The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.60
Bhāratabhāvadīpa 1.60
- Language
- Sanskrit
1.60.1
ṣaṣṭitamaḥ adhyāyaḥ śrutveti ||
1.60.2
kālī satyavatī ||
1.60.3
iṣṭayā icchayā dehaṃ sadyo'vīvṛdhat vardhitavān | devīmitipāṭhe devīṃ mātaraṃ varadānena vā sa sarasvatīṃ vā upabṛṃhaṇairavīvṛdhat vardhitavān | devī vṛddhimevāha | vedāniti | cādvedārthān | adhijage adhigatavān ||
1.60.4
yannaitīti | yattapa ādinā kaścinnaiti nātyeti nātiśete iti prāñcaḥ | yadvastu tapa ādinā kaścinnaiti na prāpnoti tadapyātmatattvamadhijage iti pūrveṇa sambandhaḥ | tathā ca na karmaṇā na prajayā dhanena nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena ityādiśrutibhyastapa ādināpi duṣprāpamātmatattvaṃ jātamātra evādhigatavānityarthaḥ | manyunā yajñena ||
1.60.5
vivyāsa vibhaktavān | hautrādhvaryavaudgātrāṇi kāṇḍāni tretānupayuktaṃ kāṇḍaṃ ca pṛthakkṛtavānityarthaḥ | parāvare nirupādhisopādhibrahmaṇī jānātīti parāvarajñaḥ brahmarṣiḥ | brāhmaṇaścāsau mantradraṣṭā cetyarthaḥ | kaviḥ krāntam atītāditaddarśī ||
1.60.6
puṇyakīrtirmahāyaśāḥ | yo guṇaughaḥ | śrūyamāṇastādṛśaguṇārjane puruṣaṃ vyāpārayati sā kīrtiḥ | yathā yudhiṣṭhirasya dharmaniṣṭhatvam | kṛvikṣepe'smātsañjñāyāṃ ktic | yaśca guṇaugho gṛhyamāṇaḥ puruṣamālhādayatyeva na pravartayati sa yaśaḥ | yathā jyotsnā candrasya | yathā viṣṇorlokatrayākramaṇaṃ padatrayeṇa vasiṣṭhasya vākṣamā rāmasya seturyaśaḥ ||
1.60.7
sadaḥ yajñamaṇḍapam ||
1.60.8
devairityatra meghairiti pāṭhe meghāśadbānmatvārthīyo'rśaādyac | medhāvadbhirbahubhirbṛhaspatibhirivetya bhūtopamā | bṛhaspaterekatvāt ||
1.60.9
mūrdhni paṭṭasthāne'bhi'ṣiktairmūrdhābhiṣiktaiḥ | yajñasaṃstare yajñāṅgānāṃ racanānuṣṭhāne ityarthaḥ ||
1.60.13
pitāmahāya brahmatulyāya | kṛṣṇāya nyāsāya ||
1.60.14
viṣṭarādibhirmadhuparkārcanaṃ darśitam | tatra niveditāṃ gāṃ samanujñāpitavān byāso mā gāmanāgāmiti mantraliṅgāttasyā avadhyatvaṃ manyamānaḥ | tadyathaivādo manuṣyarāja āgate'nyasminvārhatyukṣāṇaṃ vā vehataṃ vā kṣadante ityarthavādastu rāgaprāptānuvādasarūpo na vidhāyakaḥ | māvadhiṣṭheti niṣedhaliṅgasya anāgāmiti niraparādhatvahetūpodvalitasya prabalataratvāt | vehataṃ vadhyāṃ gāṃ kṣadante hiṃsanti ||
1.60.15
upopaviśya samīpe upaviśya ||
1.60.16
prativedya pratikhyāpya | atra pūjā stutireva ||
1.60.17
idaṃ vakṣyamāṇam ||
1.60.18
pratyakṣadarśivān pratyakṣadarśī | anyebhyo'pi dṛśyanta iti vanip ||
1.60.19
bhedaḥ vairam | akliṣṭaṃ rāgadveṣādiśūnyaṃ karma yeṣāṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām ||
1.60.20
pitāmahānāṃ prapitāmahānām ||
1.60.24
bhedaṃ vairamūlaṃ sarvavināśaṃ ca tatphalam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit