The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan 12.331
Nārāyaṇīya 12.331
- Language
- Sanskrit
12.331.1
janam-ejaya uvāca:
brahman sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam
yac chrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ //
12.331.2
idaṃ śatasahasrād dhi bhāratākhyānavistarāt
āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam //
12.331.3
navanītaṃ yathā dadhno malayāc candanaṃ yathā
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṃ yathā //
12.331.4
samuddhṛtam idaṃ brahman kathā-mṛtam anuttamam
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam //
12.331.5
sa hīśo bhagavān devaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama //
12.331.6
yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ
ṛṣayaś ca sagandharvā yac ca kiṃcic carā-caram
na tato 'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca //
12.331.7
sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā //
12.331.8
sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemām āditaḥ kathām
harer viśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm //
12.331.9
na citraṃ kṛtavāṃs tatra yad āryo me dhanaṃjayaḥ
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñ jayam uttamam //
12.331.10
na cāsya kiṃcid aprāpyaṃ manye lokeṣv api triṣu
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yasyāsīt sāhyakṛt sakhā //
12.331.11
dhanyāś ca sarvae evāsan brahmaṃs te mama pūrvakāḥ
hitāya śreyase caiva yeṣām āsīj janārdanaḥ //
12.331.12
tapasāpi na dṛśyo hi bhagavāṃl lokapūjitaḥ
yaṃ dṛṣṭavantas te sākṣāc chrīvatsāṅkavibhūṣaṇam //
12.331.13
tebhyo dhanyataraś caiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
na cālpatejasam ṛṣiṃ vedmi nāradam avyayam
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ //
12.331.14
devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tat tasya darśanam
yad dṛṣṭavāṃs tadā devam aniruddhatanau sthitam //
12.331.15
badarīm āśramaṃ yat tu nāradaḥ prādravat punaḥ
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune //
12.331.16
śvetadvīpān nivṛttaś ca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
badarīm āśramaṃ prāpya samāgamya ca tāv ṛṣī //
12.331.17
kiyantaṃ kālam avasat kāḥ kathāḥ pṛṣṭavāṃś ca saḥ
śvetadvīpād upāvṛtte tasmin vā sumahātmani //
12.331.18
kim abrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāv ṛṣī
tad etan me yathātattvaṃ sarvam ākhyātum arhasi //
12.331.19
vaiśaṃpāyana uvāca:
namo bhagavate tasmai vyāsāyā-mitatejase
yasya prasādād vakṣyāmi nārāyaṇakathām imām //
12.331.20
prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harim avyayam
nivṛtto nārado rājaṃs tarasā merum āgamat
hṛdayenodvahan bhāraṃ yad uktaṃ paramātmanā //
12.331.21
paścād asyābhavad rājann ātmanaḥ sādhvasaṃ mahat
yad gatvā dūram adhvānaṃ kṣemī punar ihāgataḥ //
12.331.22
tato meroḥ pracakrāma parvataṃ gandhamādanam
nipapāta ca khāt tūrṇaṃ viśālāṃ badarīm anu //
12.331.23
tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāv ṛṣisattamau
tapaś carantau sumahad ātmaniṣṭhau mahāvratau //
12.331.24
tejasābhyadhikau sūryāt sarvalokavirocanāt
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau //
12.331.25
jālapādabhujau_2 tau tu pādayoś cakralakṣaṇau
vyūḍhoraskau dīrghabhujau_2 tathā muṣkacatuṣkiṇau //
12.331.26
ṣaṣṭidantāv aṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau
svāsyau pṛthulalāṭau ca suhanū subhrunāsikau //
12.331.27
ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayos tayoḥ
evaṃ lakṣaṇasaṃpannau mahāpuruṣasaṃjñitau //
12.331.28
tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭas tābhyāṃ ca pratipūjitaḥ
svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaś cānāmayaṃ tadā //
12.331.29
babhūvāntargatamatir nirīkṣya puruṣottamau
sadogatās tatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ //
12.331.30
śvetadvīpe mayā dṛṣṭās tādṛśāv ṛṣisattamau
iti saṃcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇam
upopaviveśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe //
12.331.31
tatas tau tapasāṃ vāsau yaśasāṃ tejasām api
ṛṣī śamadamopetau kṛtvā pūrvāhṇikaṃ vidhim //
12.331.32
paścān nāradam avyagrau pādyārghyābhyāṃ prapūjya ca
pīṭhayoś copaviṣṭau tau kṛtātithyāhnikau nṛpa_2 //
12.331.33
teṣu tatropaviṣṭeṣu sa deśo 'bhivyarājata
ājyāhutimahājvālair yajñavāṭo 'gnibhir yathā //
12.331.34
atha nārāyaṇas tatra nāradaṃ vākyam abravīt
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ kṛtātithyaṃ sukhasthitam //
12.331.35
apīdānīṃ sa bhagavān paramātmā sanātanaḥ
śvetadvīpe tvayā dṛṣṭa āvayoḥ prakṛtiḥ parā //
12.331.36
nārada uvāca:
dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmān viśvarūpadharo 'vyayaḥ
sarve hi lokās tatrasthās tathā devāḥ sahar1ṣibhiḥ
adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyan sanātanau //
12.331.37
yair lakṣaṇair upetaḥ sa harir avyaktarūpadhṛk
tair lakṣaṇair upetau hi vyaktarūpadharau yuvām //
12.331.38
dṛṣṭau mayā yuvāṃ tatra tasya devasya pārśvataḥ
iha caivāgato 'smy adya visṛṣṭaḥ paramātmanā //
12.331.39
ko hi nāma bhavet tasya tejasā yaśasā śriyā
sadṛśas triṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām //
12.331.40
tena me kathitaṃ pūrvaṃ nāma kṣetrajñasaṃjñitam
prādurbhāvāś ca kathitā bhaviṣyanti hi ye yathā //
12.331.41
tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ
pratibuddhāś ca te sarve bhaktāś ca puruṣottamam //
12.331.42
te 'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ
priyabhakto hi bhagavān paramātmā dvijapriyaḥ //
12.331.43
ramate so 'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ
viśvabhuk sarvago_1 devo bāndhavo bhaktavatsalaḥ
sa kartā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ //
12.331.44
tapasā yojya so ātmānaṃ śvetadvīpāt paraṃ hi yat
teja ity abhivikhyātaṃ svayaṃbhāsāvabhāsitam //
12.331.45
śāntiḥ sā triṣu lokeṣu siddhānāṃ bhāvitātmanām
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratam āsthitaḥ //
12.331.46
na tatra sūryas tapati na somo 'bhivirājate
na vāyur vāti deveśe tapaś carati duścaram //
12.331.47
vedīm aṣṭatalotsedhāṃ bhūmāv āsthāya viśvabhuk
ekapādasthito deva ūrdhvabāhur udaṅmukhaḥ
sāṅgān āvartayan vedāṃs tapas tepe suduścaram //
12.331.48
yad brahmā ṛṣayaś caiva svayaṃ paśupatiś ca yat
śeṣāś ca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ //
12.331.49
nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājar1ṣayaś ca ye
havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhipūrvaṃ prayuñjate
kṛtsnaṃ tat tasya devasya caraṇāv upatiṣṭhati //
12.331.50
yāḥ kriyāḥ saṃprayuktās tu ekāntagatabuddhibhiḥ
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayam //
12.331.51
na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhair mahātmabhiḥ
vidyate triṣu lokeṣu tato 'smy aikāntikaṃ gataḥ
iha caivāgatas tena visṛṣṭaḥ paramātmanā //
12.331.52
evaṃ me bhagavān devaḥ svayam ākhyātavān hariḥ
āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ //
Linked texts (3)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Ṣaṭsandarbha — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit