Pramāṇa · Search · About · API

Harivamsha 1.4: caturtho'dhyāyaḥ

Vulgate 1.4

Language
Sanskrit

Contents

caturtho'dhyāyaḥ

1.4.p1

pṛthūpākāyanam

1.4.1

pṛthu kā upākhyāna, rājyavitaraṇa aura dikpāloṃ kī pratiṣṭhā vaiśampāyana uvāca |
abhiṣicyādhirājye tu pṛthuṃ vainyaṃ pitāmahaḥ |
tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭumupacakrame ||

The holy ancient tale has been told by you with smooth speech; / pleasing to the mind and ear, it delights me like nectar.

English (machine translation) (machine translation)

1.4.2

dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayostathā |
yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye'bhyaṣecayat ||

1.4.3

apāṃ tu varuṇaṃ rājye rājñāṃ vaiśravaṇaṃ prabhum |
bṛhaspatiṃ tu viśveṣāṃ dadāvāṅgirasaṃ patim ||

1.4.4

bhṛgūṇāmadhipaṃ caiva kāvyaṃ rājye'bhyaṣecayat |
ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnāmatha pāvakam ||

1.4.5

prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutāmatha vāsavam |
daityānāṃ dānavānāṃ ca prahlādamamitaujasam ||

1.4.6

vaivasvataṃ ca pitṝṇāṃ yamaṃ rājye'bhyaṣecayat |
mātṝṇāṃ ca vratānāṃ ca mantrāṇāṃ ca tathā gavām ||

1.4.7

yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca |
nārāyaṇaṃ tu sādhyānāṃ rudrāṇāṃ vṛṣabhadhvajam ||

1.4.8

vipracittiṃ tu rājānaṃ dānavānāmathādiśat |
sarvabhūtapiśācānāṃ giriśaṃ śūlapāṇinam ||

1.4.9

śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnāmatha sāgaram |
gandhānāṃ marutāṃ caiva bhūtānāmaśarīriṇām |
śabdākāśavatāṃ caiva vāyuṃ ca balināṃ varam ||

1.4.1.4.10

gandharvāṇāmadhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhum |
nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇāmatha takṣakam ||

1.4.11

kāraṇānāṃ ca rājānamairāvatamathādiśat |
uccaiḥśravasamaśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām ||

1.4.12

mṛgāṇāmatha śārdūlaṃ govṛṣaṃ ca gavāṃ patim |
vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣamevādiśat prabhum ||

1.4.13

sāgarāṇāṃ nadīnāṃ ca meghānāṃ varṣaṇasya ca |
ādityānāmadhipatiṃ parjanyamabhiṣiktavān ||

1.4.14

sarveṣāṃ daṃṣṭriṇāṃ śeṣaṃ rājānamabhyaṣecayat |
sarīsṛpāṇāṃ sarpāṇāṃ rājānaṃ caiva takṣakam ||

1.4.15

gandharvāpsarasāṃ caiva kāmadevaṃ tathā prabhum |
ṛtūnāmatha māsānāṃ divasānāṃ tathaiva ca ||

1.4.16

pakṣāṇāṃ ca kṣapāṇāṃ ca muhūrtatithiparvaṇām |
kalākāṣṭhāpramāṇānāṃ gaterayanayostathā ||

1.4.17

gaṇitasyātha yogasya cakre saṃvatsaraṃ prabhum |
evaṃ vibhajya rājyāni krameṇa sa pitāmahaḥ ||

1.4.18

diśāpālānatha tataḥ sthāpayāmāsa bhārata |
pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ ||

1.4.19

diśāpālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ cābhyaṣecayat |
dakṣiṇasyāṃ mahātmānaṃ kardamasya prajāpateḥ ||

1.4.1.4.20

putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
paścimāyāṃ diśi tathā rajasaḥ putramacyutam ||

1.4.21

ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
tathā hiraṇyaromāṇaṃ parjanyasya prajāpateḥ ||

1.4.22

udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā ||

1.4.23

yathāpradeśamadyāpi dharmeṇa paripālyate |
rājasūyābhiṣiktastu pṛthurebhirnarādhipaiḥ |
vedadṛṣṭena vidhinā rājarājye narādhipa ||

1.4.24

tato manvantare'tīte cākṣuṣe'mitatejasi |
vaivasvatāya manave brahmā rājyamathādiśat |
tasya vistaramākhyāsye manorvaivasvatasya ha ||

1.4.25

tavānukūlyād rājendra yadi śuśrūṣase'nagha |
mahaddhyetadadhiṣṭhānaṃ purāṇaṃ parikīrtitam |
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargavāsakaraṃ śubham ||

1.4.26

janamejaya uvāca |
vistareṇa pṛthorjanma vaiśampāyana kīrtaya |
yathā mahātmanā tena dugdhā ceyaṃ vasundharā ||

1.4.27

yathā ca pitṛbhirdugdhā yathā devairyatharṣibhiḥ |
yathā daityaiśca nāgaiśca yathā yakṣairyathā drumaiḥ ||

1.4.28

yathā śailaiḥ piśācaiśca gandharvaiśca dvijottamaiḥ |
rākṣasaiśca mahāsattvairyathā dugdhā vasundharā ||

1.4.29

teṣāṃ pātraviśeṣāṃśca vaiśampāyana kīrtaya |
vatsān kṣīraviśeṣāṃśca dogdhāraṃ cānupūrvaśaḥ ||

1.4.1.4.30

yasmācca kāraṇāt pāṇirvenasya mathitaḥ purā |
kruddhairmaharṣibhistāta kāraṇaṃ tacca kīrtaya ||

1.4.31

vaiśampāyana uvāca |
hanta te kathayiṣyāmi pṛthorvainyasya vistaram |
ekāgraḥ prayataścaiva śṛṇuṣva janamejaya ||

1.4.32

nāśuceḥ kṣudramanasaḥ kuśiṣyāyāvratāya ca |
kīrtanīyamidaṃ rājan kṛtaghnāyāhitāya vā ||

1.4.33

svaryaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dharmya vedena sammitam |
rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇu rājan yathātatham ||

1.4.34

yaścainaṃ kathayennityaṃ pṛthorvainyasya vistaram |
brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtaiḥ ||

1.4.34.c1

iti śrīmahābhārate khilabhāge harivaṃśe harivaṃśaparvaṇi pṛthūpākhyāne caturtho'dhyāyaḥ ||

Translations (1)

Linked texts (2)