Kashidasi Mahabharata 1.p482
Kāśīdāsī Mahābhārata 1.p482
- Language
- Bengali
1.p482.1
dhṛtarāṣṭra kartṛka pāṇḍabera nikaṭa sañjaẏake preraṇa. janmejaẏa jijñāsila kaha munirāja. tabe ki karila pare andha mahārāja .. muni bale narapati śuna ekamane. kāro bākya duryyodhana nā śunila kāṇe .. tāhāte birakta ha'ẏe andha narabara. sañjaẏere ḍākāiẏā kahila satbara .. dekhile sañjaẏa duryyodhanera dhṛṣṭatā. nā śunila nā mānila mahatera kathā .. se kāraṇe yāo tumi birāṭa nagara. āśīৰbbāda kaha pāṇḍaba gocara .. eke eke pañcajane kahibe kalyāṇa. binaẏa praṇaẏa kari ham̐ẏe sābadhāna .. draupadīke āśīrbbāda kahibe āmāra. daibagati dekha ei sakala saṃsāra .. daibe yāhā kare tāhā khaṇḍite ke pāre. habe kubuddha jñāna daibe naṣṭa kare .. e kāraṇe kubuddhi lāgila duryyodhane. kapaṭa kariẏā tomā pāṭhāila bane .. rājaputrī ha'ẏe tumi rājāra mahiṣī. pāile aneka kaṣṭa araṇye nibasi .. daibera ghaṭane eta haila bisambāda. more dekhi kaurabera kṣama aparādha .. satī sādhbī guṇabatī tumi patibratā. lakṣmīrūpā nārī tumi dharmmakāryye ratā .. eirūpe draupadīke kahibe binaẏa. kadāca āmāra prati krodha nāhi haẏa .. pañcajane kahibe samaẏa anukrami. pāile aneka kaṣṭa bane bane bhrami .. traẏodaśa batsara abadhi tomā bine. dahiche āmāra ātmā santāpa āgune .. anna nāhi ruce mama nāhi ruce nāra. tomā saba bicchedete sarbbadā asthira .. naẏane nāhika nidrā bhojane nā sukha. tomā sabākāra duḥkha bim̐dariche buka .. gāndhārī subalasutā tomā saba bine. kare kheda bahe nīra sarbbadā naẏane .. bidura bāhlīka āra somadatta bīra. tomā saba abhābete sarbbadā asthira ..
1.p482.2
cāri jāti nagare yateka prajāgaṇa. tomā saba nā dekhiẏā aruṇa naẏana .. hastināra loka yata duḥkhī rātri dina. sadā dīna kṣīṇa yena jalahīna mīna. tomā rājā binā rājya śobhā nāhi pāẏa. phalahīna bṛkṣa yena janma bṛthā yāẏa .. jalahīna nadī yena paṅkahīna sara. candrahīna rātra yena dharmmahīna nara .. jñānahīna jñānī yena bījahīna mantra. bedahīna bipra yena yogahīna tantra .. tomā saba abhābe temani prajāgaṇa. eirūpe binaẏete kahibe bacana .. nānābidha alaṅkāra dibya bastra diẏā. śīghragati yāo pāṇḍuputra dekha giẏā .. ghoṭaka saṃyukta rathe kari ārohaṇa. śubhalagna titi āji karaha gamana .. eta śuni sañjaẏa uṭhila seikṣaṇa. yur̤i khecarera rathe pabana gamana .. birāṭa nagara madhye pāṇḍura kumāra. sabhāmadhye abasthiti deba abatāra .. henakāle sañjaẏa haiẏā upanīta. dekhiẏā birāṭa tāre jijñāsila hita .. dibya ratna-siṃhāsana dilena basati. pāṇḍabe sambhāṣi dūta basila sabhāte .. kahila sañjaẏa prati bhāi pañcajana. samasta kuśalabārttā kaha bibaraṇa .. dhṛtarāṣṭra droṇa bhīṣma bāhlīka nṛpati. āmādera mātā kuntī gāndhārī prabhṛti .. traẏodaśa barṣa gata nāhi daraśana. kebā jiẏe kebā mare nā jāni kāraṇa .. kothā haite ekhāne tomāra āgamana. jyeṣṭhatāta pāṭhāila ei laẏa mana .. ki kahiẏā pāṭhāila ambikānandana. bhīṣma droṇa kṛpa āra yata sabhyajana .. ki kahila karṇa bīra rādhāra kumāra. duryyodhana ki bale śakuni durācāra .. ubhaẏa kulera hita sabe ki cintila. samprīta karite bujhi tomā pāṭhāila .. yei satya karilāma sabāra agrete. tāhāte hainu mukta dharmmera kṛpāte ..
1.p482.3
sarbbadharmma mūla hari brahma sanātana. tām̐hāra kṛpāẏa haila saṅkaṭe tāraṇa .. eta duḥkha peẏe tabu rākhilāma dharmma .. sabe sukhe āchena sabāra mūla karmma .. samucita bhāga yeha haẏata āmāra. tāhā chār̤i dite kariẏāche ki bicāra .. kaha śuni sañjaẏa samasta bibaraṇa. eta śuni sañjaẏa karila nibedana .. bhīṣma droṇa kṛpa āra bāhlīka nṛpati. samprīti karite sabe dila anumati .. kāra' bākya nā śunila kauraba durmmati. sāntbanā karila kata andha narapati .. bhīṣmamukhe śuni tomā sabāra udaẏa. ānandita sakalera haila hṛdaẏa .. cārijāti nagare yateka prajāgaṇa. śuniẏā sakala bārtā hṛṣṭa sarbbajana .. mṛtadehe yena jībe pāila jībana. tomādera saṃbāde temani prajāgaṇa .. suhṛda amātya jñāti yata bandhujana. sadā hāhākāra śabde karila rodana .. ḍākita pāṇḍaba bali sadā urddhamukhe. tomādige nā dekhiẏā dagdha chila duḥkhe .. ātmāra bihane yena nā rahe jībana. tomādera bihane temani sarbbajana .. dbādaśa batsarabadhi yata prajāgaṇa. sukhaleśa nāhi kāra jīẏante maraṇa .. ebe samācāra śuni tomā sabākāra. dekhite udbega citta ānanda apāra .. tomā pañcabhāi yabe gele banabāse. binā meghe nagarete rudhira bariṣe .. dibase ḍākaẏe śibā ati kulakṣaṇa. ulkāpāta ki nirghāta śabda ghane ghana .. seikṣaṇe dhūmaketu prakāśe ākāśe. aśba hastī paśugaṇa kānde cāri pāśe .. alakṣaṇa dekhiẏā balila jñātigaṇa. kulakṣaẏa haila rājā tomāra kāraṇa .. ati kulakṣaṇa rājā dekhi śāstramate. ekhana upāẏa kara yadi laẏa cite .. dine dine alakṣaṇa dekha mahābala. pṛthibī harila śasya meghe alpa jala ..
1.p482.4
se kāraṇe narapati mama bākya dhara. āpana kulera hita yadi bāñchā kara .. phirāiẏā āna pañca pāṇḍura kumāra. sei indraprasthe punaḥ deha adhikāra .. putrabaśe dhṛtarāṣṭra śuni nā śunila. sei kāla āsi upasthita ye haila .. anantara uttara gograhe kurugaṇe. parājaẏa karilena dhanañjaẏa raṇe .. dagdhabhagna haiẏā āila kurupati. bhīṣma droṇa dhṛtarāṣṭre bujhāila nīti .. aneka dṛṣṭānta diẏā kahila bacana. kāra' bākya nā śunila rājā duryyodhana.. pare dhaumya purohita tomāra ādeśe. bujhāila bahumate śāstra upadeśe.. anādara kari tāhā nā śunila kāne. śuniẏā thākibe tāhā dhaumyera sadane.. kāra' bākya duryyodhana yabe nā śunila. āmāre ḍākiẏā tabe bur̤āṭi balila.. ei ratnadhana dila bastra alaṅkāra. punaḥ punaḥ aneka kahila bāre bāra.. kahila ye saba kathā śunaha rājana. traẏodaśa barṣa madhye nā chila milana.. pāile aneka kaṣṭa bhrami bane bana. se sakala mane nā kario kadācana.. kapaṭī kumantrī karṇa āra duḥśāsana. śakuni saubala āra rājā duryyodhana.. ihādera kapaṭe haila sarbbanāśa. tomarā araṇya madhye āmarā nirāśa.. andha dekhi duryyodhana āmā nāhi māne. yata kathā bali āmi nāhi śune kāne.. āmāra bacana sei citte nāhi lekhe. karṇa duḥśāsanera bacana mātra rākhe.. duryyodhana rājya chār̤i nāhi dite cāẏa. yei citte āse tāhā kara dharmmarāẏa.. eta śuni punarapi kahe pañcajana. kaha śuni ki balila rājā duryyodhana.. ki balila karṇa bīra rādhāra nandana. satya kari bāndhabe śuniba diẏā mana.. sañjaẏa kahiche śuna pāṇḍura kumāra. kahila niṣṭhura duryyodhana durācāra..
1.p482.5
binā yuddhe rājya nāhi āmi diba tāre. kona śakti tāra more balātkāra kare.. ei mahā bīragaṇa āmāra sahāẏa. muhūrttake kariba pāṇḍaba parājaẏa.. satya satya niścaẏa āmāra yuddha paṇa. eirūpe kahila nṛpati duryyodhana..