The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.197
Bhāratabhāvadīpa 1.197
- Language
- Sanskrit
1.197.1
saptanavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ pureti | śamitā yajñe paśuvadhakartā tasya karma śāmitram ||
1.197.2
yamo dīkṣitaḥ | satre hi ye yajamānāsta ṛtvijaḥ sarveṣāṃ dīkṣāsti yajamānatvāt | kālātipātāt maraṇakālātikramāt ||
1.197.3
yatra prajāpatistatra somādayaḥ samājagmuḥ ||
1.197.7
tasminkṛtasarvakārye samāpitayajñe sati eṣāṃ lokānāmantakālo bhavitā ||
1.197.8
ataḥ vaivasvatasyaiva tanuḥ pravṛddhā yogabalena vipulā vibhaktā dvaidhībhāvaṃ gatā satī | sā eṣām anto vināśo bhavitā vīryaṃ devatāsāmyam ||
1.197.11
tasyāḥ aśrubinduḥ sandhirārṣaḥ ||
1.197.12
kāmaye śrotum ||
1.197.14
yuvatīsahāyaṃ rudram ||
1.197.15
akṣaiḥ hetubhiḥ pramattam asāvadhānam ||
1.197.16
saṃstambhitaḥ vajraṃ moktum udyataḥ san ata eva sthāṇuvi ||
1.197.17
krīḍayā paryāptaṃ krīḍā samāptā ||
1.197.19
enaṃ biladvārarodhinam | adrirājaṃ nivartaya dūrīkuru yathā balādikaṃ tavāprameyaṃ tathā nivartaya ||
1.197.21
tataḥ śīghram apraveśāddhetoḥ ||
1.197.23
evaṃ darīṃ praviśetyuktaḥ uvāca he bhava adya tvam aśeṣasya bhuvanasya ādyaḥ patirasi | adyetyanena māṃ jitvaiva na tvanyatheti sūcitam ||
1.197.24
śeṣaṃ prasādam 'śeṣaḥ saṅkarṣaṇe vadhe anante nā prasāde ca' iti medinī ||
1.197.27
durādharo duṣprāpaḥ ||
1.197.28
vīryeṇa śukradvārā puruṣam aṃśabhūtaṃ dadyāṃ svayaṃ tu adhikārikatvādihaiva tiṣṭheyamiti bhāvaḥ ||
1.197.29
tejasvī indrośaḥ ||
1.197.30
sannisargātsusvabhāvāt | śriyamiti | draupadī svargaśrīḥ tām ||
1.197.31
taiḥ viśvabhugādibhiḥ sa devo mahādevaḥ ||
1.197.32
vyadadhāt vihitavān ājñaptavānityarthaḥ | udvabarha uddhṛtavān ||
1.197.33
atra keśāveva retorūpau | pāṇḍavānāmiva rāmakṛṣṇayorapi prakaraṇasaṅgatyarthaṃ sākṣāddevaretasa utpatteravaśyavaktavyatvāt | ata eva devakyāṃ rohiṇyāṃ ca sākṣātkeśapraveśa ucyate na tu vasudeve | tathā sati tu 'devānāṃ reto varṣaṃ varṣasya reta moṣadhayaḥ' ityādi śrautapranāḍyā'smadādivattayorapi vyavadhānena devaprabhavatvaṃ syāt | tathā ca | etannānāvatārāṇāṃ nidhānaṃ bījamavyayamiti bhagavataḥ sākṣānmatsyādyavatārabījatvemucyamānaṃ virudhyeta | api ca keśaretasordehajatve samānepi retaḥprabhavatve'rvāksrotastvena manuṣyatvaṃ putratvaṃ ca syāt | tathā ca ’kṛṣṇastu bhagavānsvayam’ iti śrīmadbhāgavatātiḥ saṅgacchate | na ca keśoddharaṇātkṛṣṇasyāpyaṃśatvaṃ pratīyata iti vācyam | keśasya dehāvayavatvābhāvāt | tasmānnamucivadhe kartavye yathā'pāṃ phene vajrasya praveśa evaṃ devakīrohiṇyorjaṭharapraveśe kartavye keśadvayena dvārabhūtena bhagavata: kātsnyenaivāvirbhāvo draṣṭavya iti yuktam ||
1.197.37
divyaṃ dyotamānaṃ divi vihitaṃ vā sārvajñyapradatvāt ||
1.197.38
tasya rājñaḥ tasmai rājñe ||
1.197.39
baddhāpīḍān parihitālaṅkārān | tālamātrān tālavṛkṣapramāṇān ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit