam

### [2.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.1)

atha dvitīyo yāmaḥ  
cintāpayodhau vihitāvagāhaḥ santāpito'smānalapañcakena  
ekāgracetā vaṭavṛkṣamūle dhyāne nyamāṃkṣīt sa viṭastapasvī

### [2.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.2)

dhyānekanāne hṛdaye tadīye marīcikāvīcivadāvirāsan  
asannidhāne'pyamṛtāyitāni priyācaritrāṇyatha tāni tāni

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.3)

adyāpi sphuratīva me dhuri dṛśoryaccañcalāpāṅgayā  
veśmopāntavibhūṣaṇāiyatapadā saṃvīkṣya māmadhvani  
vyāvṛtyāsyavidhuṃ vilambya padayormunmārjanāyāsakṛtsopānopari pādaghātamapadiśyālokito'haṃ muhuḥ

### [2.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.4)

iha taraṇisutāyāṃ jātu naukāvihāreṣvadhitaraṇi niṣaṇṇā bhūṣayantī gavākṣam  
praṇayamamṛṇabhāvairīkṣitaiḥ pakṣmalākṣī  
taṭanikaṭagataṃ māṃ mohayantī jagāma

### [2.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.5)

tadaivāsyāṃ kiñcitkuṭilitagatiṃ vīkṣya taṭinīṃ  
prasāryāṅgaṃ maṅgyāvadhi karatalakṣāḷanamiṣāt  
tiraḥ paśyantyāṃ māṃ punarapi vayasyāstamahasan  
pade'nyasminneṣā patati saritīti śritadayāḥ

### [2.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.7)

akāṇḍabandho bhavate'yamañjaliḥ sārittaṭimiṇḍana maṇḍapottama  
mayā tadā''ttā kila yasya te kṣitau priyākaṭākṣāplatitarapratīkṣatā  
anyedyurākuñcitakaṇṭhanāḷaṃ proṣyāgatāyā madhurasmitaṃ tat  
apāṅgamālāmayakīlajālairadyāpi me cetasi khātamāste

### [2.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.8)

tasyāstannacirāttiyātarajanīvṛttaramṛterunmiṣat  
saṃruddhaṃ gurusannidhānabhayataḥ kṛcchreṇa madhyepatham  
viśrāntadyuti sṛkkvaṇoḥ prasaraṇādāśvetitoṣṭhāntikam  
sākūtaṃ madhurasmitaṃ nayanayoradyāpi me tiṣṭhati

### [2.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.10)

ekāntabhājamupaḷabhya rajasvalāntāṃ hanta smarāmyadhigatāvasaraḥ paredyuḥ  
ādarśavimba iva vittamavāpya nisvaḥ kiṃ kiṃ na cāpalamakārṣamapūrṇakāmaḥ  
vivarjayantāvitaretarāṅgasparśotsavaṃ sannihitau raho'pi  
naktaṃ sarittīrasugopaviṣṭacakrāhvayadvandvadaśāṃ gatau svaḥ

### [2.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.11)

āśleṣalobhāt purataḥ prasarpannadharmabhīteśca nivartamānaḥ  
karo mamā''pyeva vaṇik sasarpāṃ śrīkhaṇḍavallīṃ vidhṛtaśramo'bhūt

### [2.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.12)

smṛtikārānupālabhya vilapya nijadurdaśām  
āśāsya ca punarvīkṣāmagamaṃ bahirunmanāḥ

### [2.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.13)

sādhvakaronnijakṛtyānyāḷiśceṭī ca pīṭhamardaśca  
saṃketamāpa sumukhī tadapi paredyurna saṅgamo'bhūnnau

### [2.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.14)

'anargaḷaṃ svairamiti pravṛtte cintāsamudre caramastaraṅgaḥ  
aunnatyamanyādhikametya paścādāgacchatāṃ prākprasaraṃ nyarautsīt

### [2.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.15)

svairaṃ pradhāvan sahasā praghāṇasthūṇākṛtāsphāla ivātibālaḥ  
sa svāgasaiva kathitantaraṅgaḥ stabdhaḥ kṣaṇaṃ dikṣu dideśacakṣuḥ

### [2.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.16)

supto nu mūrchāmuta lambhito nu bhrānto nu magno virahāmbudhau nu  
evaṃ daśāṃ svāṃ sa vikalpamāno vyāmūḍhacetā vilalāpa bhūyaḥ

### [2.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.17)

nidrā māṃ niyataṃ pratāritavatī kā nāma sā preyasīsaṃketapratipālino yuvajanasyāḥ jñātamadyākhilam  
sāpatnayadiha randhramāpya kuṭilā vyāmūmuhanmāmiyaṃ  
nūnaṃ tat kuta eva komaḷatanoḥ kaṣṭaṃ piśācyā api

### [2.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.18)

nidre! nindāmi na tvāṃ kathamiva kumatiryā tvamabhyarthitā'si  
svapnālokābhilāṣādahaha viraharātrīṣu dūraṃ vrajantī  
diṣṭyā saṃketabhūmāviha tu dayitayā prārthyamānāgamaṃ māṃ  
gāḍhaṃ vyāmohayantī punarapi virate'nehasi pradrutā'si

### [2.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.20)

devasya viśvajayino makaradhvajasya saṃsevanena ciralabdhatapāstvito'haṃ  
śāpairadhakṣyamadhunā yadi jātu kāle na tvāṃ ratāntasamayeṣvagaveṣayiṣyam  
hā dhik kva jīvitasamā niyatannivṛttā  
sā syāt kathaṃ tadiha nā'gatavān sa dūtaḥ  
āgatya suptamavagatya ca māṃ gataḥ kiṃ  
saṃbhāvyate kathamidaṃ nanu pīṭhamarde

### [2.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.21)

ityunmiṣadbhirvividhairvikalpaiḥ pīḍālatāpallavajālakalpaiḥ  
vyāmohitasyāsya vibhinnalomā nyavartatājñātakathaḥ sudāmā

### [2.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.22)

kiṃ māṃ vada prāṇasakha prahyāsta? kutrādya sā? kiṃ pratipadyate sā?  
praśneramībhistvarayantamenamāsītsamāśvāsayituṃ sa nālam

### [2.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.23)

pṛcchāvakāśānanavekṣatatvo yathā yathaiko viraḷīcakāra  
tathā tathā'nyo muhuridvaśaṃkaḥ praśnān nijān pallavayāñcakāra

### [2.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.24)

priyāpravṛtteranabhijñatāṃ svāṃ jagāda cānte vidhuraḥ sudāmā  
mumūrccha cā'śaikabalaḥ sa kāmī bata drutapradattadhairyaśeṣaḥ

### [2.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.25)

anargaḷodīrṇajhaḷajjhaḷaughaprapāṅgamārgeṇa vinirgaḷanti  
aśrūṇi tasyāśramamanvatiṣṭhan vaṭālavālāmbuniṣekakṛtyam

### [2.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.26)

yugāntakāle yugapajjaganti saṃkṣipya kukṣāvudaraṃbhariryaḥ  
daḷe vaṭasya svayameva śiśye tale'dhunā'kṣipyata hanta tena

### [2.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.27)

avāptasaṃjñaṃ kathamapyathainamāśvāsayannarddhasamasyayaiva  
pracakrame vaktumanukampaśaḥ saṃruddhaśokaprathimā sudāmā

### [2.28](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.28)

akāṇḍa eva glapito'si hanta kimityakasmāttava sāhasikyam  
vilūya mūlaṃ payasā niṣiñca mahīruhaḥ poṣamupekṣyatidrāk

### [2.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.29)

aho anākarṇitavākyaśeṣo vikatthase pāmaranirviśeṣam  
nidhitsate dadhni samuddhṛtājye kā nāma gopī vada manthamaṇḍam

### [2.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.30)

vakroktibhaṅgībhiralaṃ prasīda pātuṃ priyodantīmamaṃ śrutibhyām  
vitīrṇakarṇaḥ śṛṇavāni sarvaṃ vṛttaṃ priyāyā iti nānyabuddhyā

### [2.31](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.31)

taddehabhāsena mayā'tra tasyāḥ pravāsacihnānyupalakṣitāni  
mṛṣānumānaiḥ khalu māṃ pralobhya yathārthamāvedaya tatra dṛṣṭam

### [2.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.32)

ekākinī gāyati kāpi tatra ruddhavāntarasminnararaṃ prakoṣṭhe  
vyāpāritā syādgurubhirvarākī nūnaṃ sakhībhissaha gānagoṣṭheyam

### [2.33](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.33)

svareṇa tāṃ tadbhaginīmavaimi śiṣṭāḥ punardhoraṇayā ca suptāḥ  
saṃkalpamūḍhena mayā'pyadṛṣṭā saṃketamāgādapi nāma bālā

### [2.34](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.34)

evantayossaṃllapatosdāratvarāṇyupi prasphuṭamūkimāni  
pradhāvataḥ kasyacidākulāni pārśve tataḥ śuśruvire padāni

### [2.35](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.35)

uddāmadāvānalaveṣṭitānāmākasmiko ghoṣa ivāmbudasya  
ravaḥ sa sūkṣmo'pi tayoḥ śravassu vyadhātsudhāsecanacākacakyam

### [2.36](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.36)

kṣaṇācca tābhyāmavadhāritātmā gīrbhistvareditvaragadgadābhiḥ  
ehyehi yāmetyasakṛdbruvan sa dvitraiḥ padairantikamāsasāda

### [2.37](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.37)

sāndrānandassādhusaṃbhāvanābhiḥ śrīdāmānaṃ mānayāmāsa śauriḥ  
saṃketasthapreyasīmuktadūtaṃ pratyuccātuṃ saṃrabhante hyabhīkāḥ

### [2.38](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.38)

śrīdāmā nijapīṭhamardapadavaidagdhyaṃ sudāmā punaḥ  
svasyāśvāsanakauśalaṃ muraripuḥ svaṃ dhairyamanyādṛśam  
ekaiko'pi kutūhalāditi nijaṃ cāturyamastautsame  
saṃbhūyātha ca rādhikāmiti tadā kolāhalaḥ ko'pyābhūt

### [2.39](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.2.39)

sapadi sa sasuhṛt pratiṣṭhamāno dayitatamānilayāyitaṃ nikuñjam  
mukhamatha bibharāmbabhūva śaurirmudiravinissṛtacandracāruśobham

### [3.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.1)

iti viṭavibhāvaryām dvitīyoyāmaḥ  
atha tṛtīyo yāmaḥ  
codito nu madanāśugatotraiḥ kālito nu dayitāguṇajālaiḥ  
āsthito nu sa manorathameva prasthitaḥ pṛthujavaṃ pracacāla

### [3.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.2)

kāmukaḥ sa dayitāmabhisarpan vāmalūrakamabudhyata sālam  
pallavān paramanyata śūkān goṣpadānyagaṇayadgahanāni

### [3.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.3)

so'karot supathi kāpathabhītiṃ dvāravāddhamādhībhīttiṃ babandha  
dhvāntasaṃkaṭamavāpa śaśāṃkādindrajālama tano raticitram

### [3.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.4)

unmiṣatpulakakaṃcukitāṅgaḥ keśavaḥ kalitadhīrabhisāre  
kurvatastata ito gativighnaṃ kaṇṭakān pathi tṛṇāya na mene

### [3.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.5)

nātidīrghamapi durghaṭacāraṃ nītavānayanamāpaṭudāram  
so'gamatsapadi vīrudagāraṃ svāgatonmukhasakhīpratihāram

### [3.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.6)

dvāradeśaviniveśitadūto dūraduḥśravapadakramaśabdaḥ  
vyākulāḷiviniveditamārgo veśma tatsa viśati sma vilāsī

### [3.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.7)

mārutāvadhutaparṇakadaṃbānmandamuccarati marmaraśabde  
satvarāvahitasādarakarṇe svāgamāya sahasā spṛhayantīm

### [3.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.8)

sāndratāparivaśāmapi kārśye sundarasvarucitundilitāṅgīm  
mandakandaḷitarāgamanoṃjñāmaindavīmabhinavāmiva lekhām

### [3.9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.9)

kṣāmabhāsamupavāsavirāme pāraṇakṣaṇavilambavihestām  
bāṣpavārivihitāplavakṛtyāṃ dṛṣṭimiṣṭadiśamāśu nayantīm

### [3.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.10)

antarāntaranucintya durantānantarāyanivahān vilapantīm  
devatā atha manorathasiddhiṃ sevitā asakṛdarthayamānām

### [3.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.11)

pārśvagapriyasakhīkaralīnāṃ pāṇipadmadhṛtapāṇḍukapolām  
premabhūmaparimārjitacakṣuḥ preyasīṃ priyatamo'tha dadarśa

### [3.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.12)

āśiraspadaparasparagālāvaṇyāmṛte prathamameva hi dṛṣṭau  
ūḍhamodamupagūhya tayordvāgūhatuḥ kamapi sammadamuccaiḥ

### [3.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.13)

aṅgakairatha tayorubhayorapyunmiṣatpulakapāḷinicoḷaiḥ  
āśubhāvikusumāyudhayuddhe baddhavarmabhirivāvirabhāvi

### [3.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.14)

stambhasambhramavihastamabhīkṣṇaṃ ślakṣṇamātmadayitākarapadmam  
dhāryamāṇamatha sādhvapi sadyaḥ svidyato'cyutakarāt cyutimāpa

### [3.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.15)

sārthakāni subahūnyatha paśyan harṣasaṃbhramabhayādipadāni  
ekatassamuditāni tayorhihyekaśeṣamakarot smarasūriḥ

### [3.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.16)

satvaropasṛtasakhyūpadiṣṭaṃ puṣpatalpamatha sevitukāmaḥ  
mādhavaḥ svasavidhaṃ viśrāntāmaṃkapāḷivalayena nināya

### [3.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.17)

paśyataḥ parijanasya samakṣaṃ vrīḍitā'pi sapadi priyapāṇim  
sparśasammadjaḍairnijagātraiḥ sā'śakat kṛśatanurna niroddhum

### [3.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.18)

kaṃcuḷīmanu nikuñcitamekaṃ kāñcilagnakaṭakāñcalamanyam  
kāntapāṇikamalāntamudīkṣya krāntamāḷibhirathāntikabhūmeḥ

### [3.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.19)

gūḍhagūḍhamapasāritapādaṃ mandapamandamasarpitukāmām  
sā vikṛṣya vasanena vayasyāṃ pārśva eva viniveśayati sma

### [3.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.20)

vāritā'pi caturā'tha suśīlā gantumeva muhurutsaheta sma  
svairacārinijayūthaviyuktā vāgurāhatapadā hariṇīva

### [3.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.21)

manmathāsahanamānasavṛttau mādhave niraparādhamatha svam  
sandidarśayiṣurātavayasyā prastutānuguṇamevamavādīt

### [3.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.22)

muñca muñca sicayāñcalametaddhikkava pratikṛtivyasanitvam  
sādaraṃ spṛśati sāgasi jāgratyagrato'pi yadanāgasameva

### [3.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.23)

yasya citramanucumbya sarāgaṃ “yojayainamāye cetanayeti  
vakṣyasi smarasi taṃ ghaṭayantyāḥ pāritoṣikamayaṃ mama rodhaḥ ?

### [3.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.24)

vallamena śithilīkṛtanīvivrīḍitā bhavasi cennanu mugdhe!  
mādṛśāṃ kimu na paśyasi sākṣāt‌kārato varamasannidhimeva

### [3.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.25)

candrikābhisaraṇe tava na hrīḥ sā bhṛśaṃ punarupāṃśu vihāre  
kiṃ vṛthā pralapitairayi mugdhe! vāmadṛk bhavasi satyamidānīm

### [3.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.26)

yadviyogavidhurā muhurasmān rodayasyanudinaṃ svavayasyāḥ  
adya tasya savidhe sabhiyaste vācamanyathayate bata ceṣṭā

### [3.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.27)

caṇḍi! keḷikutukrena nijāḷīḥ kātarā vidhurayiṣyasi manye  
jñātamadya vayamīdṛśakeḷīnoṃ jaḍā api sahemahi bhūyaḥ

### [3.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.29)

ayugaṃ nanu bhanakṣi kimarthaṃ? tarjanīṃ nāṭayase'dya vṛthaiva  
bhīṣikāmya iha te na vibhemi prasthitā'smi kupitā'si hi mahyam  
ityudīritavatīmatha śauriḥ "dvāri tiṣṭhati sakhā'dya mamaikaḥ  
asmadarhati sa naivamavajñāmarhayaina,,miti tāṃ sma niyuṃkte

### [3.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.30)

śaṃsataiva dhṛtagauramevaṃ saṃsitetaṃ sapadi nīviniveśe  
tadbhūrutsutaruṇīkarapāśābhraśyamānavasanā niragātsā

### [3.31](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.31)

vīrapāṇamadharāmṛtapānaiḥ kurvatoḥ puḷakkaṃcukabhājoḥ  
kāminoḥ kaṭakatāḍitatūryaṃ mānmathaṃ pravṛvṛte'tha samīkam

### [3.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.32)

unnatastanamahīdharacārī praskhalan praṇayipāṇiradho'dhaḥ  
vihvalāṃgamavaluṃṭhya nitambe niṣpatan stimitatāṃ pratipede

### [3.33](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.33)

nūtanoditavidhorvijayaṃ svaṃ svidyate varatanorvadanāya  
varṇayannapajahāra sa vīṭīṃ pūrṇapātramatha tasya sakāśāt

### [3.34](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.34)

cittajanmasadanāṃ viśantaṃ cittataskarakaraṃ samudīkṣya  
madhyamāśu balinaṃ pratihārī krandati sma raśanāmaṇiruccaiḥ

### [3.35](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.35)

kāmuke kimapi cāpalamūrustambhamūlasavidhe vidadhāne  
sā śrutipraṇayinī praṇayinyā dṛṣṭirāśu nimimīla vilakṣā

### [3.36](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.36)

prāṇanātharadanacchadasāre pītamātra iha peśalagātryāḥ  
sītkṛtānumitasatvaraśāntirnirvavau virahaghorakṛśānuḥ

### [3.37](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.37)

svasya manmanamanorupadeśaṃ kurvate priyamukhāya mṛgākṣyāḥ  
dakṣiṇāmakuruta śrutiyugmaṃ kuṇḍalena viparītarateṣu

### [3.38](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.38)

manmathopaniṣadāmatha sāraṃ mānayanmaṇitamantramudāram  
kevalapramadabhūmani kalpe keśavaka kvacidasīmni nililye

### [3.39](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.39)

bhraṣṭo baṃbhramadabhragarbhaviharebhyo'dabhrabho bhavrajaḥ  
prāptākāṇḍatamassamāgamamakhaṇḍācaṇḍagormaṇḍalam  
ā mūlāñcalitā śiloñcayataṭī jhāṃkāriṇaścānilāḥ  
kṣobhārambhamudittvaraṃ smarapurasyā''sūtrayāñcakrire

### [3.40](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.40)

caturoñcalitekṣaṇkucocchrayasraṣṭatastaḍiti sphuṭahāramaṇīna  
patataḥ paritaḥ kiratī sudatī vividhaṃ vidadhe viparītam

### [3.41](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.41)

drutavilambitadurmadaḍambarastamajāna kamaśo'ṅgajasaṅgaraḥ  
sumaśaro'pyavaropya nijaṃ dhanuścirapariśramaviśramamanvabhūt

### [3.42](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.42)

ārāmasīmāni nilaya vasan prasūnanālokya yugmanavarāptasevanānte  
randhrapratīkṣaṇacaṇaḥśanakairupelya gharmāmbuhāramaharat pavamānacoraḥ

### [3.43](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.3.43)

amandakandaḷatpramodasāgarodarasphurattaraṅgabhaṅgisaṅgamānuṣaṅgamaṅgaḷāṅgakau  
parasparānurāgasampadaṃ sukhena dampatī  
vitenatuścirāya cāru cāritārthyacumbinīm

### [4.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.1)

nidhuvanarabhasānte gāḍhasaṃlagnagātraṃ tuhinamahatanissevyamānaṃ samīraiḥ  
vidhutamatha tadantaḥ kevalānandavīcīkavalitakaraṇālī kāpyapi prāpa mūrcchāṃm  
iti viṭavibhāvaryām tṛtīyo yāmaḥ  
atha turīyo yāmaḥ  
aciroditabhavyakāvyakāntispṛhaṇīyā'pi vibhāvarī tadānīm  
abhavattvaramāṇaśeṣayāmā dhṛtadoṣākararuk prabhātakalpā

### [4.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.2)

avalokya sudhākaro'pi sarvānatha rādhāmadhuvairiṇorvilāsān  
parirabdhumivauṣadhīḥ svakāntāstvaramāṇaścaramācalaṃ jagāhe

### [4.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.3)

mṛdulolitamaula yastadānīṃ prativeśma śrutiyogalobhanīyam  
asakṛtrividhaṃ svaraprapañcaṃ juguṣuḥ śrotriyagātṛtāmracūr̤āḥ

### [4.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.4)

hṛdi māraśarāprakṛṣṭapūrve sravadasrāmbuni khaṇḍitājanasya  
akirat paritaḥ parāgabhaṅgayā pṛṣadaśvaḥ pṛthuśokabījajālam

### [4.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.5)

aviśat karaśobhimaṇḍalāgraḥ saramākāntapadānusārimārgaḥ  
mṛgayārthamivāparāhrisīmāṃ mṛgayūnādriyamāṇa eṣa rājā

### [4.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.6)

nijagoprasaraprasāditāśo bata sarvajñaśikhāmaṇau gate'stam  
timirārṇava ūrṇunāva viśvaṃ na budho nā'pi kaviściraṃ cakāśe

### [4.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.7)

ciranarttanadhūsarāṃśukāānte laghu niṣkrāmati śītagau raṅgataḥ  
tamasā pidadhe tiraskariṇyā navarāgasya raveḥ praveśanāya

### [4.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.8)

mihirasya karagrahe kapotādvijaloke vihitoḍhutau samantāt  
bavabhūvapidhito hutājjahomaṃ navasandhyāvidhi sāndhakāradhūme

### [4.9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.9)

ramaṇa kṣuṇamāgataṃ pravāsāt kathayannaryamaṇaṃ saroruhiṇye  
sarasīranu saukharātriko'gātmadhupaughodho madhupāritoṣikārthī

### [4.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.10)

udarollasadaryamāṇi niryadadratamāṇikyamanojñavibhramāṇi  
udayācalagahvarāṇyabhūvannatha bāṇāsurasālasundarāṇi

### [4.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.11)

parito daradhoṣibhiḥ patadbhirmahito bhāskaramaskarī sadaṇḍaḥ  
ita eṣyati rañjitambarānto nanu kā kā tvamihetyakūji kākaiḥ

### [4.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.12)

aḷigānalayairvibhātavelā naḷināmodisamīravījanaiśca  
madhusūdanarādhayostadānīṃ sukhanidrārasamaidhayāñcakāra

### [4.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.13)

itareṣu saroruheṣu nidrāmapahāya sphuṭiteṣvapi pra...te  
itaretaravaktracandrayogānnayanābje na tayorabodhiṣātām

### [4.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.14)

adhikeligṛhaṃ niśāmya kāntaṃ harimābhīravadhūratāntatāntam  
upasarpatu sannidhiṃ tadīyaṃ bhṛśadhīrā'pi kathantarāmuṣaḥśrīḥ

### [4.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.15)

timiraṃ cikuraśriyā śrayantī nayanaiḥ kuṭṭaḷitaiśca padmakośān  
rajaniḥ parikīrṇahāratārā vilalambe kimu rādhikānikuñje

### [4.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.16)

pūrutpatataḥ karāḷaraśmeḥ karasāhasravilāsimaṇḍalāgrāt  
cakitāṃ nayaneṣu vepamānāmanayoḥ pañcaśaro rarakṣa nidrām

### [4.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.17)

atha bodhayituṃ ciraprasuptaṃ mithunaṃ tatra sakhījanaḥ pravṛttaḥ  
kṛpaṇasya kṛṣīvalasya dainyaṃ kṛṣivījakrayaṇedyatasya bheje

### [4.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.18)

samanahyadapāsanāya yasyāḥ sa hi nādityakarotkaro'pyaho tām  
kathameṣa bhanaktu yoganidrāṃ danujārernijabhogatalpabhājaḥ

### [4.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.19)

ayi! bodhaya rādhikāṃ suśīle! nanu tannāṃśumatī niyojitā hiṃ  
bata kā bhavatīha manniyogeṣviti sakhyaḥ kalahaṃ mitho vitenuḥ

### [4.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.20)

prathamopanatāpyapriyaṃ sahante hitalobhādiha dūradarśilokāḥ  
viraḷā hitavāgyalīkahīnetyaparāḥ śikṣayati sma tatra kācit

### [4.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.21)

upajīviṣu ko'pi bhaktamānī prabhave yacchati kāpathepu sāhyam  
guravastvaviśeṣameva doṣaṃ gaṇayantīti parā bhṛśaṃ śuśoca

### [4.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.22)

kimudāsa ihādya pīṭhamardaityatha papraccha parā haressakhāyam  
sa ca śaṃbhaḷi! kiṃ bhajasyupekṣāmiti pṛcchāntaramuttarīcakāra

### [4.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.23)

iti tāsu vimohitāstvadūrādudagādgopakumāravaṃśaghoṣaḥ  
taṭiteva haṭhādvighaṭyamānaṃ jhaṭiti dvandvamabodhi cāstanidram

### [4.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.24)

priyadorvalayādathācchinattāṃ kṛśagātrīṃ sa śaṭho haṭhādanehā  
atimuktalatāmaśokayaṣṭeścirasaṃvaiṣṭananirvṛtāṃ karīva

### [4.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.25)

nayane dayitādharādvidare sthalamīnāviva mamlaturmṛgākṣyāḥ  
api tasya mukhaṃ kṣaṇena jātaṃ hatakiñjalkasarojaśocanīyam

### [4.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.26)

vyarayattadurojakokayūnordayitāsaṅghasukhaṃ haṭhāttadānīm  
bata no bhuvi kiṃ kimeva bhāvyaṃ pratikūlaṃ calituṃ vidhau pravṛtte

### [4.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.27)

atha dusthitiraṅgakaistadīyairdṛtamanyonyaśarīraviprayoge  
surabheriva kāpyabaṣkayiṇyāḥ pratipede nijavatsadūritāyāḥ

### [4.28](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.28)

drutameva niraiṣyatornikuñjādanayoścetasi viprayogabhīrau  
uditau yugapatvarāvilambau divi tejastamasī iva kṣaṇe'smin

### [4.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.29)

kathamapyatha kāminostadānīṃ śanakairnirgamanābhimukhyabhājoḥ  
praṇayādanuyuktasuprabhātastvarayannālijano'pyupāsasāda

### [4.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.30)

gacchāmi gehamayi bhāmini! sādhayāmītyukte viyogavidhurālasapakṣmamālam  
serṣyānurāgakaruṇaṃ muhurarthayantīm  
celāñcalonmukhakarāṃ taruṇīṃ tyajelkaḥ

### [4.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.32)

vyomni svadhāmaparipālanasammukhīnahuṃkārikauśikaniruddhapathe niśānte  
paścāt puro'pyakuśalaṃ calituṃ vilokya dvandvaṃ triśaṃkumiva tāvadavocadāḷiḥ  
ajasraṃ yassvānte prativasati naddho guṇagaṇairaho mugdhe! tasmādapi virahamudbhāvayasi kim?  
iha premā yūnorgirinagarakāntārabharitān  
pradeśān prādeśānapi na gaṇayatyuddhaṇarayaḥ

### [4.33](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.33)

manasvinyaḥ kāle vidhibalaparādhīnacaritaṃ  
viditvedaṃ viśvaṃ viṣamamapi mṛṣyanti virahaṃ  
pratiṣṭhā'sau paśya prakaṭabahurāgā'pi rajaniḥ  
pratiṣṭhāsau kānte śaśini calatīyaṃ dhṛtimatī

### [4.36](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.36)

mitamapi hitametadiṅgitajñā vacanamudāramudīrya sā vyaraṃsīt  
tanurapi guḷikā nihanti rogaṃ paṭubhiṣajo hi nidānavedayasya 34  
nihitamiva subījaṃ kālamāpyorvarāyāṃ phalamapuṣadayatnaṃ tatsuśīlopadeśaḥ  
yadiha vidhutadhairyaṃ svapratiṣṭhāsamānaṃ samajanei mithunaṃ tadrāk pratiṣṭhāsamānam  
āśliṣyāśliṣya gātraṃ pulakitamasakṛdvāḍhayan bāhubandhānācumbyācumbya vaktraṃ muhuradharasudhāpūrapātheyahārī  
āpṛcchyāpṛcchya bhūyaḥ praṇayamamṛṇitairgadgadaiśca varṣan  
mandaṃ mandaṃ mṛgākṣīṃ harirakṛta sakhīhastanikṣepameva

### [4.37](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.37)

daivādadya manorathāt priyasakhī lebhe ciraprārthitānityanyo'nyamudīrayannatha nināyā'lijano rādhikām  
śrīdāmnā saha mādhavo'pi rajanīvṛttāntaromanthanapronmīlatpramadormicumbanarasādānandasāndro yayau

### [4.38](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.38)

iti viṭavibhāvaryau turīyo yāmaḥ  
atha granthapratiṣṭhāśaṃsā  
saṃpūrṇā sārasaudhairdiśi diśi ghaṭitairujvalatkāvyalakṣmīsampannekṣatranāthodayamahitatarā govilāsāṃstadīyān  
aśrāntaṃ tatra tatra prathayatu sarasāyāmayāmābhirāmā  
dṛśyā sadbhirvibhāvaryadhikaruciriyaṃ śāradollāsayogāt

### [4.39](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari.4.39)

sarvajñacūḍāmaṇibhāvyamānā sūryādarālokasukhapratīkṣā  
vilāsimodāya vibhāvarīyaṃ jīyācciraṃ dūravibhātaśobhā

## See also: more in [Erotic, love-lament and romantic poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara)

- [Rucivadhugalaratnamala (Rucivadhūgalaratnamālā)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.rucivadhugalaratnamala) — Sanskrit; partly digitised
- [Pushpabanavilasa (Puṣpabānavilāsa)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.puspabanavilasa) — Sanskrit; partly digitised

_Discussed in 1 studies in Pramāṇa (listed on the page)._

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.srngara.vitavibhavari) · Pramāṇa
