The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.45
Bhāratabhāvadīpa 13.45
- Language
- Sanskrit
13.45.1
kanyāyā iti | śulkadaścetproṣitastadbhayādanyaśca na vṛṇute tadā tatpitrā kiṃ kartavyamiti praśnārthaḥ ||
13.45.2
yā kanyā pituḥ pratipālyā pitā ca yadi tat śulkaṃ parapakṣīyebhyaḥ parāvṛtya na dadyāttarhi sā kanyā śulkapradasyaiva jñeyā | na tu pitustasyā anyasmai dātumadhikāro'stītyarthaḥ ||
13.45.3
tasya śulkadasyārthe nyāyena uttamāt retasaḥ krameṇa putram īhate, sa cāsyā putrasya śulkadasya copakārāya bhavati | na tu tasmāt śulkadādanyaḥ kaścinmantravatkāryaṃ vidhitastasyāḥ pāṇigrahaṇaṃ kurvīta ||
13.45.4
evaṃ prāptaśulkāyāḥ kartavyamuktvā aprāptaśulkāyāstādṛśyāḥ kā gatirityata āha - svayamiti | pitrā ājñaptā satī svayaṃ vṛtenaiva bhartrā yogaṃ pratyapadyata tacca itare dharmajñā na praśaṃsanti ||
13.45.5
tatra hetuḥ - etattu nāpare jātu cakruriti | apare punaḥ śiṣṭācāratvādidamapi garīya ityāhuḥ ||
13.45.6
netara ityasminpakṣe śiṣṭācāraṃ pramāṇayati - asminniti ||
13.45.7
na sadbhirācarite mārge sati pitari yatkanyā varamanveṣayati idaṃ vacanaṃ na strī svātantryamarhatīti śāstraviruddham | kathamatra śāstrārtho vaktavyaḥ praśnaḥ saṃśayo vā asandigdhatvādasyārthasya nāyaṃ saṃśaya uttiṣṭhatītyarthaḥ | upālabhet upālambhaṃ kathaṃ kuryādityarthaḥ ||
13.45.8
dharmasya strīṇāmasvātantryalakṣaṇasya dharmasya pradānaṃ khaṇḍanaṃ yat sa āsuro dharmaḥ | etāṃ paddhatiṃ pūrveṣu vṛddheṣu karmasu vivāheṣu ||
13.45.9
svalpo'dṛṣṭanusandhānarūpaḥ sūkṣmaḥ śāstraikagamyaḥ sa ca sarvāṅgopasaṃhāramantareṇa na sidhyati | atastaṃ vinā kevalaratyarthaṃ yathā kathañciddāronnodvahedityarthaḥ ||
13.45.10
puṃsāṃ puruṣaiḥ tasya aputrasya ||
13.45.11
anyo bhrātrādiḥ etaccāsatyāṃ mātari jñeyam ||
13.45.12
māturiti | sati asati vā putre māturyautakaṃ pṛthakkṛtaṃ dhanaṃ tatpitrādibhirdattaṃ vivāhakāle vā tasyai yacchvaśurādibhirdattaṃ bhartrā vā tavedamiti pṛthagdattaṃ kartanādyarjitaṃ vā tatsarvaṃ kumārībhāga eva na putrāṇāmityarthaḥ | tadrikthaṃ dhanaṃ mātuḥ pituḥ mātāmahasya ||
13.45.13
atra hetumāha - dadātīti | yaḥ piṇḍadaḥ sa rikthahārītyarthaḥ | piṇḍārthe iti pāṭhe piṇḍaḥ arthyate'smiṃstatra śrāddhe ||
13.45.14
anyatreti | putravato dhane vibhajanīye jāmayā kanyayā'pi tāmapekṣyetyarthaḥ | tatra kanyā pūrvaṃ putrīkṛtā tataḥ putro'pi jātastatra pañcadhā vibhaktasya dhanasya dvau kanyā'rhati trīnputrastataśca kanyāmapekṣya putraḥ sārdham aṃśam īhate | anyatra jātena aurasādanyena dattakrītādinā svayaṃ saṃskṛtena putreṇa tamapekṣya aurasī kanyā viśiṣyate atrāpi pañcānāmaṃśānāṃ trīn kanyā haret dvau putra ityarthaḥ ||
13.45.15
atra vakṣyamāṇasthale kāraṇaṃ nimittaṃ tadeva sthalamāha - vikrītāstviti | ayamarthaḥ - vikrītāyāḥ kanyāyāḥ putro'naurase'pi putre sati na dāyabhāgbhavatīti ||
13.45.16
āsurādvivāhātkanyākrayapūrvāt ||
13.45.17
atra āsuravivāhanindāyām ||
13.45.19
kālasāhvaye kālasūtrākhye ||
13.45.21
anyeṣāṃ balātkanyāharaṇaśīlānāṃ rākṣasānām ||
13.45.22
etānapi nindati - vaśyāmiti | balato vaśyāṃ na tu svacchandata ityarthaḥ ||
13.45.23
anyo'pi paśurapi ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit