<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.39 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa) › [Bharatabhavadipa](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha) › 6.26.39

# The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.39

Bhāratabhāvadīpa 6.26.39

- **Language:** Sanskrit

### [6.26.39](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.39)

evamarjunasya pūrvoktau dvāvapi mohāvapanītau tatra ‘kaṃ ghātayanti hanti kam’ iti kartṛtvakārayitṛtvayorātmanyasambhava uktaḥ ‘tato yuddhāya yujyasva’ iti niyogaścoktaḥ, nahyakarturākāśavatsarvagatasya niyojyatvaṃ sambhavatīti parasparavyāhatametaditīmāmāśaṅkām adhikāribhedena ubhayaṃ vyavasthāpayan pariharati - eṣā te iti | eṣā te tubhyam abhihitā aśocyānanvaśocastvamityādinā svadharmamapi cāvekṣyetyataḥ prāktanena sandarbheṇoktā | sāṅkhye samyak khyāyate prakathyate vastutattvamanayeti saṅkhyā upaniṣat tatra vidite sāṅkhye aupaniṣade brahmaṇi viṣaye buddhirjñānaṃ saṃsāranivartakam | eṣā te sāṅkhye buddhirabhihiteti sambandhaḥ | yoge ‘siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga’ ucyate iti vakṣyamāṇalakṣaṇe viṣaye | tuśabdaḥ pūrvavailakṣaṇyadyotanārthaḥ | vakṣyati ca jñānakarmaniṣṭhayorvibhinnādhikārikatvaṃ ‘loke'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha | jñānayogena sāṅkhyānāṃ karmayogena yoginām |’ iti | etena jñānakarmaṇoḥ samuccayaśaṅkāpyapāstā | imāṃ ‘svadharmamapi cāvekṣya’ ityādinā'nantaragranthenoktāmapi vistareṇābhidhīyamānāṃ śṛṇu | imāmeva buddhiṃ stauti sārdhena buddhyetyādinā | nanu karmabandhaprahāṇamātmajñānenaiva śrūyate “tapasaivātmapadaṃ viditvā na lipyate karmaṇā pāpakena” iti śruteḥ | karmayogastu karmabandhaṃ dṛḍhīkariṣyatyeveti kathamucyate karmabandhaṃ prahāsyasīti cet | śrutibalāditi brūmaḥ | tathāhi “īśāvāsyamidaṃ sarvaṃ yatkiñca jagatyāṃ jagat | tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam |”, “kurvanneveha karmāṇi jijīviṣecchataṃ samāḥ | evaṃ tvayi nānyatheto'sti na karma lipyate nare |” iti śrutirīśvareṇedaṃ sarvaṃ stambhitamastīti na kaścitkiñcitsvecchayā kartuṃ prabhavati | ataḥ sarvatra mamatāhīnaḥ san bhoktṛtvakartṛtvābhimānatyāgenaiva bhogān bhuṅkṣva karmāṇi ca kuru evaṃ kurvati tvayi karmalepo nāsti ito'nyadupāyāntaraṃ ca nāstīti vadati | tasmāt kanakakārṣṇāyasādivatkenacidviśeṣarūpeṇopetaṃ karmaiva sajātīyocchedanimittaṃ bhaviṣyatīti yuktamuktaṃ karmayogenāpi karmabandhaṃ prahāsyasīti ||

- [Previous: 6.26.38](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.38)
- [Next: 6.26.40](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.40)
- [Up: 6.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26)

## Linked texts (1)

- [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa.6.24.39) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.39](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa!nilakantha.6.26.39) · Pramāṇa
