<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p55 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa) › [Jnanadipika](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha) › p55

# Mahabharata p55

Jñānadīpikā p55

- **Language:** Sanskrit

### [p55](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p55)

ātmapratyayakośasya svayaṃviditabhāṇḍāgārasya | vasudhaiva vasudā vasu prayacchati (24) nāmamātreṇa svalpenāpi, athavā ahaṃ rājeti nāmnaiva tuṣyeta | chatraṃ rājacihnopalakṣaṇam || (25) brāhmaṇaṃ vedaṃ tatkriyābhijñatvāt | bharttā...\[Fol. 37b\]¹ rahasyaritābhijñatvāt || (27) daivateṣu pratyayāprasaṅgāt | rājasu vadhaprasaṅgāt | brāhmaṇādiṣu² vākpāruṣyapratyavāyaprasaṅgāt | (28) na cānarthena yu\[jyate\]³ kīrttiṃ labhate ityasmāddvitīyo nakāro'nuvartanīyaḥ | tenānarthaṃ labhata evetyanvayaḥ || (30) buddheranvayavyatirekau saṃpattadbhāvayotkāraṇāt tarhi kāraṇamanyadāha –lokaparyāyavṛttāntam iti | lokyate prāpyata iti sukhaduḥkhaprāptiparihāralakṣaṇaṃ phalaṃ lokaḥ | pari sarvato...tvam | tasyāyanamāgamanam āyaḥ | tatra vṛttaṃ anto nirṇayaḥ kāraṇatayā yasya | tatprāktanaṃ karma daivaśabdābhidheyam || (31)...te⁴ kimetaiḥ sidhya\[tīti\]⁵ avamanyate vidyādiguṇasaṃpadā sūcitāṃ daivasaṃpadam | teṣu gūḍho na vettīti bhāvaḥ || (32) anarthā vadhabandhādayaḥ || (33) avisaṃvādanam avañcanam | dānam \[Fol. 38a\] abhayadānaṃ dhanadānaṃ vā | samayasya maryādāyāḥ | avyatikramaḥ alaṅghanam | āvartayati⁶ abhimukhīkaroti | samyak madhurahitabhāvena | praṇihitā prayukta | || (34) parivāraṇaṃ sarvato vāraṇīyatām, saṃśrayaṇīyatāmiti yavat || (35) samidhaḥ saṃdīpakāni || (36) asaṃvibhāgī mṛṣṭaṃ phalādyekākī bhuñjānaḥ || (37) kopayati doṣāropaṇena || (38) duṣṭeṣu krodhalakṣaṇena doṣeṇa || (39) samāsaktā nikṣiptāḥ prathamotpatiteṣu tatkṣaṇenāḍhyatāṃ gateṣu | anāryā akulīnāḥ || (40) yadā deśeṣu | avaśaḥ svaparādhīnairapratiṣṭhitaiḥ ādeśā ājñā yeṣu | athavā avaśā anadhiṣṭhitā deśā maṇḍalāni || (41) prayojaneṣu kartavyamātreṣu | saktāḥ tatparāḥ | viśeṣeṣu avāntarabhedeṣu | ekaviśeṣasaktasya viśeṣāntaraprāpterabhāvāt | sāmānyaniṣṭhasya \[Fol. 38b\] sāmānye sarve viśeṣāḥ sidhyanti | tatra hetuḥ-viśeṣā hi iti | hi yasmāt prasaṅginaḥ sāmānyasiddhayaiva siddhibhājaḥ || (42) kitavā dyūtakarmaṇi kauśalātiśayāt | cāraṇā apātre dhanavyayātiśayāt | bandhakyaḥ karmaprasaṅgātiśayāt | evaṃvidhasya jīvanamajīvanameveti bhāvaḥ ||

- [Previous: p54](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p54)
- [Next: p56](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p56)

## Linked texts (1)

- [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa.5.38.30) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p55](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!devabodha.p55) · Pramāṇa
