The Great Epic of the Bhārata dynasty 2.21
Bhāratabhāvadīpa 2.21
- Language
- Sanskrit
2.21.1
eṣa māgadhaḥ magadhadeśasambandhī niveśaḥ vinyāsaḥ ||
2.21.6
gautamasya kṣayāditi kṣayāt aiśvaryāt asau śūdrāyāṃ jāto'pi kākṣīvadādīnāṃ vaṃśaḥ mānavaṃ vaṃśaṃ bhajate | sa gautamasya nṛpāṇāmuparyanugrahaḥ ||
2.21.7
gautamakṣayaṃ gṛham ||
2.21.8
gautamaukaḥ gautamasya oko gṛham ||
2.21.14
purasya giriṃ puraprākārasaṃlagnaṃ giritulyaṃ mahāstambhaṃ ’vuruja’ iti bhāṣāyāṃ prasiddham ||
2.21.15
caityakaṃ nagarasūcakam ||
2.21.16
yatreti | māṃsādaṃ māṃsāhāram ṛṣabhaṃ vṛṣabhākāraṃ daityamāsasāda hatavān | bherīḥ dundubhīn māsatālābhiḥ māsena tālo dhvaniparicchedo yāsāṃ tābhirākṛtibhiḥ upalakṣitā iti yojyam | mahato hi kāṃsyādibhājanasya sakṛdāha tasya cirakālānuvartī dhvaniriti prasiddham | pūrve tu māsaśabdena dvādaśasaṅkhyā tālaśabdena madhyamāṅguṣṭhapramāṇaṃ coktvā dvādaśatālapramāṇābhiriti vyācakṣate | ākṛtibhiḥ sammitā ityadhyāhṛtya yojanā ubhayatra samānā | 'tālaḥkaratale'ṅguṣṭhamadhyamābhyāṃ ca sammite | gītakālakriyāmāne tālaḥkhaḍgādimuṣṭiṣu' iti viśvaḥ | māṃsanālābhiriti goḍapāṭhe tu māṃsasya nālavadveṣṭanakartrībhiḥ māṃsanālābhibardhrībhiḥ ||
2.21.17
tena carmaṇā ca ānahyeti vyavahitena sambandhaḥ avacūrṇitāḥ avakīrṇā vyāptā ityarthaḥ yatra purasya girau ||
2.21.19
caityakaṃ cityā dṛṣadāṃ cayanena nirvṛttam ||
2.21.20
śṛṅgaṃ taṃ girimeva śrṛṅgavaducchritaṃ bhāṣāyāṃ ’manurā’ iti prasiddham ||
2.21.23
paryagnyakurvan jvalatā ulmukena parito bhrāmyamāṇena yājñiyaṃ paśumiva paryagnikṛtavantaḥ ||
2.21.27
virāgavasanāḥ vicitrarāgavasanāḥ ||
2.21.28
govāsaṃ goṣṭham ||
2.21.30
kakṣāḥ dvāradeśāḥ uttamamadhyamādhamajanāvasthitiyogyāḥ ||
2.21.39
svastyastu kuśalaṃ rājan | kuśalaṃ nirvighnaṃ yathā syāttathā svasti sutarāṃ yat asti avināśi mokṣapadaṃ tatte astu | kṛṣṇasamakṣaṃ mariṣyamāṇasya tatprāptyavaśyambhāvāditi bhāvaḥ | mā jīvetyarthaḥ ||
2.21.42
bahirmālyānulepanāḥ bahiḥ samāvartanādinimittaṃ vinā ||
2.21.46
vāci vīryaṃ na tu kriyāyāṃ viliṅgastham anyaliṅgamanyatkarmetyarthaḥ ||
2.21.47
arhaṇāṃ pūjām asmadāgame asmān prati āgamane ||
2.21.50
snātakatvaṃ samarthya bahirmālyatvādikamapi kṣatriyatvena samarthayate viśeṣetyādinā ||
2.21.51
vacastasya vāgvīryatvasya ||
2.21.53
advāreṇetyādinā vairaṃ prakāśayati ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit