The Great Epic of the Bhārata dynasty 13.85
Bhāratabhāvadīpa 13.85
- Language
- Sanskrit
13.85.1
asurā iti ||
13.85.12
niryāsā dārugatā lākṣādayo vṛkṣarasāḥ ||
13.85.13
naṣṭaḥ adarśanaṃ gataḥ ||
13.85.15
nanu sarve surā ityuddiśya devyāḥ śāpātkathaṃ vahnau na śāpaḥ sa tatra nāsīditi cettena kimityata āha- na hīti | vahnestejasvittvānna śāpo dṛśyate iti bhāvaḥ ||
13.85.16
kāmaḥ kāmyamāno vahniḥ saṅkalpaḥ apatyaviṣayastadartham abhiruciḥ sarvato rocamāno bhavat astu ||
13.85.22
naṣṭam adarśanaṃ gatam ātmani jale jalasya tejojanyatvāt ||
13.85.28
na rasāniti | rasanendriyahīno bhaviṣyasītyarthaḥ ||
13.85.31
ajihvā apīti cchedaḥ ||
13.85.46
ūṣmām ūṣmāṇaṃ ḍāvubhābhyāmiti mannantāt ḍāp adhiśayatā adhiśayānena ||
13.85.59
abuddhipatitena akasmājjātena ||
13.85.62
eṣeti | yathā kārtikeyaḥ sarvadevānāmajeyaṃ daityaṃ nihatavān evaṃ tatsodaraṃ suvarṇamapi sarveṣāṃ dharmāṇāmajayyaṃ duritaṃ nāśayati lokaṃ ca tādṛśaṃ jayatītyarthaḥ ||
13.85.69
rudrasya agnestejastena pradharṣitā rudro vā eṣa yadagniriti śruteḥ ||
13.85.73
kadaṃvānāṃ kadambapuṣpāṇām ||
13.85.88
devasya mahata iti rudrasyetyarthaḥ ||
13.85.99
vispandān kaṇān tābhiḥ patitābhī retaḥkaṇikābhiḥ saha pāṃsūn saṅgṛhya ||
13.85.100
prādurbhāvaścaramadhātuḥ ||
13.85.102
bhūtagrāmaṃ caturvidhaṃ tattejasastasya triguṇamayasya retasaḥ sambandhī yastejoṃśo rajoṃśastasmāttaijasaṃ pravṛttipradhānaṃ jaṅgamamabhūt ||
13.85.103
tamasastamo'ṃśāttāmasaṃ sthāvaraṃ sattvāṃśastūbhayatrānugata ubhayeṣu sāttvikānāṃ bhāvānāṃ dharmahetutvādīnāṃ darśanāt | sa iti | sa sattvatguṇastejasaḥ prakāśarūpāyā buddheḥ svarūpamityarthaḥ | buddhestejastvaṃ prakāśakatvasāmyānmanojyotiritimantraliṅgācca tasya dhīsattvasya ca ākāśam ākāśādi kṛtsnaṃ viśvaṃ svarūpaṃ taddhi labdhasattvātmakaṃ tadātmanā pariṇamata iti bhāvaḥ ||
13.85.104
tasmātsarveṣu bhūteṣu tamomayeṣu jaḍeṣu śarīreṣu sattvaṃ prakāśaḥ uttamaṃ tejaḥ dharmapravṛttiśca tatsarvaṃ tasmādvahnau hutātprajāpatiśukrājjajñire ityarthaḥ ||
13.85.105
prasavajaiḥ kāraṇajairguṇaiḥ tānevāha - bhṛgiti | bhṛjjati pāvayatīti bhṛk jvālā sākṣājjvālā ityeva bhṛguriti nāma ||
13.85.106
aṅgārāśritā alpajvālā nirdhūmāstābhyaḥ kavirabhūdityarthaḥ | bhṛgiti vyācaṣṭe - saheti ||
13.85.108
atraiva kuśoccaye atra atraiveti sambandhaḥ vyapohebhyaḥ samūhebhyaḥ ||
13.85.109
aśrutaḥ aśrusakāśāt ||
13.85.110
srotobhyaḥ śrotrādīndriyebhyaḥ | balāt vīryāt ||
13.85.111
etasmādagnijatvāt ||
13.85.114
divisthitāḥ grahatārādayaḥ dhiṣṇyeṣu sthāneṣu ||
13.85.117
trīṇi bhṛgvaṅgiraḥkavisañjñāni ||
13.85.118
avaśaḥ ātmā cittaṃ yasya so'vaśātmakaḥ bhrānta ityarthaḥ ||
13.85.132
kaveḥ putrā vāruṇā ityanena svīyabhāgo'pi kavirbrahmaṇā varuṇāya samarpita ityunneyam ||
13.85.138
naḥ asmān santariṣyanti santārayiṣyanti ||
13.85.140
viduṣaḥ vidvāṃsaḥ ||
13.85.143
kṣamayāma svotkarṣārtham anyonyābhibhavāya na yatāmaha ityarthaḥ ||
13.85.144
te anena kṣamāvatā ādinidhane utpattipralayayorantarāle ||
13.85.146
devaśreṣṭhasya rudrasya ||
13.85.147
dhāraṇā niścayaḥ ||
13.85.148
vedaśrutiriti | agnāvanugatentarā āhutī hiraṇya uttarāṃ juhuyāditi kalpakāreṇa dārśitā ||
13.85.149
valmīkavapāyāṃ sānnāyyamiti dadhipayasoḥ sahahoma uktaḥ | brāhmaṇapāṇyajakarṇadarbhastambāpsu kāṣṭheṣvityetāni śrutau dṛśyante ||
13.85.150
śakaṭorvī tu śrutyantarāt jñeyā parasya tīrthāderapsu ||
13.85.153
rājarājyena kuberatvena ||
13.85.159
tebhyo lokebhyo na ca kṣarati ||
13.85.160
agniṃ śrautaṃ smārtaṃ vā sañjanayitvā prātaḥ prāduṣkṛtya udyakāle dadyāt ||
13.85.161
agnimiti | agnyādityayoḥ prādurbhūtayorantarāle kāle suvarṇadānam, iṣṭena guṇena bhuvi divi prakāśamānena rūpeṇa mayā stheyamityevaṃrūpeṇa guṇena antarālakālena ca guṇena saṃvṛttaṃ samānaṃ jātaṃ, etacca guṇajñānaṃ pravartakam agnijatvāddhiraṇyamagniḥ iti śabdaḥ prakārārthaḥ | hiraṇyaṃ puraskṛtya sāyamuddharediti sāyamuddharaṇakālātikrame sūryasya hiraṇyapuraskāravacanāddhiraṇyamādityatvenāpi jānīyāt atastayorantarāle suvarṇaṃ dadat tādṛśameva phalaṃ prāpnotītyarthaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit