The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.43: Bhīṣmavadhaparva
Bhāratabhāvadīpa 6.43
- Language
- Sanskrit
Bhīṣmavadhaparva
6.43.1
gītā sugītā kartavyā ityādayaḥ sārdhāḥ paśca ślokā gauḍairna paṭhyante ||
6.43.6
evaṃ gītānte manmanā bhavetyādinā niṣkāmānāmātmaniṣṭhānāmevaiṣyasītyātmaprāptiśca tatphalabhūtā darśitā | sakāmānāṃ tvarthādhīnā kāmasiddhiḥ | arthaśca satāmapi pāṇḍavānāmiva guruvadhānṛtādyāśrayeṇaiva siddhyati so'pi balavadanugrahāt | anyeṣāṃ tu kauravāṇāmiva sādhyamāno niranvayocchedāya bhavatīti darśayiṣyan yuddhapradhānaṃ granthaṃ sauṣuptaparvāntamārabhate'rthasyānarthahetutvaṃ vivarītuṃ tato dhanañjayaṃ dṛṣṭveti | tataḥ arjunasya kariṣye vacanaṃ tavetyevaṃ rūpapratijñānantaraṃ dhanañjayaṃ yuddhārthaṃ sannaddhaṃ dṛṣṭvetyarthaḥ ||
6.43.8
bheryo bṛhatyo ḍhakkāḥ | peśyaḥ kāhalāḥ | krakacā jayamaṅgalāḥ | goviṣāṇikā gavādiśṛṅgāṇi | sahasā yugapadeva abhyahanyanta avādyanta ||
6.43.12
varāyudhaṃ dhanuḥśreṣṭham avaruhya avatīrya ||
6.43.13
yena vijayākhyena prayojanena svayaṃ yudhiṣṭhiraḥ saṅgrāme dṛḍhabuddhistatsiddhyartham abhiprekṣya ālocya prathamaṃ pitāmahaṃ prati prayayau ripuvāhinīṃ praviśyeti śeṣaḥ ||
6.43.22
gauttamaṃ kṛpam ||
6.43.23
purākalpe prācīnaśāstre ||
6.43.26
mitho'nyonyam eṣo hīti sulopābhāva ārṣaḥ ||
6.43.27
vyaktaṃ niyataṃ bhīṣmasya antikaṃ samīpam ||
6.43.32
dhikkṛtvā dhikkṛtya asamāsa ārṣaḥ dhigityakaroditi vā ||
6.43.33
vivakṣitaṃ vaktumiṣṭam ||
6.43.38
parābhāvāya parākṛto nirasto bhāvaḥ sattā yatra saḥ tasmai bharaṇāyetyarthaḥ | paraścāsāvabhāvaśceti vigrahe'pi sa evārthaḥ ||
6.43.40
evaṅgate īdṛgācaraṇavati tvayi ||
6.43.42
klībavat svoktasya varasya yuddhādanyaditi svenaiva saṅkocanātkātaravat bhṛtaḥ poṣitaḥ yuddhātprātibhaṭyāt ||
6.43.44
sāhyaṃ sāhāyyam ||
6.43.45
śreyaḥ prapaśyasi yadi vaktuṃ yogyamiti manyase tarhi vadetyarthaḥ ||
6.43.48
tāvat samprati ||
6.43.51
ātmaniḥśreyasaṃ svahitasādhanam ||
6.43.52
ahaṃ ripūn kathaṃ jaye tattvaṃ vigatakalmaṣaḥ sankathayeti śeṣaḥ ||
6.43.59
dhruvo'vaśyambhāvī abhijānāmi anujānāmi vimokṣyase śatrūn jīvitāditi śeṣaḥ ||
6.43.63
hanta viṣāde ||
6.43.65
prāyagataṃ maraṇāya niyatam acetanaṃ yogabalena tyaktadehaṃ yodhānāṃ madhye kaściditi śeṣaḥ ||
6.43.66
jahyāṃ tyajeyaṃ śraddheyavākyāt ādeyavacanāt ||
6.43.78
parān prakṛṣṭān ||
6.43.95
idaṃ vakṣyamāṇavacanaṃ yudhiṣṭhiraṃ pratyabravīt ||
6.43.96
bhavataḥ bhavatsambandhī miṣata iti pāṭhe paśyatastaveti śeṣaḥ ||
6.43.98
tantuḥ santatiḥ, piṇḍaḥ pitṛmajñaḥ, anye sarve mariṣyantīti bhāvaḥ ||
6.43.99
bhajasveti | abhajamānaḥ sarvo'pi dhṛtarāṣṭraputro na bhaviṣyati mariṣyatītyarthaḥ ||
6.43.103
puṣkarān dīrghakahālān ekapuṣkarāniti pāṭhe murajān ||
6.43.105
gauravaṃ mānyatvam ||
6.43.106
sauhṛdaṃ maitrīṃ kṛpāṃ snehaṃ dayāṃ paraduḥkhaprahāṇecchām ||
6.43.107
kīrtimatāṃ pāṇḍavānāṃ stutisaṃhitā vāca iti sambandhaḥ ||
6.43.108
āryāḥ kulīnāḥ vṛttaṃ caritam | 'madapramadapīḍādervāgbhaṅgaṃ gadgadaṃ viduḥ’ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit