Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.47

Bhāratabhāvadīpa 13.47

Language
Sanskrit

13.47.1

sarveti ||

13.47.3

evamṛtvigātmastrīśuddhimuktvā dhanaśuddhyarthaṃ dāyavibhāgaṃ prastauti ||

13.47.7

kiṃ kiyatpramāṇam ||

13.47.8

dṛṣṭāntaḥ śāstrataḥ ||

13.47.9

avihitamapyaniṣiddhaṃ cettatrāha - śūdrāmiti | kūṣmāṇḍairjuhuyādyo'pūta iva manyeta yathā steno yathā bhrūṇahaivameṣa bhavati yo'yonau retaḥ siñcatīti kṣatriyāyāṃ vaiśyāyāṃ cotpannasya sākṣādvā katipayapuruṣavyavadhānādvā brāhmaṇyalābho dṛśyate iti tayorasti yonitvaṃ śūdrāyāstvatathātvādayonitvaṃ tatastasyāṃ retaḥseke prāyaścittī bhavatyeva kūṣmāṇḍaiḥ yaddevā devaheḍanamiti yajurvedaprasiddhairmantraviśeṣaiḥ | anenaiva vidhinā vedena dṛṣṭena karmaṇā prāyaścittamātmana icchati prāyaścittīyate anyathā'dhogatiṃ yātītyarthaḥ ||

13.47.10

dviguṇaṃ prāyaścittam ||

13.47.11

ekāṃśaṃ mukhyāṃśam ||

13.47.12

tenaiva brāhmaṇīputreṇaiva ||

13.47.15

nityaṃ sarvathā adeyaṃ dhanamasya sa nityādeyadhanaḥ | athāpi alpam eko'ṃśaḥ ||

13.47.17

abrāhmaṇaṃ tviti dīrghatamasaḥ putreṣu śūdrāyāṃ jāteṣu kākṣīvadādiṣu brāhmaṇyadarśanāditi bhāvaḥ | evaṃ ca tasya amantrakāḥ saṃskārā api bhavanti triṣu kṣatriyādiṣu etacca dāyārtham avadhyatvārthaṃ coktam | viprāt vaiśyāyāṃ śūdrāyāṃ ca jātasya mātṛjātīyatvasya vakṣyamāṇatvāt ||

13.47.20

samutpannam ānṛśaṃsyam ||

13.47.21

yadyapīti | etena bandhuṣu aputrātsuputro'dhikaṃ bhāgamarhatīti jñāyate ||

13.47.22

vṛthā yajñādiprayojanaṃ vinā na sādhayetpratigrahādinā vā''dāya haraṇena vā na lipsate ||

13.47.23

trīti | sahasratrayādbahuvittavatā'pi striyo'dhiko dāyo na deya ityarthaḥ | tadapi tathā dattaṃ cet bhartrā bhoktuṃ śaknoti na tvadattam ||

13.47.24

kuryuḥ putrā iti śeṣaḥ | pativittātpatyā dattādvittāt ||

13.47.26

dharmo vibhāgaprakāraḥ vṛthā anyāyena sādhitairdravyaiḥ kṛtamapi yāgādi niṣphalaṃ bhavatīti bhāvaḥ ||

13.47.27

śūdrāyāmiti | tasya prāguktanityādeyadhanatvaṃ taccānantaroktadaśamāṃśadānavidhinā viruddhamityarthaḥ ||

13.47.28

yadā tisṛṇāmapi putrā brāhmaṇā eva tadā kimarthameṣāṃ bhāgavaiṣamyamiti dvitīya ākṣepaḥ ||

13.47.30

ādriyante trivargārthibhiriti dārapadapravṛttinimittam ādaraḥ sa ca bhogārthāyāṃ śūdrāyāmapyasti atastatputro'pi dāyamarhati | yataśca bharturādarastābhirvarṇakrameṇa yathāyogyaṃ tāratamyakrameṇa kriyata iti tatputrāṇāṃ bhāgavaiṣamyaṃ cāstītyabhiprāyavānāha - proktena caiveti | nāmanirvacanamapekṣyaivāyaṃ viśeṣo'stītyarthaḥ ||

13.47.31

viśeṣamevāha - tisra iti | paścātpariṇītāpi vayasā kaniṣṭhā'pi pitṛgauravādbrāhmaṇīmeva sarveṣu laukikavaidikeṣu kāryeṣvadriyetetyarthaḥ ||

13.47.36

brāhmaṇacāṇḍālaḥ brāhmaṇakṣetre śūdrājjātaḥ pūrvokto mātaṅgastadvatsa tena karmaṇā jñeya ityarthaḥ | karmaṇā jñāyate jātirbhogena jñāyate kṛtam | iti nyāyāt ||

13.47.39

bhūyo bhūyo'pi adhikamadhikaṃ saṃhāryaḥ saṃvibhajanīyaḥ ||

13.47.46

uktaṃ dāyavibhāgādi niyamo dāyavibhāge | atrāpi kṣatriyasya ṣoḍhā vaiśyasya tredhā ca dhanaṃ vibhajyaikaikāṃśahīnā itarabhāgā uta viśeṣo'stīti praṣṭurabhiprāyaḥ ||

13.47.48

kṣatriyāṇāṃ kṣatriyastrīṇām eṣa eva kramo bhartuḥ snānādipradāne tasyāṃ savarṇāyāṃ satyāṃ hīnavarṇā tanna kuryādityarthaḥ ||

13.47.49

yuddhe'vahriyate tadrathagajāyudhakavacādikaṃ yuddhāvahārikam ||

13.47.55

śūdrasya adeyadhanatve hetustribhirvarṇairjāta iti ||

Linked texts (1)