The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.73
Bhāratabhāvadīpa 1.73
- Language
- Sanskrit
1.73.1
trisaptatitamo'dhyāyaḥ sunyaktamiti gotrapravartako'pi tapasā brāhmaṇo'pi jātitaḥ kṣatriya eva viśvāmitra iti bhāvaḥ | ita ūrdhvaṃ vā tasya brāhmaṇatvamiti kalpyam ||
1.73.4
gāndharvo varavadhvoraikamatyena kṛtaḥ ||
1.73.5
phalāhāraḥ phalānyāhartuṃ gataḥ ||
1.73.7
'na strī svātantryamarhati' iti nyāyavirodhamāśaṅkyāha | ātmana iti ||
1.73.8
pūrvoktagāndharvavivāhasya kartavyatāṃ vaktuṃ vivāhabhedānāha | aṣṭāviti | brāhmaḥ alaṅkṛtya kanyādānam | tadvadeva yajñānte ṛtvije dānaṃ daivaḥ | sahobhau dharmaṃ caratāmiti buddhyādānaṃ prājāpatyaḥ | varādgomithunaṃ śulkaṃ gṛhītvā | dānamārṣaḥ | bahu dhanaṃ gṛhītvā dānamāsuraḥ ||
1.73.9
gāndharvo byākhyātaḥ | suptānāṃ pramattānāṃ vāpaharetsa paiśācaḥ | hatvā bhitvā ca śīrṣāṇi rudatīṃ rudadbhyo haretsa rākṣasaḥ | ityete'ṣṭau kramādvyākhyātāḥ ||
1.73.11
pañcānāṃ brāhmādīnāṃ trayaḥ brāhmadaivaprājāpatyā dharmyāḥ | dvāvārṣāsurau kanyāśulkagrahaṇādadharmyau ||
1.73.12
tayorapyāsuraḥ paiśācavadatyantaṃheya ityāha paiśāca iti ||
1.73.13
pariśeṣādgāndharvarākṣasau kṣatriyasya dharmyāvityāha gāndharveti | miśrau rukmiṇī vivāhe ||
1.73.20
uvāsa saṅgaṃ kṛtavān | atrādhikagranthe | 'mūkāścaiva kirātāśca kubjavāmanakaiḥ saha | sahitā kañcukivarairvāhinī sūtamāgadhaiḥ ||' iti ślokaḥ paṭhyate | tasyārthaḥ | mūkāḥ antaḥ purarakṣaṇayogyāhitamitabhāṣiṇaḥ | kirātāścāmaravāhinyaḥ striyaḥ | 'kirāto mlecchame desyādbhūnimbelpatanāvapi | 'striyāṃ cāmaravāhinyāṃ kur̤anī durgayorapi' iti medinī | kubjavāmanakāścandanapuṣpodakādidharāśceṭyaśceṭāśca | kañcukinaḥ antaḥpurādhyakṣāḥ | ‘kañcukyantaḥpurādhyakṣe' iti medinī | vāhinī preṣyā iti śeṣaḥ ||
1.73.21
tayā vāhinyā ||
1.73.30
paraṃ śatrum | cakraṃ sainyam | cakraḥ koke pumān klībaṃ vraje sainyarathāṅgayoḥ iti medinī | idameva cakravartiśabdapravṛttinimittam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit