Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.45

Bhāratabhāvadīpa 13.45

Language
Sanskrit

13.45.1

kanyāyā iti | śulkadaścetproṣitastadbhayādanyaśca na vṛṇute tadā tatpitrā kiṃ kartavyamiti praśnārthaḥ ||

13.45.2

yā kanyā pituḥ pratipālyā pitā ca yadi tat śulkaṃ parapakṣīyebhyaḥ parāvṛtya na dadyāttarhi sā kanyā śulkapradasyaiva jñeyā | na tu pitustasyā anyasmai dātumadhikāro'stītyarthaḥ ||

13.45.3

tasya śulkadasyārthe nyāyena uttamāt retasaḥ krameṇa putram īhate, sa cāsyā putrasya śulkadasya copakārāya bhavati | na tu tasmāt śulkadādanyaḥ kaścinmantravatkāryaṃ vidhitastasyāḥ pāṇigrahaṇaṃ kurvīta ||

13.45.4

evaṃ prāptaśulkāyāḥ kartavyamuktvā aprāptaśulkāyāstādṛśyāḥ kā gatirityata āha - svayamiti | pitrā ājñaptā satī svayaṃ vṛtenaiva bhartrā yogaṃ pratyapadyata tacca itare dharmajñā na praśaṃsanti ||

13.45.5

tatra hetuḥ - etattu nāpare jātu cakruriti | apare punaḥ śiṣṭācāratvādidamapi garīya ityāhuḥ ||

13.45.6

netara ityasminpakṣe śiṣṭācāraṃ pramāṇayati - asminniti ||

13.45.7

na sadbhirācarite mārge sati pitari yatkanyā varamanveṣayati idaṃ vacanaṃ na strī svātantryamarhatīti śāstraviruddham | kathamatra śāstrārtho vaktavyaḥ praśnaḥ saṃśayo vā asandigdhatvādasyārthasya nāyaṃ saṃśaya uttiṣṭhatītyarthaḥ | upālabhet upālambhaṃ kathaṃ kuryādityarthaḥ ||

13.45.8

dharmasya strīṇāmasvātantryalakṣaṇasya dharmasya pradānaṃ khaṇḍanaṃ yat sa āsuro dharmaḥ | etāṃ paddhatiṃ pūrveṣu vṛddheṣu karmasu vivāheṣu ||

13.45.9

svalpo'dṛṣṭanusandhānarūpaḥ sūkṣmaḥ śāstraikagamyaḥ sa ca sarvāṅgopasaṃhāramantareṇa na sidhyati | atastaṃ vinā kevalaratyarthaṃ yathā kathañciddāronnodvahedityarthaḥ ||

13.45.10

puṃsāṃ puruṣaiḥ tasya aputrasya ||

13.45.11

anyo bhrātrādiḥ etaccāsatyāṃ mātari jñeyam ||

13.45.12

māturiti | sati asati vā putre māturyautakaṃ pṛthakkṛtaṃ dhanaṃ tatpitrādibhirdattaṃ vivāhakāle vā tasyai yacchvaśurādibhirdattaṃ bhartrā vā tavedamiti pṛthagdattaṃ kartanādyarjitaṃ vā tatsarvaṃ kumārībhāga eva na putrāṇāmityarthaḥ | tadrikthaṃ dhanaṃ mātuḥ pituḥ mātāmahasya ||

13.45.13

atra hetumāha - dadātīti | yaḥ piṇḍadaḥ sa rikthahārītyarthaḥ | piṇḍārthe iti pāṭhe piṇḍaḥ arthyate'smiṃstatra śrāddhe ||

13.45.14

anyatreti | putravato dhane vibhajanīye jāmayā kanyayā'pi tāmapekṣyetyarthaḥ | tatra kanyā pūrvaṃ putrīkṛtā tataḥ putro'pi jātastatra pañcadhā vibhaktasya dhanasya dvau kanyā'rhati trīnputrastataśca kanyāmapekṣya putraḥ sārdham aṃśam īhate | anyatra jātena aurasādanyena dattakrītādinā svayaṃ saṃskṛtena putreṇa tamapekṣya aurasī kanyā viśiṣyate atrāpi pañcānāmaṃśānāṃ trīn kanyā haret dvau putra ityarthaḥ ||

13.45.15

atra vakṣyamāṇasthale kāraṇaṃ nimittaṃ tadeva sthalamāha - vikrītāstviti | ayamarthaḥ - vikrītāyāḥ kanyāyāḥ putro'naurase'pi putre sati na dāyabhāgbhavatīti ||

13.45.16

āsurādvivāhātkanyākrayapūrvāt ||

13.45.17

atra āsuravivāhanindāyām ||

13.45.19

kālasāhvaye kālasūtrākhye ||

13.45.21

anyeṣāṃ balātkanyāharaṇaśīlānāṃ rākṣasānām ||

13.45.22

etānapi nindati - vaśyāmiti | balato vaśyāṃ na tu svacchandata ityarthaḥ ||

13.45.23

anyo'pi paśurapi ||

Linked texts (1)