<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya) › 12.331

# The Nārāyaṇa section of the Śāntiparvan 12.331

Nārāyaṇīya 12.331

- **Language:** Sanskrit

### [12.331.1](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.1)

janam-ejaya uvāca:  
brahman sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam  
yac chrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ //

### [12.331.2](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.2)

idaṃ śatasahasrād dhi bhāratākhyānavistarāt  
āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam //

### [12.331.3](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.3)

navanītaṃ yathā dadhno malayāc candanaṃ yathā  
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṃ yathā //

### [12.331.4](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.4)

samuddhṛtam idaṃ brahman kathā-mṛtam anuttamam  
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam //

### [12.331.5](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.5)

sa hīśo bhagavān devaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ  
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama //

### [12.331.6](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.6)

yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ  
ṛṣayaś ca sagandharvā yac ca kiṃcic carā-caram  
na tato 'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca //

### [12.331.7](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.7)

sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam  
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā //

### [12.331.8](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.8)

sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemām āditaḥ kathām  
harer viśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm //

### [12.331.9](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.9)

na citraṃ kṛtavāṃs tatra yad āryo me dhanaṃjayaḥ  
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñ jayam uttamam //

### [12.331.10](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.10)

na cāsya kiṃcid aprāpyaṃ manye lokeṣv api triṣu  
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yasyāsīt sāhyakṛt sakhā //

### [12.331.11](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.11)

dhanyāś ca sarvae evāsan brahmaṃs te mama pūrvakāḥ  
hitāya śreyase caiva yeṣām āsīj janārdanaḥ //

### [12.331.12](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.12)

tapasāpi na dṛśyo hi bhagavāṃl lokapūjitaḥ  
yaṃ dṛṣṭavantas te sākṣāc chrīvatsāṅkavibhūṣaṇam //

### [12.331.13](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.13)

tebhyo dhanyataraś caiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ  
na cālpatejasam ṛṣiṃ vedmi nāradam avyayam  
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ //

### [12.331.14](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.14)

devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tat tasya darśanam  
yad dṛṣṭavāṃs tadā devam aniruddhatanau sthitam //

### [12.331.15](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.15)

badarīm āśramaṃ yat tu nāradaḥ prādravat punaḥ  
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune //

### [12.331.16](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.16)

śvetadvīpān nivṛttaś ca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ  
badarīm āśramaṃ prāpya samāgamya ca tāv ṛṣī //

### [12.331.17](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.17)

kiyantaṃ kālam avasat kāḥ kathāḥ pṛṣṭavāṃś ca saḥ  
śvetadvīpād upāvṛtte tasmin vā sumahātmani //

### [12.331.18](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.18)

kim abrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāv ṛṣī  
tad etan me yathātattvaṃ sarvam ākhyātum arhasi //

### [12.331.19](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.19)

vaiśaṃpāyana uvāca:  
namo bhagavate tasmai vyāsāyā-mitatejase  
yasya prasādād vakṣyāmi nārāyaṇakathām imām //

### [12.331.20](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.20)

prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harim avyayam  
nivṛtto nārado rājaṃs tarasā merum āgamat  
hṛdayenodvahan bhāraṃ yad uktaṃ paramātmanā //

### [12.331.21](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.21)

paścād asyābhavad rājann ātmanaḥ sādhvasaṃ mahat  
yad gatvā dūram adhvānaṃ kṣemī punar ihāgataḥ //

### [12.331.22](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.22)

tato meroḥ pracakrāma parvataṃ gandhamādanam  
nipapāta ca khāt tūrṇaṃ viśālāṃ badarīm anu //

### [12.331.23](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.23)

tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāv ṛṣisattamau  
tapaś carantau sumahad ātmaniṣṭhau mahāvratau //

### [12.331.24](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.24)

tejasābhyadhikau sūryāt sarvalokavirocanāt  
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau //

### [12.331.25](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.25)

jālapādabhujau\_2 tau tu pādayoś cakralakṣaṇau  
vyūḍhoraskau dīrghabhujau\_2 tathā muṣkacatuṣkiṇau //

### [12.331.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.26)

ṣaṣṭidantāv aṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau  
svāsyau pṛthulalāṭau ca suhanū subhrunāsikau //

### [12.331.27](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.27)

ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayos tayoḥ  
evaṃ lakṣaṇasaṃpannau mahāpuruṣasaṃjñitau //

### [12.331.28](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.28)

tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭas tābhyāṃ ca pratipūjitaḥ  
svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaś cānāmayaṃ tadā //

### [12.331.29](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.29)

babhūvāntargatamatir nirīkṣya puruṣottamau  
sadogatās tatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ //

### [12.331.30](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.30)

śvetadvīpe mayā dṛṣṭās tādṛśāv ṛṣisattamau  
iti saṃcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇam  
upopaviveśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe //

### [12.331.31](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.31)

tatas tau tapasāṃ vāsau yaśasāṃ tejasām api  
ṛṣī śamadamopetau kṛtvā pūrvāhṇikaṃ vidhim //

### [12.331.32](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.32)

paścān nāradam avyagrau pādyārghyābhyāṃ prapūjya ca  
pīṭhayoś copaviṣṭau tau kṛtātithyāhnikau nṛpa\_2 //

### [12.331.33](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.33)

teṣu tatropaviṣṭeṣu sa deśo 'bhivyarājata  
ājyāhutimahājvālair yajñavāṭo 'gnibhir yathā //

### [12.331.34](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.34)

atha nārāyaṇas tatra nāradaṃ vākyam abravīt  
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ kṛtātithyaṃ sukhasthitam //

### [12.331.35](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.35)

apīdānīṃ sa bhagavān paramātmā sanātanaḥ  
śvetadvīpe tvayā dṛṣṭa āvayoḥ prakṛtiḥ parā //

### [12.331.36](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.36)

nārada uvāca:  
dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmān viśvarūpadharo 'vyayaḥ  
sarve hi lokās tatrasthās tathā devāḥ sahar1ṣibhiḥ  
adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyan sanātanau //

### [12.331.37](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.37)

yair lakṣaṇair upetaḥ sa harir avyaktarūpadhṛk  
tair lakṣaṇair upetau hi vyaktarūpadharau yuvām //

### [12.331.38](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.38)

dṛṣṭau mayā yuvāṃ tatra tasya devasya pārśvataḥ  
iha caivāgato 'smy adya visṛṣṭaḥ paramātmanā //

### [12.331.39](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.39)

ko hi nāma bhavet tasya tejasā yaśasā śriyā  
sadṛśas triṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām //

### [12.331.40](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.40)

tena me kathitaṃ pūrvaṃ nāma kṣetrajñasaṃjñitam  
prādurbhāvāś ca kathitā bhaviṣyanti hi ye yathā //

### [12.331.41](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.41)

tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ  
pratibuddhāś ca te sarve bhaktāś ca puruṣottamam //

### [12.331.42](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.42)

te 'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ  
priyabhakto hi bhagavān paramātmā dvijapriyaḥ //

### [12.331.43](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.43)

ramate so 'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ  
viśvabhuk sarvago\_1 devo bāndhavo bhaktavatsalaḥ  
sa kartā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ //

### [12.331.44](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.44)

tapasā yojya so ātmānaṃ śvetadvīpāt paraṃ hi yat  
teja ity abhivikhyātaṃ svayaṃbhāsāvabhāsitam //

### [12.331.45](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.45)

śāntiḥ sā triṣu lokeṣu siddhānāṃ bhāvitātmanām  
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratam āsthitaḥ //

### [12.331.46](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.46)

na tatra sūryas tapati na somo 'bhivirājate  
na vāyur vāti deveśe tapaś carati duścaram //

### [12.331.47](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.47)

vedīm aṣṭatalotsedhāṃ bhūmāv āsthāya viśvabhuk  
ekapādasthito deva ūrdhvabāhur udaṅmukhaḥ  
sāṅgān āvartayan vedāṃs tapas tepe suduścaram //

### [12.331.48](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.48)

yad brahmā ṛṣayaś caiva svayaṃ paśupatiś ca yat  
śeṣāś ca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ //

### [12.331.49](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.49)

nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājar1ṣayaś ca ye  
havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhipūrvaṃ prayuñjate  
kṛtsnaṃ tat tasya devasya caraṇāv upatiṣṭhati //

### [12.331.50](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.50)

yāḥ kriyāḥ saṃprayuktās tu ekāntagatabuddhibhiḥ  
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayam //

### [12.331.51](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.51)

na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhair mahātmabhiḥ  
vidyate triṣu lokeṣu tato 'smy aikāntikaṃ gataḥ  
iha caivāgatas tena visṛṣṭaḥ paramātmanā //

### [12.331.52](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331.52)

evaṃ me bhagavān devaḥ svayam ākhyātavān hariḥ  
āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ //

## Linked texts (3)

- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*crit.12.331.2) — Sanskrit
- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.2.9.19.3) — Sanskrit
- [Ṣaṭsandarbha](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.gaudiya.siddhanta.satsandarbha.1.1.134) — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.narayaniya.12.331) · Pramāṇa
