The Great Epic of the Bhārata dynasty 12.200
Bhāratabhāvadīpa 12.200
- Language
- Sanskrit
12.200.1
kimiti | uttaraṃ samālokāstavāsya ceti virūpavākyaśravaṇānantaram | tau ikṣvākupaippalādī tasya virūpasya bhāṣite vacane viṣaye ||
12.200.2
yadetat - sadyomuktikramamuktilokāntaraprāptiriti trayam ||
12.200.3
arhataḥ pūjyān ||
12.200.7
yadīti | aphalā tava yadi yadyapi mahyaṃ phalasya dattatvāt tathāpi japapradānajapuṇyenaiva tava phalavṛddherjātatvāt jāpakaṃ japārjitaṃ phalaṃ tvamapi prāpnuhītyarthaḥ ||
12.200.8
prayatnaḥ tubhyaṃ japadānārthaṃ nau āvayoḥ ||
12.200.9
vyavasāyaṃ niścayam ||
12.200.11
saṃyogavidhiḥ jīvabrahmaikyapratipādakā vedāntāḥ stobhāḥ sāmagītipūraṇārthāni akṣarāṇi hāihāvu ityādīni ||
12.200.16
atheti | anyonyavidhinā parasparopakāreṇa sahitau ekakāla eva viṣayāṇāṃ rūpādīnāṃ pratisaṃhāraṃ pratīpaṃ saṃhāraṃ viṣayakāraṇībhūtendriyasaṃhāreṇaiva saṃhāram ||
12.200.17
tatra kramamāha - prāṇeti | mūlādhārātkuṇḍalinīmutthāpya ūrdhvordhvacakrajayakrameṇa manasi hṛdaye'nāhatacakre sthāpya nirudhya tatrasthaṃ manaḥ ekībhūtayoḥ prāṇāpānayoḥ sthāpya vaśe kṛtvā dadhatuḥ dhārayata ityarthaḥ ||
12.200.18
upasthitam upasthaṃ kurutaḥ | tau upasthitakṛtau | baddhapadmāsanāvityarthaḥ | bhruvoradhaḥ nāsikāgraṃ paśyantāviti śeṣaḥ | svanāsikāgraṃ svena draṣṭumaśakyamato 'ya evāyamādarśe puruṣa etamevāhaṃ brahmopāse' iti śruteḥ | ādarśasthanāsikāgradarśanaṃ mā prasañjīti bhruvoradha iti viśeṣaṇam | tena nātyantaṃ nimīlitākṣaḥ syāt nidrāprāpteḥ | nāpi udghāṭitākṣaḥ syāt | lokadarśanena vikṣepādityuktam | upasthāpyodare tau ceti pāṭhe tau prāṇāpānau | udare svādhiṣṭhāne upasthāpya manasi ca sthāpyeti pūrveṇānvayaḥ | tataśca manasā saha tau prāṇāpānau bhrukuṭyāṃ dhruvormadhye ājñācakre dhārayataḥ ||
12.200.19
tathā uktaprakāreṇa jitātmānau jitacittau ātmānaṃ cittaṃ prāṇasahitaṃ mūrdhani dhārayata iti pūrveṇānvayaḥ | suṣumnāmārgeṇeti śeṣaḥ ||
12.200.20
tāludeśaṃ brahmarandhram ||
12.200.23
yogānāṃ yoginām ||
12.200.24
yogasya yoginaḥ etebhyaḥ eteṣāṃ sabhyānāṃ samāhitaṃ vihitam ||
12.200.25
uṣyatāmiti | atra caturmukhāsye praveśoktyā duḥkhahetuvyaṣṭiliṅgaviyogo jāpakasya brahmalokaṃ gatasya sadya eva bhavatītyuktam | tatra hetuḥ - acetayaditi | tasya brahmātmaikyaṃ bodhitavānityarthaḥ | ayamartho bhagavadgītāsu saṅgṛhītaḥ -
'sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi niruddhya ca |
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||
omityekākṣaraṃ brahma vyāharanmāmanusmaran |
yaḥ prayāti sa madbhāvaṃ yāti nāstyatra saṃśayaḥ ||'
iti | itare tu -
'brahmaṇā saha te sarve samprāpte pratisañcare |
parasyānte kṛtātmānaḥ praviśanti paraṃ padam ||'
iti smṛteḥ | kalpānte vyaṣṭiliṅgānmucyante iti bhedaḥ ||
12.200.28
vayaṃ tridaśeśvarādayaḥ tvayā caturmukhena ||
12.200.19_2
tathā uktaprakāreṇa jitātmānau jitacittau ātmānaṃ cittaṃ prāṇasahitaṃ mūrdhani dhārayata iti pūrveṇānvayaḥ | suṣumnāmārgeṇeti śeṣaḥ ||
12.200.30
saṃhitādhyāyināṃ phalamuktvā ṣaḍaṅgādhyāyināṃ manvādismṛtyadhyāyināṃ ca phalamāha - mahāsmṛtimiti ||
12.200.31
sādhaye yuṣmadiṣṭamiti śeṣaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit