<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya) › 12.326

# The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan 12.326

Nārāyaṇīya 12.326

- **Language:** Sanskrit

### [12.326.1](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.1)

bhīṣma uvāca:  
evaṃ stutaḥ sa bhagavān guhyais tathyaiś ca nāmabhiḥ  
taṃ muniṃ darśayām āsa nāradaṃ viśvarūpadhṛk //

### [12.326.2](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.2)

kiṃcic candraviśuddhātmā kiṃcic candrād viśeṣavān  
kṛśānuvarṇaḥ kiṃcic ca kiṃcid dhiṣṇyākṛtiḥ prabhuḥ //

### [12.326.3](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.3)

śukapatravarṇaḥ kiṃcic ca kiṃcit sphaṭikasaprabhaḥ  
nīlāñjanacayaprakhyo jātarūpaprabhaḥ kvacit //

### [12.326.4](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.4)

pravālāṅkuravarṇaś ca śvetavarṇaḥ kvacid babhau  
kvacit suvarṇavarṇābho vaiḍūryasadṛśaḥ kvacit //

### [12.326.5](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.5)

nīlavaiḍūryasadṛśa indranīlanibhaḥ kvacit  
mayūragrīvāvarṇābho muktāhāranibhaḥ kvacit //

### [12.326.6](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.6)

etān varṇān bahuvidhān rūpe bibhrat sanātanaḥ  
sahasranayanaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasrapāt //

### [12.326.7](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.7)

sahasrodarabāhuś ca avyakta iti ca kvacit  
oṃkāram udgiran vaktrāt sāvitrīṃ ca tadanvayām //

### [12.326.8](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.8)

śeṣebhyaś caiva vaktrebhyaś caturvedodgataṃ vasu  
āraṇyakaṃ jagau devo harir nārāyaṇo vaśī //

### [12.326.9](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.9)

vedīṃ kamaṇḍaluṃ darbhān maṇirūpān athopalān  
ajinaṃ daṇḍakāṣṭhaṃ ca jvalitaṃ ca hutāśanam  
dhārayām āsa deveśo hastair yajñapatis tadā //

### [12.326.10](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.10)

taṃ prasannaṃ prasannātmā nārado dvijasattamaḥ  
vāgyataḥ prayato bhūtvā vavande parameśvaram  
tam uvāca nataṃ mūrdhnā devānām ādir avyayaḥ //

### [12.326.11](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.11)

ekataś ca dvitaś caiva tritaś caiva mahar2ṣayaḥ  
imaṃ deśam anuprāptā mama darśanalālasāḥ //

### [12.326.12](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.12)

na ca māṃ te dadṛśire na ca drakṣyati kaścana  
ṛte hy ekāntikaśreṣṭhāt tvaṃ caivaikāntiko mataḥ //

### [12.326.13](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.13)

mamaitās tanavaḥ śreṣṭhā jātā dharmagṛhe dvija  
tās tvaṃ bhajasva satataṃ sādhayasva yathāgatam //

### [12.326.14](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.14)

vṛṇīṣva ca varaṃ vipra mattas tvaṃ yam ihecchasi  
prasanno 'haṃ tavādyeha viśvamūrtir ihā-vyayaḥ //

### [12.326.15](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.15)

nārada uvāca:  
adya me tapaso deva yamasya niyamasya ca  
sadyaḥ phalam avāptaṃ vai dṛṣṭo yad bhagavān mayā //

### [12.326.16](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.16)

vara eṣa mamātyantaṃ dṛṣṭas tvaṃ yat sanātanaḥ  
bhagavān viśvadṛk siṃhaḥ sarvamūrtir mahāprabhuḥ //

### [12.326.17](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.17)

bhīṣma uvāca:  
evaṃ saṃdarśayitvā tu nāradaṃ parameṣṭhijam  
uvāca vacanaṃ bhūyo gaccha nārada māciram

### [12.326.18](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.18)

ime hy anindriyāhārā madbhaktāś candravarcasaḥ  
ekāgrāś cintayeyur māṃ naiṣāṃ vighno bhaved iti //

### [12.326.19](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.19)

siddhāś caite mahābhāgāḥ purā hy ekāntino 'bhavan  
tamorajovinirmuktā māṃ pravekṣyanty asaṃśayam //

### [12.326.20](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.20)

na dṛśyaś cakṣuṣā yo 'sau na spṛśyaḥ sparśanena ca  
na ghreyaś caiva gandhena rasena ca vivarjitaḥ //

### [12.326.21](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.21)

sattvaṃ rajas tamaś caiva na guṇās taṃ bhajanti vai  
yaś ca sarvagataḥ sākṣī lokasyātmeti kathyate //

### [12.326.22](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.22)

bhūtagrāmaśarīreṣu naśyatsu na vinaśyati  
ajo nityaḥ śāśvataś ca nirguṇo niṣkalas tathā //

### [12.326.23](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.23)

dvir dvādaśebhyas tattvebhyaḥ khyāto yaḥ pañcaviṃśakaḥ  
puruṣo niṣkriyaś caiva jñānadṛśyaś ca kathyate //

### [12.326.24](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.24)

yaṃ praviśya bhavantīha muktā vai dvijasattama  
sa vāsudevo vijñeyaḥ paramātmā sanātanaḥ //

### [12.326.25](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.25)

paśya devasya māhātmyaṃ mahimānaṃ ca nārada  
śubhā-śubhaiḥ karmabhir yo na lipyati kadācana //

### [12.326.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.26)

sattvaṃ rajas tamaś caiva guṇān etān pracakṣate  
ete sarvaśarīreṣu tiṣṭhanti vicaranti ca //

### [12.326.27](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.27)

etān guṇāṃs tu kṣetrajño bhuṅkte naibhiḥ sa bhujyate  
nirguṇo guṇabhuk caiva guṇasraṣṭā guṇādhikaḥ //

### [12.326.28](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.28)

jagatpratiṣṭhā devar1ṣe pṛthivy apsu pralīyate  
jyotiṣy āpaḥ pralīyante jyotir vāyau pralīyate //

### [12.326.29](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.29)

khe vāyuḥ pralayaṃ yāti manasy ākāśam eva ca  
mano hi paramaṃ bhūtaṃ tad avyakte pralīyate //

### [12.326.30](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.30)

avyaktaṃ puruṣe brahman niṣkriye saṃpralīyate  
nāsti tasmāt parataraṃ puruṣād vai sanātanāt //

### [12.326.31](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.31)

nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam  
ṛte tam ekaṃ puruṣaṃ vāsudevaṃ sanātanam  
sarvabhūtātmabhūto hi vāsudevo mahābalaḥ //

### [12.326.32](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.32)

pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca pañcamam  
te sametā mahātmānaḥ śarīram iti saṃjñitam //

### [12.326.33](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.33)

tadāviśati yo brahmann adṛśyo laghuvikramaḥ  
utpanna eva bhavati śarīraṃ ceṣṭayan prabhuḥ //

### [12.326.34](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.34)

na vinā dhātusaṃghātaṃ śarīraṃ bhavati kvacit  
na ca jīvaṃ vinā brahman dhātavaś ceṣṭayanty uta //

### [12.326.35](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.35)

sa jīvaḥ parisaṃkhyātaḥ śeṣaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ  
tasmāt sanatkumāratvaṃ yo labheta svakarmaṇā //

### [12.326.36](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.36)

yasmiṃś ca sarvabhūtāni pralayaṃ yānti saṃkṣaye  
sa manaḥ sarvabhūtānāṃ pradyumnaḥ paripaṭhyate //

### [12.326.37](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.37)

tasmāt prasūto yaḥ kartā kāryaṃ kāraṇam eva ca  
yasmāt sarvaṃ prabhavati jagat sthāvarajaṅgamam  
so 'niruddhaḥ sa īśāno vyaktiḥ sā sarvakarmasu //

### [12.326.38](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.38)

yo vāsudevo bhagavān kṣetrajño nirguṇātmakaḥ  
jñeyaḥ sa eva bhagavāñ jīvaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ //

### [12.326.39](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.39)

saṃkarṣaṇāc ca pradyumno manobhūtaḥ sa ucyate  
pradyumnād yo 'niruddhas tu so 'haṃkāro maheśvaraḥ //

### [12.326.40](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.40)

mattaḥ sarvaṃ saṃbhavati jagat sthāvarajaṅgamam  
akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva sac cā-sac caiva nārada //

### [12.326.41](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.41)

māṃ praviśya bhavantīha muktā bhaktās tu ye mama  
ahaṃ hi puruṣo jñeyo niṣkriyaḥ pañcaviṃśakaḥ //

### [12.326.42](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.42)

nirguṇo niṣkalaś caiva nirdvaṃdvo niṣparigrahaḥ  
etat tvayā na vijñeyaṃ rūpavān iti dṛśyate  
icchan muhūrtān naśyeyam īśo 'haṃ jagato guruḥ //

### [12.326.43](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.43)

māyā hy eṣā mayā sṛṣṭā yan māṃ paśyasi nārada  
sarvabhūtaguṇair yuktaṃ naivaṃ tvaṃ jñātum arhasi  
mayaitat kathitaṃ samyak tava mūrticatuṣṭayam //

### [12.326.44](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.44)

siddhā hy ete mahābhāgā narā hy ekāntino 'bhavan  
tamorajobhyāṃ nirmuktāḥ pravekṣyanti ca māṃ mune //

### [12.326.45](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.45)

ahaṃ kartā ca kāryaṃ ca kāraṇaṃ cāpi nārada  
ahaṃ hi jīvasaṃjño vai mayi jīvaḥ samāhitaḥ  
maivaṃ te buddhir atrābhūd dṛṣṭo jīvo mayeti ca //

### [12.326.46](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.46)

ahaṃ sarvatrago\_1 brahman bhūtagrāmāntarātmakaḥ  
bhūtagrāmaśarīreṣu naśyatsu na naśāmy aham //

### [12.326.47](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.47)

hiraṇyagarbho lokādiś caturvaktro niruktagaḥ\_1  
brahmā sanātano devo mama bahvarthacintakaḥ //

### [12.326.48](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.48)

paśyaikādaśa me rudrān dakṣiṇaṃ pārśvam āsthitān  
dvādaśaiva tathādityān vāmaṃ pārśvaṃ samāsthitān //

### [12.326.49](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.49)

agrataś caiva me paśya vasūn aṣṭau surottamān  
nāsatyaṃ caiva dasraṃ ca bhiṣajau paśya pṛṣṭhataḥ //

### [12.326.50](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.50)

sarvān prajāpatīn paśya paśya sapta ṛṣīn api  
vedān yajñāṃś ca śataśaḥ paśyā-mṛtam athauṣadhīḥ //

### [12.326.51](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.51)

tapāṃsi niyamāṃś caiva yamān api pṛthagvidhān  
tathāṣṭaguṇam aiśvaryam ekasthaṃ paśya mūrtimat //

### [12.326.52](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.52)

śriyaṃ lakṣmīṃ ca kīrtiṃ ca pṛthivīṃ ca kakudminīm  
vedānāṃ mātaraṃ paśya matsthāṃ devīṃ sarasvatīm //

### [12.326.53](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.53)

dhruvaṃ ca jyotiṣāṃ śreṣṭhaṃ paśya nārada khecaram  
ambhodharān samudrāṃś ca sarāṃsi saritas tathā //

### [12.326.54](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.54)

mūrtimantaḥ pitṛgaṇāṃś caturaḥ paśya sattama  
trīṃś caivemān guṇān paśya matsthān mūrtivivarjitān //

### [12.326.55](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.55)

devakāryād api mune pitṛkāryaṃ viśiṣyate  
devānāṃ ca pitṝṇāṃ ca pitā hy eko 'ham āditaḥ //

### [12.326.56](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.56)

ahaṃ hayaśiro bhūtvā samudre paścimottare  
pibāmi suhutaṃ havyaṃ kavyaṃ ca śraddhayānvitam //

### [12.326.57](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.57)

mayā sṛṣṭaḥ purā brahmā madyajñam ayajat svayam  
tatas tasmai varān prīto dadāv aham anuttamān //

### [12.326.58](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.58)

matputratvaṃ ca kalpādau lokādhyakṣatvam eva ca  
ahaṃkārakṛtaṃ caiva nāma paryāyavācakam //

### [12.326.59](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.59)

tvayā kṛtāṃ ca maryādāṃ nātikrāmyati kaścana  
tvaṃ caiva varado brahman varepsūnāṃ bhaviṣyasi //

### [12.326.60](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.60)

surāsuragaṇānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca tapodhana  
pitṝṇāṃ ca mahābhāga satataṃ saṃśitavrata  
vividhānāṃ ca bhūtānāṃ tvam upāsyo bhaviṣyasi //

### [12.326.61](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.61)

prādurbhāvagataś cāhaṃ surakāryeṣu nityadā  
anuśāsyas tvayā brahman niyojyaś ca suto yathā //

### [12.326.62](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.62)

etāṃś cānyāṃś ca rucirān brahmaṇe 'mitatejase  
ahaṃ dattvā varān prīto nivṛttiparamo 'bhavam //

### [12.326.63](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.63)

nirvāṇaṃ sarvadharmāṇāṃ nivṛttiḥ paramā smṛtā  
tasmān nivṛttim āpannaś caret sarvāṅganirvṛtaḥ //

### [12.326.64](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.64)

vidyāsahāyavantaṃ mām ādityasthaṃ sanātanam  
kapilaṃ prāhur ācāryāḥ sāṃkhyaniścitaniścayāḥ //

### [12.326.65](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.65)

hiraṇyagarbho bhagavān eṣa chandasi suṣṭutaḥ  
so 'haṃ yogagatir brahman yogaśāstreṣu śabditaḥ //

### [12.326.66](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.66)

eṣo 'haṃ vyaktim āgamya tiṣṭhāmi divi śāśvataḥ  
tato yugasahasrānte saṃhariṣye jagat punaḥ  
kṛtvātmasthāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca //

### [12.326.67](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.67)

ekākī vidyayā sārdhaṃ vihariṣye dvijottama  
tato bhūyo jagat sarvaṃ kariṣyāmīha vidyayā //

### [12.326.68](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.68)

asmanmūrtiś caturthī yā sāsṛjac cheṣam avyayam  
sa hi saṃkarṣaṇaḥ proktaḥ pradyumnaṃ so 'py ajījanat //

### [12.326.69](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.69)

pradyumnād aniruddho 'haṃ sargo mama punaḥ punaḥ  
aniruddhāt tathā brahmā tatrādikamalodbhavaḥ //

### [12.326.70](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.70)

brahmaṇaḥ sarvabhūtāni carāṇi sthāvarāṇi ca  
etāṃ sṛṣṭiṃ vijānīhi kalpādiṣu punaḥ punaḥ //

### [12.326.71](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.71)

yathā sūryasya gaganād udayāstamayāv iha  
naṣṭau punar balāt kālae ānayaty amitadyutiḥ  
tathā balād ahaṃ pṛthvīṃ sarvabhūtahitāya vai //

### [12.326.72](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.72)

sattvair ākrāntasarvāṅgāṃ naṣṭāṃ sāgaramekhalām  
ānayiṣyāmi svaṃ sthānaṃ vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ //

### [12.326.73](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.73)

hiraṇyākṣaṃ haniṣyāmi daiteyaṃ balagarvitam  
nārasiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā hiraṇyakaśipuṃ punaḥ  
surakārye haniṣyāmi yajñaghnaṃ ditinandanam //

### [12.326.74](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.74)

virocanasya balavān baliḥ putro mahāsuraḥ  
bhaviṣyati sa śakraṃ ca svarājyāc cyāvayiṣyati //

### [12.326.75](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.75)

trailokye 'pahṛte tena vimukhe ca śacīpatau  
adityāṃ dvādaśaḥ putraḥ saṃbhaviṣyāmi kaśyapāt //

### [12.326.76](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.76)

tato rājyaṃ pradāsyāmi śakrāyā-mitatejase  
devatāḥ sthāpayiṣyāmi sveṣu sthāneṣu nārada  
baliṃ caiva kariṣyāmi pātālatalavāsinam //

### [12.326.77](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.77)

tretāyuge bhaviṣyāmi rāmo bhṛgukulodvahaḥ  
kṣatraṃ cotsādayiṣyāmi samṛddhabalavāhanam //

### [12.326.78](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.78)

saṃdhau tu samanuprāpte tretāyāṃ dvāparasya ca  
rāmo dāśarathir bhūtvā bhaviṣyāmi jagatpatiḥ //

### [12.326.79](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.79)

tritopaghātād vairūpyam ekato 'tha dvitas tathā  
prāpsyato vānaratvaṃ hi prajāpatisutāv ṛṣī //

### [12.326.80](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.80)

tayor ye tv anvaye jātā bhaviṣyanti vanaukasaḥ  
te sahāyā bhaviṣyanti surakārye mama dvija //

### [12.326.81](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.81)

tato rakṣaḥpatiṃ ghoraṃ pulastyakulapāṃsanam  
haniṣye rāvaṇaṃ saṃkhye sagaṇaṃ lokakaṇṭakam //

### [12.326.82](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.82)

dvāparasya kaleś caiva saṃdhau paryavasānike  
prādurbhāvaḥ kaṃsahetor māthurāyāṃ bhaviṣyati //

### [12.326.83](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.83)

tatrāhaṃ dānavān hatvā subahūn devakaṇṭakān  
kuśasthalīṃ kariṣyāmi nivāsaṃ dvārakāṃ purīm //

### [12.326.84](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.84)

vasānas tatra vai puryām aditer vipriyaṃkaram  
haniṣye narakaṃ bhaumaṃ muraṃ pīṭhaṃ ca dānavam //

### [12.326.85](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.85)

prāgjyotiṣapuraṃ ramyaṃ nānādhanasamanvitam  
kuśasthalīṃ nayiṣyāmi hatvā vai dānavottamān //

### [12.326.86](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.86)

śaṃkaraṃ ca mahāsenaṃ bāṇapriyahitaiṣiṇam  
parājeṣyāmy athodyuktau devalokanamaskṛtau //

### [12.326.87](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.87)

tataḥ sutaṃ baler jitvā bāṇaṃ bāhusahasriṇam  
vināśayiṣyāmi tataḥ sarvān saubhanivāsinaḥ //

### [12.326.88](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.88)

yaḥ kālayavanaḥ khyāto gargatejoabhisaṃvṛtaḥ  
bhaviṣyati vadhas tasya matta eva dvijottama //

### [12.326.89](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.89)

jarāsaṃdhaś ca balavān sarvarājavirodhakaḥ  
bhaviṣyaty asuraḥ sphīto bhūmipālo girivraje  
mama buddhiparispandād vadhas tasya bhaviṣyati //

### [12.326.90](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.90)

samāgateṣu baliṣu pṛthivyāṃ sarvarājasu  
vāsaviḥ susahāyo vai mama hy eko bhaviṣyati //

### [12.326.91](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.91)

evaṃ lokā vadiṣyanti naranārāyaṇāv ṛṣī  
udyuktau dahataḥ kṣatraṃ lokakāryārtham īśvarau //

### [12.326.92](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.92)

kṛtvā bhārāvataraṇaṃ vasudhāyā yathepsitam  
sarvasātvatamukhyānāṃ dvārakāyāś ca sattama  
kariṣye pralayaṃ ghoram ātmajñātivināśanam //

### [12.326.93](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.93)

karmāṇy aparimeyāni caturmūrtidharo hy aham  
kṛtvā lokān gamiṣyāmi svān ahaṃ brahmasatkṛtān //

### [12.326.94](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.94)

haṃso hayaśirāś caiva prādurbhāvā dvijottama  
yadā vedaśrutir naṣṭā mayā pratyāhṛtā tadā  
savedāḥ saśrutīkāś ca kṛtāḥ pūrvaṃ kṛte yuge //

### [12.326.95](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.95)

atikrāntāḥ purāṇeṣu śrutās te yadi vā kvacit  
atikrāntāś ca bahavaḥ prādurbhāvā mamottamāḥ  
lokakāryāṇi kṛtvā ca punaḥ svāṃ prakṛtiṃ gatāḥ //

### [12.326.96](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.96)

na hy etad brahmaṇā prāptam īdṛśaṃ mama darśanam  
yat tvayā prāptam adyeha ekāntagatabuddhinā //

### [12.326.97](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.97)

etat te sarvam ākhyātaṃ brahman bhaktimato mayā  
purāṇaṃ ca bhaviṣyaṃ ca sarahasyaṃ ca sattama //

### [12.326.98](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.98)

evaṃ sa bhagavān devo viśvamūrtidharo 'vyayaḥ  
etāvad uktvā vacanaṃ tatraivāntaradhīyata //

### [12.326.99](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.99)

nārado 'pi mahātejāḥ prāpyānugraham īpsitam  
naranārāyaṇau draṣṭuṃ prādravad badarāśramam //

### [12.326.100](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.100)

idaṃ mahopaniṣadaṃ caturvedasamanvitam  
sāṃkhyayogakṛtaṃ tena pañcarātrānuśabditam //

### [12.326.101](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.101)

nārāyaṇamukhodgītaṃ nārado 'śrāvayat punaḥ  
brahmaṇaḥ sadane tāta yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam //

### [12.326.102](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.102)

yudhi-ṣṭhira uvāca:  
etad āścaryabhūtaṃ hi māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ  
kiṃ brahmā na vijānīte yataḥ śuśrāva nāradāt //

### [12.326.103](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.103)

pitāmaho hi bhagavāṃs tasmād devād anantaraḥ  
kathaṃ sa na vijānīyāt prabhāvam amitaujasaḥ //

### [12.326.104](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.104)

bhīṣma uvāca:  
mahākalpasahasrāṇi mahākalpaśatāni ca  
samatītāni rājendra sargāś ca pralayāś ca ha //

### [12.326.105](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.105)

sargasyādau smṛto brahmā prajāsargakaraḥ prabhuḥ  
jānāti devapravaraṃ bhūyaś cāto 'dhikaṃ nṛpa\_2  
param ātmānam īśānam ātmanaḥ prabhavaṃ tathā //

### [12.326.106](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.106)

ye tv anye brahmasadane siddhasaṃghāḥ samāgatāḥ  
tebhyas tac chrāvayām āsa purāṇaṃ vedasaṃmitam //

### [12.326.107](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.107)

teṣāṃ sakāśāt sūryaś ca śrutvā vai bhāvitātmanām  
ātmānugāmināṃ brahma śrāvayām āsa bhārata //

### [12.326.108](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.108)

ṣaṭṣaṣṭir hi sahasrāṇi ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām  
sūryasya tapato lokān nirmitā ye puraḥsarāḥ  
teṣām akathayat sūryaḥ sarveṣāṃ bhāvitātmanām //

### [12.326.109](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.109)

sūryānugāmibhis tāta ṛṣibhis tair mahātmabhiḥ  
merau samāgatā devāḥ śrāvitāś cedam uttamam //

### [12.326.110](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.110)

devānāṃ tu sakāśād vai tataḥ śrutvāsito dvijaḥ  
śrāvayām āsa rājendra pitṝṇāṃ munisattamaḥ //

### [12.326.111](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.111)

mama cāpi pitā tāta kathayām āsa śaṃtanuḥ  
tato mayaitac chrutvā ca kīrtitaṃ tava bhārata //

### [12.326.112](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.112)

surair vā munibhir vāpi purāṇaṃ yair idaṃ śrutam  
sarve te paramātmānaṃ pūjayanti punaḥ punaḥ //

### [12.326.113](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.113)

idam ākhyānam ārṣeyaṃ pāraṃparyāgataṃ nṛpa\_2  
nā-vāsudevabhaktāya tvayā deyaṃ kathaṃcana //

### [12.326.114](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.114)

matto 'nyāni ca te rājann upākhyānaśatāni vai  
yāni śrutāni dharmyāṇi teṣāṃ sāro 'yam uddhṛtaḥ //

### [12.326.115](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.115)

surāsurair yathā rājan nirmathyā-mṛtam uddhṛtam  
evam etat purā vipraiḥ kathā-mṛtam ihoddhṛtam //

### [12.326.116](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.116)

yaś cedaṃ paṭhate nityaṃ yaś cedaṃ śṛṇuyān naraḥ  
ekāntabhāvopagata ekānte susamāhitaḥ //

### [12.326.117](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.117)

prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ bhūtvā candraprabho naraḥ  
sa sahasrārciṣaṃ devaṃ praviśen nātra saṃśayaḥ //

### [12.326.118](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.118)

mucyed ārtas tathā rogāc chrutvemām āditaḥ kathām  
jijñāsur labhate kāmān bhakto bhaktagatiṃ vrajet //

### [12.326.119](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.119)

tvayāpi satataṃ rājann abhyarcyaḥ puruṣottamaḥ  
sa hi mātā pitā caiva kṛtsnasya jagato guruḥ //

### [12.326.120](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.120)

brahmaṇyadevo bhagavān prīyatāṃ te sanātanaḥ  
yudhiṣṭhira mahābāho mahābāhur janārdanaḥ //

### [12.326.121](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.121)

vaiśaṃpāyana uvāca:  
śrutvaitad ākhyānavaraṃ dharmarāḍ janamejaya  
bhrātaraś cāsya te sarve nārāyaṇaparāabhavan //

### [12.326.122](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.122)

jitaṃ bhagavatā tena puruṣeṇeti bhārata  
nityaṃ japyaparā bhūtvā sarasvatīm udīrayan //

### [12.326.123](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.123)

yo hy asmākaṃ guruḥ śreṣṭhaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ  
sa jagau paramaṃ japyaṃ nārāyaṇam udīrayan //

### [12.326.124](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326.124)

gatvāntarikṣāt satataṃ kṣīrodam amṛtāśayam  
pūjayitvā ca deveśaṃ punar āyāt svam āśramam //

## Linked texts (6)

- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*crit.12.326.1) — Sanskrit
- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.2.9.18.44) — Sanskrit
- [Sāmbapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.samba.4.33) — Sanskrit
- [Brahmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahma.30.86) — Vyāsa, Sanskrit
- [Vedāntasiddhāntasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.darsana.dvaitadvaita.vedantasiddhantasamgraha.5.20) — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit
- [Brahmavidyāvijaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.visistadvaita.vadakalai.brahmavidyavijaya.2.p3) — Mahācārya 1509, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.326) · Pramāṇa
