Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 7.201

Bhāratabhāvadīpa 7.201

Language
Sanskrit

7.201.1

yathā śivamayo viṣṇurevaṃ viṣṇumayaṃ jagaditi smṛtau dārśantikaṃ jagato viṣṇumayatvaṃ pūrvayoḥ parvaṇorviṣṇorviśvarūpaprakāśanena vyākhyātam | atha dṛṣṭāntīkṛtaṃ viṣṇoḥ śivamayatvaṃ vyāciravyāsuḥ śatarudriyamārabhate - tadupoddhātatvenāśvatthāmāstrābhibhavaṃ tāvaddarśayati - tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvetyādinā ||

7.201.2

tataste tava ||

7.201.3

somakāvayavaiḥ somakānāmavayavarūpairmāṇḍalikaiḥ ||

7.201.7

uddhṛttasya ucchāstravartinaḥ ||

7.201.10

yuvarāje cedipatau ||

7.201.12

antarbhede hṛdayavaiklavye | duḥkhaṃ putravadhādijam ||

7.201.13

aślīlaṃ jugupsitam | āpriyaṃ paruṣam ||

7.201.22

prayatātmāno yogino'pi samādhicyutā babhūvurityarthaḥ ||

7.201.23

āvartitadivākaraṃ viśvaṃ sarvaṃ bhramatīvetyamanyatetyarthaḥ ||

7.201.29

tremuḥ śabdaṃ cakruḥ | yathā vane iti sambandhaḥ ||

7.201.32

yugānte pralaye | saṃvartakaḥ saṃhārakaḥ ||

7.201.40

tamonudau candrasūryau ||

7.201.43

tayorviṣaye ||

7.201.47

pūrvadevānāṃ brahmaviṣṇurudrāṇāṃ madhye etau viṣṇurūpiṇāvṛṣī naranārāyaṇau paramocitau atyantatapaḥsampannau ||

7.201.48

vedānāṃ vyāsaṃ śākhāpraśākhābhedena vibhājakam | sarasvatyā aṅgopavedasmṛtyādirūpāyā āvāsam | vyāsamiti pāṭhe vistāram ||

7.201.49

kuravo dhṛtarāṣṭrādyāsteṣāṃ kulodvaham ||

7.201.50

māyānaṣṭayorapyanaṣṭatvena darśanam | yadṛcchā aśvaśakteraniyamaḥ ||

7.201.51

adharottaraṃ viparītam ||

7.201.58

śiśiraṃ giriṃ himācalam ||

7.201.61

brahmabhūto brahmavadatyantaṃ nirlepaḥ | īśvaraṃ nimitaṃ yonimupādānam | patiṃ pālayitāram ||

7.201.63

īśānānāṃ brahmādīnāmapi vṛṣabhaṃ śreṣṭhaṃ kapardinaṃ jaṭājūṭavantaṃ cekitānaṃ cetayantam | parāṃ prakṛṣṭāṃ yonimadhiṣṭhānaṃ tiṣṭhataḥ sthāvarasya, gacchato jaṅgamasya ||

7.201.64

durvāraṇaṃ durniṣedhaṃ durdṛśaṃ virūpākṣam | tigmamanyuṃ tīvrakopaṃ duṣṭeṣu | pracetasam udāracittaṃ sādhuṣu ||

7.201.65

paraśvadhinaṃ paraśvadhavantam ||

7.201.67

jagatpramimāṇaṃ parimāparyantaṃ kālam | yaṃ bhinnavṛttā durācārāḥ draṣṭuṃ nālam | yato brahmadviṣaghnam | amṛtasya mokṣasya yoniṃ kāraṇam ||

7.201.68

dadarśa vāsudeva ityuttareṇa sambandhaḥ ||

7.201.72

bhūtakṛtaḥ prajāpatayaḥ he vareṇya mokṣakāmairvaraṇīya ||

7.201.73

aindram indradaivatyaṃ karma tubhyaṃ tvadarthameva sarveṣāṃ devānāṃ nāmnā tvameva tarpaṇīya ityarthaḥ ||

7.201.74

ākāśa iti luptavibhaktikam | svādyaṃ rasaḥ brahma vedāḥ yajñāśca sthāsnu sthāvaraṃ cariṣṇu jaṅgamam ||

7.201.75

adbhyaḥ samudrebhyaḥ stokāḥ varṣabindavaḥ saṅkṣaye pralaye ekārṇave sāyujyam aikyam ||

7.201.76

rūpaṃ jyotiriti dvābhyāṃ ślokābhyāṃ sarvasya brahmaprabhavatvaṃ brahmapralayatvaṃ coktamm | iha sarvasmādanyadbrahmaṇo rūpaṃ vivinakti divyeti | divi hārdākāśe bhavau divyau śuddhāśuddhasattvapradhānāyāṃ mūlaprakṛtau māyāvidyākhyāyāṃ citpratibimbāviti yāvat | tau ca tāvāvṛtau divyāvṛtau īśvarajīvau | athāpi mānasau manasyeva śāstṛśāsyabhāvenābhivyaktau dvau suparṇau pakṣivadupādhyasaṅginau tayoradhiṣṭheyāḥ sapta pippalā aśvatthāḥ | vācā śākhāḥ vāṅmātreṇa śākhāvat | khe ākāśe śerate te śākhāḥ | 'śākhāḥ khaśayāḥ' iti yāskaḥ 'vācārambhaṇaṃ vikāraḥ' iti śruteranṛtā ityarthaḥ | mahadahaṅkārapañcatanmātrākhyāḥ prakṛtīmānasau prāguktau | tābhyāṃ sahaikādaśa | tathā daśa indriyāṇi teṣāmekādaśānāṃ goptāraḥ gopteti pāṭhe ekavacanamārṣam | tāni hi saṃsārajāśvatthamūlā vāsanā vardhayanti | ke te daśa ye puraṃ pāñcabhautikaṃ śarīraṃ dhārayanti tebhyaśva ṣaḍviṃśateranyaḥ paramātmā saptaviṃśastvamasītyarthaḥ ||

7.201.77

bhūtamiti | sambhūtā sambhūtāni | viśvā viśvāni | ubhayatra supaśchāndaso'ḍādeśaḥ | bhajasva iṣṭakāmapūraṇena pālaya | mā rīriṣaḥ mā hiṃsīḥ māṃ kena ahitāhitena ahitānāṃ kāmādīnām āhitam ādhānaṃ maccetasi praveśanaṃ tenetyarthaḥ ||

7.201.78

ātmānamiti | ātmano jīvasya ātmānaṃ nirupādhisvarūpaṃ pratyañcamata evānanyabodhaṃ nāsti anyo'haṅkārādirbodhoḥ yasmiṃstamananyabodhamananyabhāvamiti pāṭhe'pi sa evārthaḥ | etādṛśaṃ tvāṃ vidvān śukram upādhyasamparkānniravadyaṃ brahma gacchati prāpnoti upādhiprahāṇena | ahaṃ tu ahaṅkāraviśiṣṭastava śambhoḥ sammānamarcanaṃ kartumicchaṃstvāmastauṣaṃ stutavānasmi | kīdṛśaṃ sadṛśaṃ stutiyogyaṃ tvāṃ vicinvan anveṣayan | svavṛṣamiti pāṭhe svadharmarūpaṃ svadharmaprāpyaṃ he devavarya īśasyāpi tvaṃ durarādhigama ityarthaḥ | māyāṃ ca pravikārṣīḥ prakaryeṇa vikṛtavānasi | tāṃ māmuddiśya mā pravikārṣīrityanuṣaṅgeṇānvayaḥ ||

7.201.79

arhate yogyāya ṛṣiṇā nārāyaṇena saṃstutaḥ ||

7.201.82

viyonijāḥ siṃhavyāghrādayaḥ ||

7.201.83

trasena jaṅgamena ||

7.201.84

gatvā prāpya ||

7.201.89

devavat nārāyaṇavat avākarṣaḥ avamataṃ kṛśaṃ kṛtavānasi ātmānaṃ śarīram ||

7.201.90

śutraṃ dīptimat ||

7.201.92

tayornaranārāyaṇayoḥ | athāpi tava tayośca viśeṣahetuṃ śraṇu ityāha - tābhyāmiti | liṅge sūkṣmaśarīre | arcāyāṃ pratimāyām | ayaṃ bhāvaḥ - 'caturṇāṃ sannidhānena yatphalaṃ tadaśāśvatam | dvayostu sannidhānena śāśvataṃ prāpyate padam' śata dakṣasmṛteḥ | pratimāyāṃ śivārcakasya ātmamanaindriyaviṣayāṇāṃ caturṇāṃ sānnidhyamasti | liṅge tadarcakasya tu ātmamanasordvayoreva sānnidhyamastīti tayorarcakatvasāmye'pi prakārabhedātphalabhe‌dabhāgiteti ||

7.201.93

liṅgārcanādeva sarvaṃ brahmeti jānātītyāha - sarveti | jñātvā śāstrāt pūrvaṃ jñātvā paścādanubhavenāpi jānātītyarthaḥ | ata eva kṛṣṇe ātmayogākhyaṃ jīvabrahmaikyavijñānaṃ śāstrayogākhyaṃ parokṣajñānaṃ ca tatkāraṇībhūtaṃ puṣkalamastītyāha - ātmeti ||

7.201.95

kṛṣṇaḥ bhaktānāṃ sahetukaṃ saṃsāraṃ karṣatīti yogātsa evārādhyaḥ ||

7.201.99

maharṣaye vyāsāya ||

Linked texts (1)