Harivamsha 1.4: caturtho'dhyāyaḥ
Vulgate 1.4
- Language
- Sanskrit
Contents
caturtho'dhyāyaḥ
1.4.p1
pṛthūpākāyanam
1.4.1
pṛthu kā upākhyāna, rājyavitaraṇa aura dikpāloṃ kī pratiṣṭhā vaiśampāyana uvāca |
abhiṣicyādhirājye tu pṛthuṃ vainyaṃ pitāmahaḥ |
tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭumupacakrame ||
The holy ancient tale has been told by you with smooth speech; / pleasing to the mind and ear, it delights me like nectar.
1.4.2
dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayostathā |
yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye'bhyaṣecayat ||
1.4.3
apāṃ tu varuṇaṃ rājye rājñāṃ vaiśravaṇaṃ prabhum |
bṛhaspatiṃ tu viśveṣāṃ dadāvāṅgirasaṃ patim ||
1.4.4
bhṛgūṇāmadhipaṃ caiva kāvyaṃ rājye'bhyaṣecayat |
ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnāmatha pāvakam ||
1.4.5
prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutāmatha vāsavam |
daityānāṃ dānavānāṃ ca prahlādamamitaujasam ||
1.4.6
vaivasvataṃ ca pitṝṇāṃ yamaṃ rājye'bhyaṣecayat |
mātṝṇāṃ ca vratānāṃ ca mantrāṇāṃ ca tathā gavām ||
1.4.7
yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca |
nārāyaṇaṃ tu sādhyānāṃ rudrāṇāṃ vṛṣabhadhvajam ||
1.4.8
vipracittiṃ tu rājānaṃ dānavānāmathādiśat |
sarvabhūtapiśācānāṃ giriśaṃ śūlapāṇinam ||
1.4.9
śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnāmatha sāgaram |
gandhānāṃ marutāṃ caiva bhūtānāmaśarīriṇām |
śabdākāśavatāṃ caiva vāyuṃ ca balināṃ varam ||
1.4.1.4.10
gandharvāṇāmadhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhum |
nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇāmatha takṣakam ||
1.4.11
kāraṇānāṃ ca rājānamairāvatamathādiśat |
uccaiḥśravasamaśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām ||
1.4.12
mṛgāṇāmatha śārdūlaṃ govṛṣaṃ ca gavāṃ patim |
vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣamevādiśat prabhum ||
1.4.13
sāgarāṇāṃ nadīnāṃ ca meghānāṃ varṣaṇasya ca |
ādityānāmadhipatiṃ parjanyamabhiṣiktavān ||
1.4.14
sarveṣāṃ daṃṣṭriṇāṃ śeṣaṃ rājānamabhyaṣecayat |
sarīsṛpāṇāṃ sarpāṇāṃ rājānaṃ caiva takṣakam ||
1.4.15
gandharvāpsarasāṃ caiva kāmadevaṃ tathā prabhum |
ṛtūnāmatha māsānāṃ divasānāṃ tathaiva ca ||
1.4.16
pakṣāṇāṃ ca kṣapāṇāṃ ca muhūrtatithiparvaṇām |
kalākāṣṭhāpramāṇānāṃ gaterayanayostathā ||
1.4.17
gaṇitasyātha yogasya cakre saṃvatsaraṃ prabhum |
evaṃ vibhajya rājyāni krameṇa sa pitāmahaḥ ||
1.4.18
diśāpālānatha tataḥ sthāpayāmāsa bhārata |
pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ ||
1.4.19
diśāpālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ cābhyaṣecayat |
dakṣiṇasyāṃ mahātmānaṃ kardamasya prajāpateḥ ||
1.4.1.4.20
putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
paścimāyāṃ diśi tathā rajasaḥ putramacyutam ||
1.4.21
ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
tathā hiraṇyaromāṇaṃ parjanyasya prajāpateḥ ||
1.4.22
udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so'bhyaṣecayat |
tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā ||
1.4.23
yathāpradeśamadyāpi dharmeṇa paripālyate |
rājasūyābhiṣiktastu pṛthurebhirnarādhipaiḥ |
vedadṛṣṭena vidhinā rājarājye narādhipa ||
1.4.24
tato manvantare'tīte cākṣuṣe'mitatejasi |
vaivasvatāya manave brahmā rājyamathādiśat |
tasya vistaramākhyāsye manorvaivasvatasya ha ||
1.4.25
tavānukūlyād rājendra yadi śuśrūṣase'nagha |
mahaddhyetadadhiṣṭhānaṃ purāṇaṃ parikīrtitam |
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargavāsakaraṃ śubham ||
1.4.26
janamejaya uvāca |
vistareṇa pṛthorjanma vaiśampāyana kīrtaya |
yathā mahātmanā tena dugdhā ceyaṃ vasundharā ||
1.4.27
yathā ca pitṛbhirdugdhā yathā devairyatharṣibhiḥ |
yathā daityaiśca nāgaiśca yathā yakṣairyathā drumaiḥ ||
1.4.28
yathā śailaiḥ piśācaiśca gandharvaiśca dvijottamaiḥ |
rākṣasaiśca mahāsattvairyathā dugdhā vasundharā ||
1.4.29
teṣāṃ pātraviśeṣāṃśca vaiśampāyana kīrtaya |
vatsān kṣīraviśeṣāṃśca dogdhāraṃ cānupūrvaśaḥ ||
1.4.1.4.30
yasmācca kāraṇāt pāṇirvenasya mathitaḥ purā |
kruddhairmaharṣibhistāta kāraṇaṃ tacca kīrtaya ||
1.4.31
vaiśampāyana uvāca |
hanta te kathayiṣyāmi pṛthorvainyasya vistaram |
ekāgraḥ prayataścaiva śṛṇuṣva janamejaya ||
1.4.32
nāśuceḥ kṣudramanasaḥ kuśiṣyāyāvratāya ca |
kīrtanīyamidaṃ rājan kṛtaghnāyāhitāya vā ||
1.4.33
svaryaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dharmya vedena sammitam |
rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇu rājan yathātatham ||
1.4.34
yaścainaṃ kathayennityaṃ pṛthorvainyasya vistaram |
brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtaiḥ ||
1.4.34.c1
iti śrīmahābhārate khilabhāge harivaṃśe harivaṃśaparvaṇi pṛthūpākhyāne caturtho'dhyāyaḥ ||
Translations (1)
- English (machine translation) — English, machine translation
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit