<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.28 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa) › [Bharatabhavadipa](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha) › 6.26.28

# The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.28

Bhāratabhāvadīpa 6.26.28

- **Language:** Sanskrit

### [6.26.28](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.28)

astvātmano'śocyatvam, tathāpi iṣṭadehavināśajaḥ śoko bhavatyevetyāśaṅkya sakāraṇasya dehādermithyātvaṃ sādhayati - avyaktādīnīti | bhūtāni viyadādīni tadvikārabhūtāni jarāyujādīni ca | na vyaktamavyaktamajñānam ādiryeṣāṃ tathāvidhāni | vyaktaḥ spaṣṭaḥ madhyaḥ utpattimārabhya maraṇātprāgavasthā yeṣām | avyakte eva nidhanaṃ layo yeṣāmiti | ayamarthaḥ - rajjūragādikāraṇamajñānaṃ na rajjuvat uragavadvā vyaktamasti | parīkṣyamāṇaṃ ca na dṛṣṭipathamavatarati | atastadavyaktam | tata utpannaḥ sarpastatraiva līyate na rajjvām | evam ātmani kalpitānāṃ bhūtānām ādirantaścāvyaktameva | tena “ādāvante ca yannāsti vartamāne'pi tattathā” iti nyāyena madhye bhāsamānānyapi tāni rajjūragavat asantyeva | evaṃvidhe tatra tasminviṣaye kā paridevanā ko vā vilāpaḥ | nahi marumarīcikāhrado naṣṭa iti kaścittattvavit vilapati | ataeva bhūtānāṃ rajjūragādīnāmiva pratītisamakālikīṃ sṛṣṭimabhipretya kauṣītakibrāhmaṇe svāpaprabodhayorjagallayodayau paṭhyete | “sa yadā svapiti tadainaṃ vāksarvairnāmabhiḥ sahāpyeti cakṣuḥ sarvai rūpaiḥ sahāpyeti śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti manaḥ sarvairdhyānaiḥ sahāpyeti sa yadā prabudhyate'thaitasmādātmanaḥ sarve prāṇā yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante prāṇebhyo devā devebhyo lokāḥ” iti | prāṇāścakṣurādīndriyāṇi | devāstadanugrāhakāḥ sūryādayaḥ | lokāḥ rūpādayaḥ | nanvihānyatra ca ātmaiva sarvabhūtānāṃ layodayasthānamityucyate nānyat | tatkathameteṣāmavyaktaṃ layodayasthānamityucyate | satyam | ajñānāśrayatvādbrahmaṇi tathātvavyapadeśo na vastugatyā | nahi apariṇāminaḥ kūṭasthasya mṛdvatkāryapravilayodayasthānatvaṃ bhavati | yathoktam “asya dvaitendrajālasya yadupādānakāraṇam | ajñānaṃ tadupāśritya brahmakāraṇamucyate |” iti ||

- [Previous: 6.26.27](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.27)
- [Next: 6.26.29](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.29)
- [Up: 6.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26)

## Linked texts (1)

- [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa.6.24.28) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.28](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.28) · Pramāṇa
