The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.185
Bhāratabhāvadīpa 3.185
- Language
- Sanskrit
3.185.1
mṛtyujayahetuḥ pūrvoktaḥ satyādirdharmo vanasthānāmeva yujyate na tu gṛhasthānām | teṣāṃ duṣpratigrahabrahmavidveṣādinā doṣaprasaktyā tādṛśadharmasambhavādityāśayavānadhyāyamārabhate bhūya iti ||
3.185.2
so'trirarthaṃ bhūyo nānurudhyat atyantamarthārtha na babhūva | kutaḥ dharmavyaktirdharmasya phaladvārā'bhivyaktiḥ | phalavyaktyā hi dharmo naśyati atastadrakṣaṇārthaṃ naicchadityarthaḥ ||
3.185.3
vanaṃ gantumiti śeṣaḥ ||
3.185.4
nirupadravamakṣayaṃ mokṣākhyam ||
3.185.5
dharme yajñādikamanutanvatī vistārayantī | hetau śatṛpratyayaḥ | dharmārthe dhanamevārjayasvetyuvācetyarthaḥ ||
3.185.7
bhṛtyānityatithidevatādīnāṃ sutāniti bhāryārdānāṃ copalakṣaṇam | dharmavidbhirmanvādibhiḥ | 'anadhītya dvijo vedānanutpādya sutānapi | aniṣṭvā vidhivadyajñairmokṣamicchan vrajatyadhaḥ' iti vadadbhiḥ ||
3.185.9
vyavasāmi udyamaṃ karomi ||
3.185.10
nirarthikāmapi vācaṃ vadatāṃ parājayo'pi pāpāvaha iti bhāvaḥ | tathā ca smṛtiḥ 'guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya vipraṃ nirjitya vādataḥ | araṇye nirjale deśe bhavati brahmarākṣasaḥ' iti ||
3.185.11
evaṃ jānannapi snehadoṣāttat kartuṃ pratijānīte - gamiṣyāmīti ||
3.185.13
pūjayāna iti | 'taṅ' kartṛgāmitvāt stutiphalasya yuktaḥ | dhanyo dhanārhaḥ | īśa īśitā niyantā prathamaḥ hiraṇyagarbha iva agrajo nṛpo manuṣyāṇāṃ rakṣakaḥ ||
3.185.15
atra paralokameva bahu manvāno gautama āha - maivamiti ||
3.185.16
tatrendra ivātra rājaiva mahendra iti vittārthī atriḥ parapakṣaṃ dūṣayati - atheti ||
3.185.19
darśane dṛṣṭipathe ||
3.185.23
nau āvayoḥ ||
3.185.25
brāhmaṇa balena rājño balaṃ na tu svakīyamiti samādhānagranthārthastena gautamoktā nindā'pi vyarthā | nāpyatriproktā stutirapi nirmūleti jñeyam | yadyapi lobhamūlakatvaṃ stutipakṣe spaṣṭamaprāmāpyakāraṇaṃ tathā'pyavidyamānairapi viśeṣaṇairdhanārthinā rājā stotavya iti sanatkumārāśayaḥ ||
3.185.26
prathitaḥ prathāṃ gataḥ | dharmo dharmasthāpakaḥ | śakro rakṣitā | śukro nītivit | dhātā ata eva janakaḥ | bṛhaspatiḥ hitopadeṣṭā ||
3.185.28
purāyoniḥ - dharmapravartakatvena prathamaṃ kāraṇam | yudhājit - saṅgrāme jayakartṛtvenopadravanāśakaḥ | abhiyāḥ - abhito yāti yāmikavadrakṣaṇārthāmatyabhiyāḥ | mudito bhavaḥ - īśvaraḥ | svarṇetā - svargaṃ prati gamayitā | sahajit sadyo jayaśīlaḥ | babhrurviṣṇuḥ | 'babhrurnā nakule viṣṇau vipule piṅgale triṣu' iti balaśarmā ||
3.185.29
adharmāditi | sarvaṃ brāhmaṃ balaṃ kṣatre'stītyarthaḥ ||
3.185.37
satyādidharmaphalaṃ vane eva siddhyatītyākhyāyikāvasānamukhenopasaṃharati - pradāya ceti ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit