The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.188
Bhāratabhāvadīpa 12.188
- Language
- Sanskrit
12.188.1
kathaṃ sṛṣṭāni bhūtānītyasyottaramuktvā kathaṃ varṇavibhaktaya ityasyottaramāha- asṛjadityādi | tatra pūrvaṃ cittaprasādena ānantyamaśnuta ityuktaṃ cittaprasādaśca svadharmaphalamato dharmaṃ nirūpayati- brāhmaṇān brahmaniṣṭhān prajāpatīn marīcyaṅgiraādīn | ātmanastejaḥ satyasaṅkalpatvādi sāmarthyaṃ tena nirvṛttān utpāditān brahmaṇā ||
12.188.2
dharmaṃ yajñādiṃ tapaḥ kṛcchracāndrāyaṇādi śāśvataṃ brahma nityaṃ vedaḥ | ācāraṃ snānādiṃ śaucaṃ prāyaścittādi ||
12.188.4
varṇāḥ sāttvikaṃ rājasaṃ tāmasaṃ miśraṃ ceti svacchatvādisāmyāt guṇavṛttaṃ varṇaśabdenocyate ||
12.188.5
sitaḥ svacchaḥ sattvaguṇaḥ prakāśātmā śamadamādisvabhāvaḥ | lohito rajoguṇaḥ pravṛttyātmā śauryateja ādisvabhāvaḥ | pītakaḥ rajastamovyāmiśraḥ kṛṣyādinihīnakarmapravartakaḥ | asitaḥ kṛṣṇaḥ āvaraṇātmā tamoguṇaḥ svataḥ prakāśapravṛttihīnaḥ śakaṭavat parapraryaḥ ||
12.188.6
idamākṣipati - cāturvarṇyasyeti varṇena jātyā varṇaḥ sāttvikatvādi bhidyate | tanneti śeṣaḥ | tatra hetuḥ- sarveṣāmiti ||
12.188.7
naḥ asmākaṃ brāhmaṇānāmapi kāmakrodhādi rajastamaḥkāryaṃ nigrahāya prabhavati samarthaṃ bhavati | ataḥ sattvādivyabhicārānna tatprayuktā jātyādivyavasthetyarthaḥ ||
12.188.9
jaṅgamānāṃ paśvādīnām | tasmātsarveṣāṃ samānadharmatvāt | paśuvṛkṣādiṣviva manuṣyeṣvapi na jātibhedaniścaya ityarthaḥ ||
12.188.10
brāhmaṃ brāhmaṇajātimat | tatra hetuḥ brahmaṇeti | varṇatāṃ kṣatriyādibhāvam ||
12.188.11
raktāṅgāḥ rajoguṇamayāḥ ||
12.188.12
pītāḥ rajastamomayāḥ ||
12.188.13
kṛṣṇāḥ kevalatamomayāḥ ||
12.188.14
vyastāḥ pṛthakkṛtāḥ dvijāḥ brāhmaṇāḥ teṣāṃ caturṇāmapi varṇānām ||
12.188.15
caturaḥ catvāraḥ brāhmī vedamayī caturṇāmapi varṇānāṃ brahmaṇā pūrvaṃ vihitā lobhadoṣeṇa tu ajñānatāṃ tamobhāvaṃ gatāḥ śūdrā anadhikāriṇo vede jātā ityarthaḥ ||
12.188.16
brahmatantraṃ vedoktānuṣṭhānaṃ tatsthāḥ tatparāḥ | atasteṣāṃ brahma ātmānaṃ dhārayatāṃ puruṣārthatvena niścinvatāṃ jijñāsūnāṃ tapa ādikaṃ na naśyati ||
12.188.17
brahma caiveti | sṛṣṭaṃ sarvakāryaṃ paraṃ brahmābhedena ye advijāḥ hīnadvijāste na jānantīti yojanā tatra tatra yoniṣu jātayo janmāni ||
12.188.18
tānevāha- piśācā iti ||
12.188.19
brāhmaṇaḥ brahmaṇi vede vihito brāhmaṇaḥ saṃskāro yāsāṃ tāḥ vedoktasaṃskāravatyaḥ | apare'rvācīnā ṛṣayaḥ paraiḥ prācīnaiḥ sṛjyante ||
12.188.20
evaṃ prāptāṃ mīmāṃsakasammatāmanavasthāṃ nivārayati - ādīti | akṣayā nāśahīnā avyayā apacayahīnā yato mānasī rajjūragavanmanomātrajanyā na hi rajjūrago naśyatyapacīyate vā | anutpannatvāt | dharmatantraṃ yogānuṣṭhānaṃ tadeva param ayanaṃ vilayasthānaṃ yasyāḥ sā tathā ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit