Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.76

Bhāratabhāvadīpa 1.76

Language
Sanskrit

1.76.1

ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ yayātiriti ||

1.76.3

vipradānavau vatrāte jāmātṛtvenetiśeṣaḥ ||

1.76.5

surāṇāmiti | trailokyaiśvarya viṣaye | pratisaṅgharṣo 'vayamīśvarā bhaviṣyāmo vayamaśvirā bhaviṣyāma' iti spardhā ||

1.76.6

jigīṣayeti sārdhaślokaḥ | yājyārthe'nyonyaspardhināviti sambandhaḥ ||

1.76.14

rakṣate | karmavyatihāre 'taṅ' | śukraṃ hi dānavā rakṣanti ayamasmatto mā gāditi | śukrastu tān rakṣatyeva | adānavāndevān | mṛtasañjīvinyā na rakṣati ||

1.76.22

bhṛgoḥ putraḥ kavistatputraḥ śukraḥ kāvyaḥ | sa kavirityapyupacārāducyate | śukreṇa rudraśukrarūpeṇa ||

1.76.23

prāptaḥ kālaṃ ‘prāptāpanne ca dvitīyā' iti samāsaḥ | prāptakālaṃ kacam ||

1.76.25

preṣaṇaiḥ preṣyatvādibhiḥ ||

1.76.27

antīyuḥ brāhmaṇasyāvadhyatvamatikrāntavanta ityarthaḥ ||

1.76.30

uvāca śukraṃ prati ||

1.76.33

saṃśabdya śabdaṃ kṛtvā ||

1.76.35

bhāvini he śuddhabhāvavati ! ||

1.76.38

peṣaḥpiṣṭaṃ piṣṭīkṛtyetyarthaḥ | peṣīkṛtveti samāse'pi ktvolyabādeśābhāva ārṣaḥ ||

1.76.39

samaṃ sampūrṇaṃ jīvitaṃ yasya saḥ | antarā maraṇe hi aprāptavidyatvādvyarthaṃ jīvanamiti bhāvaḥ ||

1.76.42

gurudehajaḥ kacaḥ āvṛtya āgatya tadvṛttam asuraceṣṭitam ||

1.76.43

brāhmaṇāya śukrāya ||

1.76.44

peṣaṇakṛtkāryakartā ||

1.76.47

martyaṃ tvaṃ tu matprabhāvādamarakalpā'si | brahma vedaḥ | tasya namanaṃ svārthaprakāśena ||

1.76.48

prabhāvānmameti śeṣaḥ | upasthāne sandhyopasthānakāle trisandhyamityarthaḥ ||

1.76.51

samāhvayat ākrośaṃ kṛtavān | saṃrambhāt krodhāt | sarvāndaityānekatrāhṛya upālabdhavānityarthaḥ | upālambhamevāha | asaṃśayamiti | dviṣantīti madhyamapuruṣāprayogaḥ krodhāveśasūcanārthaḥ ||

1.76.52

mām abrāhmaṇam udare kacasya pākena brahmahatyāprasañjanena kartumicchanti | vyabhicaranti viruddhamācaranti madudare brāhmaṇapraveśanena | antaḥ paripākaḥ ||

1.76.54

tapasaḥ saṅkṣayo gurudaravidāraṇāt | kleśaṃ saṅkīrṇodare vāsajam ||

1.76.55

cāddaivīṃ māyām | māyātrayavidi tvayi sati ko devo'suro brāhmaṇo vā'tikrāmet | atastvadudarabhedanaṃ mama duḥsādhyameveti bhāvaḥ ||

1.76.58

na cedindraḥ | indraścettvantarhi tvāmudare jīrṇaṃ kariṣyāmyeveti bhāvaḥ ||

1.76.59

neti | tvaṃ tu brāhmaṇatvādavadhyo mametyarthaḥ ||

1.76.60

bhāvaya jīvaya | bhāvito mayā jīvitaḥ | kṛtaghno mābhūriti bhāvaḥ ||

1.76.61

śuklasya anhoravervā atyaye śuklātyaye ||

1.76.62

brahmarāśiṃ vedarāśim ||

1.76.63

yaḥ śrotrayoriti yathā mama śrotrayorayaṃ śukraḥ amṛtam amaraṇasādhanīṃ vidyāṃ niṣiktavān tathānyo'pi yo me mama na vidyasya vidyāśūnyasya | samāse'pi nañonabhrāḍādivatprakṛtibhāvaḥ | śrotrayoḥ sadvastuniṣiñcet | yaḥ yatsat puṃstvamārṣam | amṛtaṃ mokṣarūpam | taṃ niṣektāram ahaṃ pitaraṃ mātaraṃ ca manye | tasmai niṣektre na druhyet | kaḥ asya kṛtam anena upakṛtaṃ jānannadruhyeham | krudhadguherṣyeti sampradānatvam ||

1.76.64

ṛtasya karmopāstijñānakāṇḍātmakasya vedasya nidhīnāṃ vidyānāṃ nidhim āśrayam | vidyāyā nidhitvaṃ gopāyamāśevadhiṣṭe'hamasmīti vidyāvacanāt | mā mām | śevadhirnidhiḥ | pratiṣṭhā vidyāphalaṃ tacchūnyā apratiṣṭhāḥ | nidhīnāṃ caturanvayānāmiti pāṭhe adhyayanam arthajñānam anuṣṭhānaṃ śiṣyebhyaḥ pratipādanaṃ ceti catvāri karmaṇi teṣu anvayaḥ sambandho yeṣāṃ nidhīnāṃ vidyānāmityarthaḥ ||

1.76.70

bāliśāḥ mamodare kacaṃ pātayitvā śīghraṃ tatkāryaṃ siddhaṃ kṛtavantaḥ ||

1.76.72

uṣya uṣitvā ||

Linked texts (1)