The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.74
Bhāratabhāvadīpa 1.74
- Language
- Sanskrit
1.74.1
catuḥsaptatitamo'dhyāyaḥ pratijñāyeti ||
1.74.9
vikramaḥ parābhibhavasāmarthyam | ojaḥ kāntiḥ balaṃ śārīram ||
1.74.12
na rocate na śobhate | cāritraṃ śīlam | dharmaḥ pātivratyam ||
1.74.20
dharmārthakāmasambandham | dharme cārthe ca kāme ca nāticaritanyā tvayeyaṃ nāticarāmīti vivāhamantraprakāśitaṃ vaivāhikasambandham ||
1.74.26
sākṣyeṇa sākṣidharmeṇa audāsīnyabodharūpeṇa ||
1.74.28
tdṛcchayamantaryāmiṇam | muniṃ nārāyaṇam ||
1.74.31
niryātayati pariharati | duṣkṛtaṃ pāpam ||
1.74.32
viyātayati viśeṣeṇa yātanāṃ pīḍāṃ karoti | duṣkṛtaṃ duṣṭaṃ kṛtamasya tam ||
1.74.33
na kāraṇaṃ śreyase ityarthaḥ ||
1.74.37
paurāṇāḥ kavayo vaidikāḥ ’tajjāyā jāyā bhavati yadasyāṃ jāyate punaḥ' ityādi mantravidaḥ ||
1.74.38
āgamavato vedāntamanyādikarmavido yattadamitaprabhāvamapatyaṃ jāyate tattārayati ||
1.74.39
punnāmna ityantaḥ paraṃ ’pautreṇa lokān jayate pautreṇānantyamaśnute | atha pautrasya putreṇa modante prapitāmahāḥ' iti paṭhanti | tatra putreṇa narakāduddhataḥ pautreṇa svarge nīyate prapautreṇa tatopyuparinīyate | putreṇaiva svarge nītaḥ pautreṇa brahmaloke prāpita ānantyaṃ mokṣaṃ labhate | tenāsau prapautramapekṣata ityarthaḥ ||
1.74.43
pitaraḥ pitṛvaddhitaiṣiṇyaḥ mātaraḥ mātṛvaduḥkhahantryaḥ ||
1.74.45
viṣameṣu narakeṣu eka eva patatīti tam ekapātinam anveti anugamanaṃ karoti bhartāraṃ narakāduddhartum | yathoktaṃ 'vyālagrāhī yathā vyālaṃ balāduddharate bilāt | narakasthaṃ patiṃ tadvatpatiprāṇānugā satī' iti ||
1.74.48
mātṛvajjanmabhūmivat ||
1.74.51
susaṃrabdho'pi atikruddho'pi | rāmāṇāṃ ramyastrīṇām ||
1.74.53
pratipadya pratyetya ||
1.74.56
śiśorajātadantasya sūnoḥ ||
1.74.63
mantragrāmameva paṭhati | aṅgāditi | śaradaḥ varṣāṇi ||
1.74.65
tmānam ātmānaṃ dvitīyam | pratibimbe iva tava sādṛśyamatra paśyeti bhāvaḥ ||
1.74.66
ekaḥ sanputre jāte yogīvaddvidhākṛto dvairūpyaṃ gataḥ ||
1.74.69
sā prasiddhā ajījanat māmitiśeṣaḥ ||
1.74.70
avakīrya adhastyaktvā | asatī apatyasnehahīnā ||
1.74.75
tava pitarau nīcau uccaiau cetkathaṃ tvamevaṃ bhāṣasa ityāha dvābhyāṃ sa ceti ||
1.74.81
parokṣam aviśvasanīyam ||
1.74.89
viheṭhakaḥ nindakaḥ paropatāpako vā ‘heṭha’vibādhāyām ||
1.74.93
nirvṛtaḥ sukhī ||
1.74.94
yatra viṣaye paraiḥ sadbhiḥ vācyāḥ nindyāḥ santo durātmānaḥ parānsādhūnnindyānāhuḥ ||
1.74.96
anāstikaḥ āstikādbhinnaḥ ||
1.74.97
iha śriyaṃ ghnanti lokānamutra ||
1.74.99
svapatnīprabhavān anyāsu cotpannāṃścaturvidhānevaṃ pañca putrānpracakṣate | kṛtān upanayanādinā saṃskṛtān ||
1.74.101
ātmānaṃ pālayan pālanahetoḥ ||
1.74.106
samayaḥ niyamaḥ saṅgataṃ sakhyam ||
1.74.108
atra 'ṛte'pi gardabhakṣīrātpayaḥ pāsyati me sutaḥ' iti kvacitpaṭhyate tasyāyaṃ bhāvaḥ | gardabhī kṣīvattvayā dattamapi rājyaṃ parityajya svabhujabalenaiva matputro rājyaṃ kariṣyatīti | tvāmiti caturantāṃ catuḥsamudrāntām ||
1.74.110
bhastrā carmakośaḥ | tatra nihitaṃ bījaṃ yathā tadīyaṃ na bhavati evaṃ mātāpi bhastreva | yena hetunā yo jātaḥ sa eva saḥ | kāryasya kāraṇānanyatvāt ||
1.74.111
bharasva dhārayasva poṣayasva vā | retodhāḥ retaḥ sektā yaḥ sa eva putraḥ piturananya evetyarthaḥ | unnayati ūrdhvaṃ nayati | yamakṣayāt narakāt pitṝniti śeṣaḥ ||
1.74.112
dhātā niṣektā ||
1.74.113
abhūtiḥ abhāgyam ||
1.74.117
gṛhṇīyāmi gṛhṇīyām itolopābhāva ārṣaḥ ||
1.74.119
pitṛkarmāṇi pitrā kartavyānyupanayanādīni ||
1.74.120
sabhājyamānaḥ pūjyamānaḥ ||
1.74.129
cakraṃ rathacakram ājñā vā anyatareṇa sarvaṃ vyāpnotīti cakravartī | sārvabhaumaḥ sarvabhūmīśvaraḥ ||
1.74.130
padmānāṃ koṭiśatānām ||
1.74.133
satyaṃ brahma | ārjavaṃ dharmaḥ | te eva param ayanaṃ prāpyaṃ yeṣāṃ tān ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit