The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.64
Bhāratabhāvadīpa 1.64
- Language
- Sanskrit
1.64.1
catuṣaṣṭitamaḥ adhyāyaḥ ya eta iti ||
1.64.4
triḥsaptakṛtvaḥ ekaviṃśativārān ||
1.64.9
brāhmaṇottarāḥ brāhmaṇapradhānāḥ ||
1.64.11
jīvinaḥ jīvinyaḥ ||
1.64.12
ādhibhiḥ śokādibhiḥ vyādhibhirjvarādibhiḥ ||
1.64.13
apāṅga ivāpāṅgaḥ prāntaḥ sāgarāntamityarthaḥ | adhyatiṣṭhat adhiṣṭhitavān | he gajendragata ||
1.64.16
svādu rocakaṃ yathā syāttathā ||
1.64.20
brahma vedaṃ na vikrīṇate bhṛtakādhyāpanaṃ na kurvata ityarthaḥ ||
1.64.21
vaiśyāḥ svayaṃ dhuri gāḥ balīvardān na yuñjate ||
1.64.22
phenapān atṛṇādānabhilakṣya na duhanti dhenūritiśeṣaḥ | kūṭamānaiḥ kapaṭatulāprasthādibhiḥ ||
1.64.25
ṛtuṣu vasantādiṣu svasvakāle ||
1.64.27
samudite muditayā prītyā sahite ||
1.64.29
devatvaṃ rājyaṃ devabhāvaṃ vā ||
1.64.37
mahī upacakrame gantumitiśeṣaḥ | mahārājeti pāṭhāntare tu mahītiśeṣaḥ ||
1.64.38
na hyamī iti | bhūtasatvaughāḥ bhūtānāṃ śeṣakūrmadiggajānāṃ dharābhṛtāṃ satvaughāḥ balasaṅghāḥ | pannagāḥ śeṣāḥ | bahuvacanaṃ teṣāṃ pratyekaṃ bahūnāmapyasāmarthyaṃ kiṃ punarekaikasyeti sūcanārtham | na hyenāmiti pāṭhe enāṃ buddhisthāṃ bhūmim ||
1.64.40
avyayam ajaratvādapakṣayaśūnyam ||
1.64.41
enaṃ brahmāṇam | sā pṛthvī ||
1.64.43
tadbhūmeḥ kṛtyam | pradhānātmanaḥ pradhānajayī ātmā mano yasya tasya | sāṅkhyayogānāṃ hi pradhānajayinaḥ sarvajñatvaṃ sarvaśaktitvaṃ ca bhavatīti prasiddham | sarvajñasya nāviditaṃ kiñcidastītyarthaḥ | pradhānātmanaḥ kāraṇātmanaḥ tadbhūmeḥ kṛtyamiti vārthaḥ ||
1.64.44
tadevāha sraṣṭāhīti ||
1.64.45
asya trimūrtitvamāha | prabhava iti īśo viṣṇuḥ ||
1.64.48
virodhāya virodhamūlakāya bhūbhāranāśāyetyarthaḥ ||
1.64.50
tathyaṃ yathārtham | arthyam prārthanīyam | pathyaṃ hitakaram ||
1.64.51
kṛtakṣaṇāḥ kṛtaniyamāḥ ||
1.64.52
pṛthucārvañcitekṣaṇaḥ pṛthunī cārvañcite sadayanipāte īkṣaṇe yasya saḥ | pṛthuvakṣāñcitekṣaṇa iti pāṭhe vakṣaḥśabdo'kārāntaḥ pṛthuni vakṣe vakṣasi añcitaṃ gamanaṃ yayoste dhyānārūḍhatayā īkṣaṇe yasya saḥ ||
1.64.54
śodhanāya kaṣṭakabhūtakhalonmūlanāya ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit