The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.62: adhyāyaḥ 062
Southern recension 1.62
- Language
- Sanskrit
adhyāyaḥ 062
1.62.0
janamejaya uvāca .
1.62.1
kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama .
mahābhāratamākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat ..
1.62.2
kathāṃ tvanagha citrārthāṃ kathayasva tapodhana .
vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalamatīva me ..
1.62.3
sa bhavānvistareṇemāṃ punarākhyātumarhati .
na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat ..
1.62.4
na tatkāraṇamalpaṃ vai dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ .
avadhyānsarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ ..
1.62.5
kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hyanāgasaḥ .
prayujyamānānsaṃkleśānkṣāntavanto durātmanām ..
1.62.6
kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ .
parikliśyannapi krodhaṃ dhṛtavānvai dvijottama ..
1.62.7
kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ .
śaktā satī dhārtarāṣṭrānnādahatkrodhacakṣuṣā ..
1.62.8
kathaṃ vyasaninaṃ dyūte pārthau mādrīsutau tadā .
anvayuste naravyāghrā bādhyamānā durātmabhiḥ ..
1.62.9
kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit .
anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavānsa yudhiṣṭhiraḥ ..
1.62.10
kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ .
asyanneko'nayatsarvāḥ pitṛlokaṃ dhanaṃjayaḥ ..
1.62.11
etadācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana .
yadyacca kṛtavantaste tatratatra mahārathāḥ ..
vaiśaṃpāyana uvāca .
1.62.12
kṣaṇaṃ kuru mahārāja vipulo'yamanukramaḥ .
puṇyākhyānasya vaktavyaḥ kṛṣṇadvaipāyaneritaḥ ..
1.62.13
maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ .
pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ ..
1.62.14
idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām .
satyavatyātmajeneha vyākhyātamamitaujasā ..
1.62.15
`upākhyānaiḥ saha jñeyaṃ śrāvyaṃ bhāratamuttamam .
saṃkṣepeṇa tu vakṣyāmi sarvametannarādhipa ..
1.62.16
adhyāyānāṃ sahasre dve parvaṇāṃ śatameva ca . ślokānāṃ tu sahasrāṇi navatiśca daśaiva ca .
tato'ṣṭādaśabhiḥ parvaiḥ saṃgṛhītaṃ maharṣiṇā' ..
1.62.17
ya idaṃ śrāvayedvidvānye cedaṃ śṛṇuyurnarāḥ .
te brahmaṇaḥ sthānametya prāpnuyurdevatulyatām ..
1.62.18
idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamam .
śrāvyāṇāmuttamaṃ cedaṃ purāṇamṛṣisaṃstutam ..
1.62.19
asminnarthaśca kāmaśca nikhilenopadekṣyate .
itihāse mahāpuṇye buddhiśca parinaiṣṭhikī ..
1.62.20
akṣudrāndānaśīlāṃśca satyaśīlānanāstikān .
kārṣṇaṃ vedamimaṃ vidvāñchrāvayitvā'rthamaśnute ..
1.62.21
bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyādasaṃśayam .
itihāsamimaṃ śrutvā puruṣo'pi sudāruṇaḥ ..
1.62.22
mucyate sarvapāpebhyo rāhuṇā candramā yathā .
jayo nāmetihāso'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā ..
1.62.23
mahīṃ vijayate rājā śatrūṃścāpi parājayet .
idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭhamidaṃ svastyayanaṃ mahat ..
1.62.24
mahiṣīyuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśastathā .
vīraṃ janayate putraṃ kanyāṃ vā rājyabhāginīm ..
1.62.25
dharmaśāstramidaṃ puṇyamarthaśāstramidaṃ param .
mokṣaśāstramidaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā ..
1.62.26
`dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha . yadihāsti tadanyatra yannehāsti na kutracit .
idaṃ hi brāhmaṇairloke ākhyātaṃ brāhmaṇeṣviha' ..
1.62.27
saṃpratyācakṣate cedaṃ tathā śroṣyanti cāpare .
putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāśca priyakāriṇaḥ ..
1.62.28
bharatānāṃ mahajjanma śṛṇvatāmanasūyatām .
nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ ..
1.62.29
śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca .
sarvaṃ saṃtyajati kṣipraṃ ya idaṃ śṛṇuyānnaraḥ ..
1.62.30
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ svargyaṃ tathaiva ca .
kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā ..
1.62.31
kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām .
anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām ..
1.62.32
sarvavidyāvadātānāṃ loke prathitakarmaṇām .
ya idaṃ mānavo loke puṇyārthe brāhmaṇāñchucīn ..
1.62.33
śrāvayeta mahāpuṇyaṃ tasya dharmaḥ sanātanaḥ .
kurūṇāṃ prathitaṃ vaṃśaṃ kīrtayansatataṃ śuciḥ ..
1.62.34
vaṃśamāpnoti vipulaṃ loke pūjyatamo bhavet .
yo'dhīte bhārataṃ pumyaṃ brāhmaṇo niyatavrataḥ ..
1.62.35
caturo vārṣikānmāsānsarvapāpaiḥ pramucyate .
vijñeyaḥ sa ca vedānāṃ pārago bhārataṃ paṭhan ..
1.62.36
devā rājarṣayo hyatra puṇyā brahmarṣayastathā .
kīrtyante dhūtapāpmānaḥ kīrtyate keśavastathā ..
1.62.37
bhagavāṃścāpi deveśo yatra devī ca kīrtyate .
anekajanano yatra kārtikeyasya saṃbhavaḥ ..
1.62.38
brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva māhātmyaṃ yatra kīrtyate .
sarvaśrutisamūho'yaṃ śrotavyo dharmabuddhibhiḥ ..
1.62.39
ya idaṃ śrāvayedvidvānbrāhmaṇāniha parvasu .
dhūtapāpmā jitasvargo brahma gacchati śāśvatam ..
1.62.40
śrāvayedbrāhmaṇāñśrāddhe yaścemaṃ pādamantataḥ .
akṣayyaṃ tasya tacchrāddhamupāvartetpitṝniha ..
1.62.41
ahnā yadenaḥ kriyate indriyairmanasā'pi vā .
jñānādajñānato vāpi prakaroti naraśca yat ..
1.62.42
tanmahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate .
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ..
1.62.43
niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate .
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ..
1.62.44
mahato hyenaso martyānmocayedanukīrtitaḥ .
tribhirvarṣairmahābhāgaḥ kṛṣṇadvaipāyano'bravīt ..
1.62.45
nityotthitaḥ śuciḥ śakto mahābhāratamāditaḥ .
taponiyamamāsthāya kṛtametanmaharṣiṇā ..
1.62.46
tasmānniyamasaṃyuktaiḥ śrotavyaṃ brāhmaṇairidam .
kṛṣṇaproktāmimāṃ puṇyāṃ bhāratīmuttamāṃ kathām ..
1.62.47
śrāvayiṣyanti ye viprā ye ca śroṣyanti mānavāḥ .
sarvathā vartamānā vai na te śocyāḥ kṛtākṛtaiḥ ..
1.62.48
nareṇa dharmakāmena sarvaḥ śrotavya ityapi .
nikhilenetihāso'yaṃ tataḥ siddhimavāpnuyāt ..
1.62.49
na tāṃ svargagatiṃ prāpya tuṣṭiṃ prāpnoti mānavaḥ .
yāṃ śrutvaivaṃ mahāpuṇyamitihāsamupāśnute ..
1.62.50
śṛṇvañśrāddhaḥ puṇyaśīlaḥ śrāvayaṃścedamadbhutam .
naraḥ phalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ ..
1.62.51
yathā samudro bhagavānyathā merurmahāgiriḥ .
ubhau khyātau ratnanidhī tathā bhāratamucyate ..
1.62.52
idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramaṣi cottamam .
śrāvyaṃ śrutisukhaṃ caiva pāvanaṃ śīlavardhanam ..
1.62.53
ya idaṃ bhārataṃ rājanvācakāya prayacchati .
tena sarvā mahī dattā bhavetsāgaramekhalā ..
1.62.54
pārikṣita kathāṃ divyāṃ puṇyāya vijayāya ca .
kathyamānāṃ mayā kṛtsnāṃ śṛṇu harṣakarīmimām ..
1.62.55
tribhirvarṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ .
mahābhāratamākhyānaṃ kṛtavānidamadbhutam ..
1.62.56
śṛṇu kīrtayatastanma itihāsaṃ purātanam .. ..
1.62.56_1
iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi aṃśāvataraṇaparvaṇi dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ .. 62 ..
1.62.56_2
1-62-4 avadhyān bhīṣmadroṇādīn .. 1-62-6 krodhaṃ dhṛtavān niruddhavān .. 1-62-10 asyan śarān kṣipan sa kathaṃ kleśaṃ soḍhavānityanuṣajjyate .. 1-62-18 ṛṣibhirmantraistaddraṣṭṛbhirvā saṃstutaṃ samaṃ stutaṃ vā .. 1-62-19 parinaiṣṭhikī pariniṣṭhā mokṣastaducitā .. 1-62-20 anāstikān nāstikā na bhavantītyanāstikāstān .. 1-62-23 puṃsavanaṃ pumāṃsaḥ sūyante'smin śrute .. 1-62-24 mahiṣī paṭṭarājñī .. 1-62-47 sarvathā sādhunā'sādhunā vā vartmanā vartamānā api kṛtākṛtaiḥ krameṇa pāpapuṇyaiste na śocyāḥ . etacchravaṇādeva sarvapratyavāyaparihāro bhavatīti bhāvaḥ .. 1-62-49 svargādapyetacchravaṇaṃ sukhakaraṃ muktihetutvāditi bhāvaḥ .. 1-62-50 śrāddhaḥ śraddhāvān .. 1-62-52 śrāvyamarthato ramyam .. 1-62-55 sadotthāyī sadodyuktaḥ .. dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ .. 62 ..
1.62.56_3
pūruvaṃśakathanam .. 1 ..
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit