The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.85
Bhāratabhāvadīpa 3.85
- Language
- Sanskrit
3.85.1
atheti ||
3.85.29
nidarśanamudāharaṇam ||
3.85.30
tadevāha gāyatrīmiti | yo yonisaṅkarajaḥ sa cettatra gāyatrīṃ paṭhati tasya samyak paṭhato'pi tīrthamahātmyātsā gāyatrī gāthāsvaraniyamahīnā gadyavanmukhānniḥsarati | gāthikā grāmyagītavat svaravarṇavikṛtā gītiketi pāṭhe'pi sa evārthaḥ ||
3.85.31
abrāhmaṇasya tu prāk siddhāpi tatra na sphuratīti bhāvaḥ ||
3.85.72
cakracarāḥ sūryādayaḥ ||
3.85.75
gaṅgāyamunayoriti strīrūpāyāḥ pṛthivyāḥ merupṛṣṭhaśīrṣāyāḥ | haridvārādārabhya jaghanaṃ nābheradhobhāgaḥ ||
3.85.76
jaghanasya sthānamavasthānaṃ samāptiranta iti yāvat tadevopastham | tathā ca pṛthivyā apatyabhūtāni tīrthāni tatphalabhūtāḥ svargāśca tāni sarvāṇi prayāgādutpannānīti prayāgasya tīrtharājatvamuktam ||
3.85.83
na vedavacanāditi | lokavedaviruddhasya haṭhamaraṇasyāpavādo'yam ahiṃsāvidheriva paśvālambhavidhiriti prāñcaḥ | vastutastu vārāṇasīmaraṇavadyādṛcchikamaraṇaviṣaya evāyaṃ grantho na haṭhamaraṇapratipādakaḥ ‘sitāsite sarite yatra saṅgate tatrāplutāso divamutpatanti | ye vai tanvaṃ visṛjanti dhīrāstejanāso amṛtatvaṃ bhajante | brahmajñānena mucyante prayāgamaraṇena ca' ityādi śrutayaḥ smṛtayaśca tādṛśā eva | haṭhamaraṇe 'jale vāpi sthale vāpi śastreṇodbadhya vā punaḥ | narakaṃ te prayāntyāśu ātmānaṃ ghātayanti ye' iti doṣasmaraṇāt | na cāsyaivāpavādaḥ prayāgamaraṇavidhiriti vācyam | tasya haṭhamaraṇaparatvāsiddheḥ | siddhau vā acikitsyarogādidoṣavatāṃ bhṛgupatanādināpi maraṇe prāpte'pi prayāgamaraṇaniyamavidhirayaṃ bhaviṣyati na ca kāmyo'yaṃ maraṇavidhirnityasya maraṇaniṣedhavidherbādhakaḥ | kāmyatvācca nāyamullaṅghane pratyavāyāvaha iti vācyam | ukte'rthe bādhakābhāve'pi vākyasya haṭhamaraṇaparatvamapūrvavidhyarthatvaṃ ca kalpayato gauravāpatteḥ | abhyupagame vā brāhmaṇavyatiriktaviṣaya evāyaṃ vidhiḥ | bhṛgvādipatanena maraṇamanyatra brāhmaṇāditi smṛteḥ | yuktaṃ tu śuddhaśabalabrahmajñānayoriva kāśīprayāgamaraṇayoḥ sadyomuktikramamuktiparatvam | tathā hi tīrthamāhātmyopasaṃhāre ‘yatra gaṅgā mahārāja sa deśastattapovanam | siddhikṣetraṃ ca vijñeyaṃ gaṅgātīrasamāśritam' iti gaṅgāyāstadāśritasya siddhikṣetrasya ca vijñeyatvoktyā tayoreva mahattaratvaṃ darśitaṃ tatra yamunayā saṅgatāyā eva gaṅgāyā atra grahaṇaṃ prayāgapraśaṃsādhikārāt | pratiṣṭhāne pratiṣṭhitā tīrthayātretyupasaṃhārācca | pratiṣṭhāne prayāge siddhikṣetrapadena vārāṇasyeva siddhiśabdasya nirupapadasya muktivācitvāt kāśyāśca muktikṣetratvaprasiddheḥ | tadevamadhyāyacatuṣṭaye'pi bhaṅgyantareṇa sākṣādvā kāśīkīrtanāduktavidhopasaṃhārācca puṣkaragaṅgāprayāgādīnāṃ sevanaṃ kāśīprāptikaramiti | 'anyāni tu pavitrāṇi kāśīprāptikarāṇi hi | kāśīṃ prāpya vimucyante nānyathā kalpakoṭibhiḥ' ityādipūrvodāhṛtapurāṇāntarasaṃvādena siddham ||
3.85.85
caturvidye catasro vidyāḥ vedatrayam ātmavidyā ceti vidyante'sminsa caturvidyastasmin ||
3.85.104
agamāni agamyāni ||
3.85.105
samīkṣayā darśanecchayā ||
3.85.107
bhāvitaiḥ śuddhaiḥ karaṇaiḥ indriyaiḥ ||
3.85.108
akṛtātmā avaśīkṛtacittaḥ ||
3.85.114
pratiṣṭhāne prayāge pratiṣṭhitā samāptā ||
3.85.115
aśvamedheti agryam | phalaṃ kramamuktisthānam 'uṣā vā aśvasya śiraḥ' ityādiśruteḥ sopānasyāśvamedhasya tatprāpakatvāvagamāt | sāmānyaphalaṃ tu aindrapadaprāptiriti prasiddham ||
3.85.116
aṣṭaguṇam aṇimādyaṣṭaguṇayuktaṃ dharmaṃ dharmaphalam ||
3.85.117
hetumāha netā ceti | gaṇaphalena tulyaphalatvānneturanantaṃ phalamityarthaḥ ||
3.85.124
mahābhiṣaḥ śāntanurūpeṇāvatīrṇaḥ ||
3.85.126
raśmivān sūryaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit