Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 5.35

Bhāratabhāvadīpa 5.35

Language
Sanskrit

5.35.1

brahīti ||

5.35.2

ārjavamavaṣaimyam ||

5.35.8

sudhanvā brāhmaṇaḥ paryaṅkamadhirohatyeva tvaṃ tu nīco daityaḥ sanḥ kimarthaṃ tatpratyākhyānaṃ karoṣīti bhāvaḥ ||

5.35.10

iha sthāne upasthāne māmupasthātuṃ vāṃ daityabrāhmaṇau ahaṃ paśyeyam ||

5.35.13

samāgacchat ubhayoḥ sammukhamagacchat | samāgataṃ sammukhaṃ prāptam ||

5.35.14

virocanena sauvarṇe pīṭhe mayā saha upaveśyatāmiti prārthitaḥ sudhanvā uvāca | anvālabhe spṛśāmyeva he prahrāde ekatvaṃ tvayā saha sāmyam upasampannaścet bhavedahaṃ gaccheyamiti śeṣaḥ | na tu tvayā saha ekāsane āse upaviśāmi ||

5.35.15

phalakaṃ kāṣṭhapīṭhaṃ kūrcaṃ vṛsīṃ vartitadarbhamayaṃ pīṭhaṃ vā tava arhate yogyaṃ bhavati ||

5.35.17

upāsīta sevate adhaḥsthitveti śeṣaḥ ||

5.35.18

praśnam āvayoḥ kaḥ śreṣṭha iti praśnaṃ ye vidustān pṛcchāva ||

5.35.23

saha na caritaṃ vairāt ||

5.35.26

pīvarī puṣṭā kṛtā madhuparkārtham upakalpitā ||

5.35.27

pathiṣviti praśnanirṇayenaitatprāptamiti bhāvaḥ ||

5.35.30

durvivaktā duṣṭavivekakartā anyāyyavaktetyarthaḥ | kiṃ vaset kiṃ duḥkhaṃ prāpnuyāt ||

5.35.31

adhivinnā kṛtasapatnīkā strī tāṃ rātriṃ vasettadvadduḥkhaṃ prāpnuyāt ||

5.35.32

nagare iti śaraṇamalabhamānaḥ kṣudhārtaḥ śatrubhirveṣṭitaśca yat duḥkhaṃ labhate saḥ anṛtasākṣyavaktā'pi labhetetyarthaḥ ||

5.35.33

pañca pūrvajān paśvanṛte ajādipaśvarthamanṛte ukte sati hanti nāśayati paralokāt cyāvayati evamuttaratra ||

5.35.34

bhūmitulyā keśinī tadarthamanṛtaṃ bhūmyanṛtam ||

5.35.35

aṅgirāḥ sudhanvanaḥ pitā tvat tvattaḥ ||

5.35.38

pādaprakṣālanaṃ haridrayā pādadhāvanaṃ kumāryāḥ keśinyāḥ vivāhe dampatyoḥ parasparaṃ haridrayā pādadhāvanaṃ kurvantīti prasiddham | asyaiva bhāryā keśinī bhavatvityarthaḥ ||

5.35.39

prakṛte ākhyāyikopayogamāha - tasmāditi | abruvansatyamiti śeṣaḥ ||

5.35.40

tava daivaṃ pratikūlam adhītaṃ ca niṣphalamityāha trayeṇa - na devā iti ||

5.35.42

chandāṃsi vedāḥ ||

5.35.43

antaraṃ viyogaṃ vivādaṃ vairapravartanaṃ jñātibhede kalahe ca tava pravṛttirna yogyeti bhāvaḥ ||

5.35.44

sāmudrikaṃ hasta rekhādiparīkṣakaṃ vaṇijaṃ corapūrvaṃ pūrvaṃ coraḥ paścādvaṇikbhūtaḥ taṃ kūṭatulāvantaṃ vā śalākayā pāśādinā vā śakunādikamuktvā yo'nyān vañcayati tamariṃ viparītasākṣyabhayāt mitraṃ parīkṣakāṇāmaviśvāsāt kuśīlavaṃ kutsitaṃ śīlaṃ vāti anusaratīti taṃ nartakīdāsaṃ viṭonmattādikaṃ vā tava tu kūṭadyūtakārī śakuniḥ kuśīlava eva pramāṇam ||

5.35.45

satkarmadvārā'pi tasya sādhutvaṃ na mantavyamityāha - māneti | mānaḥ lokeṣu utkarṣaḥ tadarthānyagnihotrādīni bhayadānītyarthaḥ maunaṃ dhyānam ||

5.35.46

kuṇḍāśī bhagabhakṣaḥ | jīvati bhartari jārājjātaḥ kuṇḍastena nimittenāśituṃ śīlaḥ somavikrayī prasiddhaḥ | parvakāraḥ śarakṛt āyudhamātrakartetyarthaḥ | sūcī sūcako nakṣatrādīnāṃ paradoṣāṇāṃ ca jyautiṣikaḥ piśuno vā ||

5.35.47

kākaḥ kākavat kṣatodvartanena duḥkhitasyāpi duḥkhapradaḥ nāstikaḥ paralokādidveṣī ||

5.35.48

sruvapragrahaṇaḥ rājakīyavṛttibalena sarvebhyo vaṇigbhyaḥ sruveṇa dhānyādikamādatte 'khoñcīgrāhaka' iti bhāṣāyāṃ prasiddhaḥ | grāmapurohita ityanye | vrātyaḥ atītopanayanakālaḥ patitasāvitrīko vā | kīnāśaḥ karṣakaḥ ātmavān samartho'pi yo rakṣetyukto hiṃsyāt eteṣvādyaṃ dvayaṃ tvatputreṣu dṛṣṭam ||

5.35.49

tṛṇolkayā tṛṇajvālayā jātarūpaṃ rūpavadvastu jñāyate'ndhakāre sati bhadro vṛṣaḥ dharma iti | yāvat vṛttena śīlena so'sti nāstīti jñāyate vyavahāreṇa ahiṃsādipradhānena kṛcchreṣu durbhikṣādisaṅkaṭeṣu | tvatputreṣu dharmaḥ sādhutvaṃ ca nāstītyarthaḥ ||

5.35.50

jareti | tvatputre'bhimānadoṣo'sti ||

5.35.51

śrīriti | dākṣyaṃ śīghrakāritvaṃ tvayi saṃyamābhāvānna śrīḥ sthāsyati ||

5.35.52

aṣṭāviti | rājñā puraskṛtaṃ puruṣaṃ prajñādayo haṭhādanusarantīti ślokadvayārthaḥ ||

5.35.53

eṣa guṇo rājasatkāraḥ vibhāti bhāsayati karṇādiṣu satkṛteṣu āgantukā ete guṇāḥ santi na svābhāvikāḥ ataste nopayokṣyanta iti bhāvaḥ ||

5.35.54

imāni vakṣyamāṇāni anvavetāni nityasambaddhāni anuyānti yatnena bhajanti ||

5.35.57

tatreti | asatyapi damādau dambhārthaṃ yajñādisambhavāt ||

5.35.59

rūpaṃ vinayamudrā śrutamadhyayanaṃ vidyādevatādyupāsanaṃ citrabhāṣyaṃ yuktiyuktaṃ vacanaṃ daśasaṃsargajā guṇā iti pāṭhe tadyuktaiḥ saha saṅge kṛte ete jāyate tena satsaṅgaḥ kartavya iti bhāvaḥ ||

5.35.60

pāpakīrtiḥ kala‌ṅkitvena prasiddhaḥ ||

5.35.64

dandaśūko marmachettā niṣṭhuraḥ apriyavāk nacirāt śīghram ||

5.35.65

na kṛcchraṃ samastaṃ padaṃ sukhavācī ||

5.35.66

āgamayati ānayati ||

5.35.67

varṣā ityatyantasaṃyoge dvitīyā ||

5.35.69

gatapāraṃ prāptatattvam ||

5.35.70

paripākasukhaṃ karma tvatputrā na kurvanti anyāyena ca sukhaṃ lipsanti tattu viparītamevetyāha - dhaneneti ||

5.35.71

ātmavatāṃ jitacittānāṃ pracchannapāpo duryodhanaḥ ||

5.35.72

prabhavaḥ māhātmyaṃ 'prabhavo janmamūle syājjanmahetau parākrame' iti medinī | nādhigantavyaḥ nādhigantuṃ śakyo'nantatvāt ||

5.35.73

jñātiṣu anārjavī duryodhanaḥ ||

5.35.74

śūrāḥ pāṇḍavāḥ sarvatra suvarṇabhāja iti bhāvaḥ ||

5.35.75

buddhireva yeṣāṃ phalasiddhau sādhanaṃ tāni buddhiśreṣṭhāni praśastatamāni karmāṇi bāhumadhyāni bāhubalasādhyāni madhyāni | jaṅgheti gopanīyatvaṃ lakṣyate tena kapaṭasādhyāni jaghanyāni nīcāni | yeṣāṃ siddhau svaśirasi bhāraḥ saṅkaṭaṃ patati tāni nīcatarāṇi ||

5.35.76

tatrāntyadvayavanto duryodhanādaya iti matvā prāha - duryodhana iti ||

Linked texts (1)