The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan 12.324
Nārāyaṇīya 12.324
- Language
- Sanskrit
12.324.1
yudhi-ṣṭhira uvāca:
yadā bhakto bhagavata āsīd rājā mahāvasuḥ
kimarthaṃ sa paribhraṣṭo viveśa vivaraṃ bhuvaḥ //
12.324.2
bhīṣma uvāca:
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam
ṛṣīṇāṃ caiva saṃvādaṃ tridaśānāṃ ca bhārata //
12.324.3
ajena yaṣṭavyam iti devāḥ prāhur dvijottamān
sa ca chāgo hy ajo jñeyo nānyaḥ paśur iti sthitiḥ //
12.324.4
ṛṣaya ūcuḥ: bījair yajñeṣu yaṣṭavyam iti vai vaidikī śrutiḥ
ajasaṃjñāni bījāni chāgaṃ na ghnantum arhatha //
12.324.5
naiṣa dharmaḥ satāṃ devā yatra vadhyeta vai paśuḥ
idaṃ kṛtayugaṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ vadhyeta vai paśuḥ //
12.324.6
bhīṣma uvāca:
teṣāṃ saṃvadatām evam ṛṣīṇāṃ vibudhaiḥ saha
mārgāgato nṛpa_2-śreṣṭhas taṃ deśaṃ prāptavān vasuḥ
antarikṣacaraḥ śrīmān samagrabalavāhanaḥ //
12.324.7
taṃ dṛṣṭvā sahasāyāntaṃ vasuṃ te tv antarikṣagam_1
ūcur dvijātayo devān eṣa chetsyati saṃśayam //
12.324.8
yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ
kathaṃ svid anyathā brūyād vākyam eṣa mahān vasuḥ //
12.324.9
evaṃ te saṃvidaṃ kṛtvā vibudhā ṛṣayas tathā
apṛcchan sahasābhyetya vasuṃ rājānam antikāt //
12.324.10
bho rājan kena yaṣṭavyam ajenāho svid auṣadhaiḥ
etan naḥ saṃśayaṃ chindhi pramāṇaṃ no bhavān mataḥ //
12.324.11
sa tān kṛtāñjalir bhūtvā paripapraccha vai vasuḥ
kasya vaḥ ko mataḥ pakṣo brūta satyaṃ samāgatāḥ //
12.324.12
ṛṣaya ūcuḥ: dhānyair yaṣṭavyam ity eṣa pakṣo 'smākaṃ narādhipa
devānāṃ tu paśuḥ pakṣo mato rājan vadasva naḥ //
12.324.13
bhīṣma uvāca:
devānāṃ tu mataṃ jñātvā vasunā pakṣasaṃśrayāt
chāgenājena yaṣṭavyam evam uktaṃ vacas tadā //
12.324.14
kupitās te tataḥ sarve munayaḥ sūryavarcasaḥ
ūcur vasuṃ vimānasthaṃ devapakṣārthavādinam //
12.324.15
surapakṣo gṛhītas te yasmāt tasmād divaḥ pata
adyaprabhṛti te rājan nākāśe vihitā gatiḥ
asmacchāpābhighātena mahīṃ bhittvā pravekṣyasi //
12.324.16
tatas tasmin muhūrte 'tha rājoparicaras tadā
adho vai saṃbabhūvāśu bhūmer vivarago_1 nṛpaḥ_2
smṛtis tv enaṃ na prajahau tadā nārāyaṇājñayā //
12.324.17
devās tu sahitāḥ sarve vasoḥ śāpavimokṣaṇam
cintayām āsur avyagrāḥ sukṛtaṃ hi nṛpasya_2 tat //
12.324.18
anenāsmatkṛte rājñā śāpaḥ prāpto mahātmanā
asya pratipriyaṃ kāryaṃ sahitair no divaukasaḥ //
12.324.19
iti buddhyā vyavasyāśu gatvā niścayam īśvarāḥ
ūcus taṃ hṛṣṭamanaso rājoparicaraṃ tadā //
12.324.20
brahmaṇyadevaṃ tvaṃ bhaktaḥ surāsuraguruṃ harim
kāmaṃ sa tava tuṣṭātmā kuryāc chāpavimokṣaṇam //
12.324.21
mānanā tu dvijātīnāṃ kartavyā vai mahātmanām
avaśyaṃ tapasā teṣāṃ phalitavyaṃ nṛpa_2-uttama //
12.324.22
yatas tvaṃ sahasā bhraṣṭa ākāśān medinītalam
ekaṃ tv anugrahaṃ tubhyaṃ dadmo vai nṛpa_2-sattama //
12.324.23
yāvat tvaṃ śāpadoṣeṇa kālam āsiṣyase 'nagha
bhūmer vivarago_1 bhūtvā tāvantaṃ kālam āpsyasi
yajñeṣu suhutāṃ viprair vasordhārāṃ mahātmabhiḥ //
12.324.24
prāpsyase 'smadanudhyānān mā ca tvāṃ glānir āspṛśet
na kṣutpipāse rājendra bhūmeś cchidre bhaviṣyataḥ //
12.324.25
vasordhārānupītatvāt tejasāpyāyitena ca
sa devo 'smadvarāt prīto brahmalokaṃ hi neṣyati //
12.324.26
evaṃ dattvā varaṃ rājñe sarve tatra divaukasaḥ
gatāḥ svabhavanaṃ devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ //
12.324.27
cakre ca satataṃ pūjāṃ viṣvaksenāya bhārata
japyaṃ jagau ca satataṃ nārāyaṇamukhodgatam //
12.324.28
tatrāpi pañcabhir yajñaiḥ pañcakālān ariṃdama
ayajad dhariṃ surapatiṃ bhūmer vivarago_1 'pi san //
12.324.29
tato 'sya tuṣṭo bhagavān bhaktyā nārāyaṇo hariḥ
ananyabhaktasya satas tatparasya jitātmanaḥ //
12.324.30
varado bhagavān viṣṇuḥ samīpasthaṃ dvijottamam
garutmantaṃ mahāvegam ābabhāṣe smayann iva //
12.324.31
dvijottama mahābhāga gamyatāṃ vacanān mama
samrāḍ rājā vasur nāma dharmātmā māṃ samāśritaḥ //
12.324.32
brāhmaṇānāṃ prakopena praviṣṭo vasudhātalam
mānitās te tu viprendrās tvaṃ tu gaccha dvijottama //
12.324.33
bhūmer vivarasaṃguptaṃ garuḍeha mamājñayā
adhaścaraṃ nṛpa_2-śreṣṭhaṃ khecaraṃ kuru māciram //
12.324.34
garutmān atha vikṣipya pakṣau mārutavegavān
viveśa vivaraṃ bhūmer yatrāste vāgyato vasuḥ //
12.324.35
tata enaṃ samutkṣipya sahasā vinatāsutaḥ
utpapāta nabhas tūrṇaṃ tatra cainam amuñcata //
12.324.36
tasmin muhūrte saṃjajñe rājoparicaraḥ punaḥ
saśarīro gataś caiva brahmalokaṃ nṛpa_2-uttamaḥ //
12.324.37
evaṃ tenāpi kaunteya vāgdoṣād devatājñayā
prāptā gatir ayajvārhā dvijaśāpān mahātmanā //
12.324.38
kevalaṃ puruṣas tena sevito harir īśvaraḥ
tataḥ śīghraṃ jahau śāpaṃ brahmalokam avāpa ca //
12.324.39
etat te sarvam ākhyātaṃ te bhūtā mānavā yathā
nārado 'pi yathā śvetaṃ dvīpaṃ sa gatavān ṛṣiḥ
tat te sarvaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa_2 //
Linked texts (2)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit