<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [The Mahābhārata and its versions](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata) › [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa) › [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern) › 6.26

# The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26: adhyāyaḥ 026

Southern recension 6.26

- **Language:** Sanskrit

### adhyāyaḥ 026

### [6.26.0](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.0)

sañjaya uvāca .

### [6.26.1](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.1)

taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam .  
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ..  
śrībhagavānuvāca .

### [6.26.2](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.2)

kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam .  
anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ..

### [6.26.3](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.3)

klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate .  
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa ..  
arjuna uvāca .

### [6.26.4](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.4)

kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana .  
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ..

### [6.26.5](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.5)

gurūnahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhekṣamapīha loke .  
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuñjīya bhogānrudhirapradigdhān ..

### [6.26.6](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.6)

na caitadvīdmaḥ kataranno garīyo yadvā jayama yadi vā no jayeyuḥ .  
yāneva hatvā na jijīviṣāma- ste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ..

### [6.26.7](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.7)

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ .  
yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ..

### [6.26.8](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.8)

na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām .  
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ..  
sañjaya uvāca .

### [6.26.9](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.9)

evamukatvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaṃ paraṃtapa .  
na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ..

### [6.26.10](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.10)

tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata .  
senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ..  
śrībhagavānuvāca .

### [6.26.11](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.11)

aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase .  
gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti pāṇḍitāḥ ..

### [6.26.12](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.12)

natvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ .  
na caiva nabhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ..

### [6.26.13](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.13)

dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā .  
tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ..

### [6.26.14](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.14)

mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ .  
āgamāpāyino'nitsyāstāṃstitikṣasva bhārata ..

### [6.26.15](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.15)

yaṃ hi vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha .  
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ..

### [6.26.16](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.16)

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ .  
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥka ..

### [6.26.17](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.17)

avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam .  
vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ..

### [6.26.18](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.18)

antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ .  
anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ..

### [6.26.19](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.19)

ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam .  
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ..

### [6.26.20](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.20)

na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ .  
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo na hantaye hanyamāne śarīre ..

### [6.26.21](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.21)

vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam .  
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ..

### [6.26.22](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.22)

vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāni naro'parāṇi .  
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā- nyanyāni saṃyāti navāni dehī ..

### [6.26.23](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.23)

nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ .  
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ ..

### [6.26.24](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.24)

acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca .  
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ ..

### [6.26.25](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.25)

avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate .  
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ..

### [6.26.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.26)

atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam .  
tathāpi katvaṃ mahābāho nainaṃ śocitumarhasi ..

### [6.26.27](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.27)

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca .  
tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ..

### [6.26.28](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.28)

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata .  
avyaktanidhanānyena tatra kā paridevanā ..

### [6.26.29](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.29)

āścaryavatpaśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ .  
āścaryavaccainamanyaḥ śrṛṇoti śrutvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit ..

### [6.26.30](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.30)

dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata .  
tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ..

### [6.26.31](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.31)

svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi .  
dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyate ..

### [6.26.32](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.32)

yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam .  
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha lante yuddhamīdṛśam ..

### [6.26.33](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.33)

atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi .  
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpsyasi ..

### [6.26.34](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.34)

akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām .  
saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate ..

### [6.26.35](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.35)

bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ .  
yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam ..

### [6.26.36](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.36)

avācyavādāṃścaka bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ .  
nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim ..

### [6.26.37](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.37)

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm .  
tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ..

### [6.26.38](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.38)

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau .  
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ..

### [6.26.39](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.39)

eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṃ śrṛṇu .  
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ..

### [6.26.40](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.40)

nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate .  
svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt ..

### [6.26.41](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.41)

vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana .  
bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām ..

### [6.26.42](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.42)

yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ .  
vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ ..

### [6.26.43](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.43)

kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām .  
kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati ..

### [6.26.44](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.44)

bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayā'pahṛtacetasām .  
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate ..

### [6.26.45](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.45)

traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna .  
nirdvandvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān ..

### [6.26.46](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.46)

yāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake .  
tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ ..

### [6.26.47](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.47)

karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadā ca na .  
mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi ..

### [6.26.48](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.48)

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanaṃjaya .  
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate ..

### [6.26.49](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.49)

dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanaṃjaya .  
buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ ..

### [6.26.50](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.50)

buddhiyukto jahātīhaka ubhe sukṛtaduṣkṛte .  
tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam ..

### [6.26.51](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.51)

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ .  
janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam ..

### [6.26.52](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.52)

yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati .  
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca ..

### [6.26.53](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.53)

śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā .  
samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi ..  
arjuna uvāca .

### [6.26.54](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.54)

sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava .  
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta vrajeta kiṃ ..  
śrībhagavānuvāca .

### [6.26.55](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.55)

prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān .  
ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate ..

### [6.26.56](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.56)

duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ .  
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunirucyate ..

### [6.26.57](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.57)

yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham .  
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā ..

### [6.26.58](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.58)

yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ .  
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ..

### [6.26.59](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.59)

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ .  
rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate ..

### [6.26.60](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.60)

yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ .  
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ..

### [6.26.61](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.61)

tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ .  
vaśe hi yasyendriyāmi tasya prajñā pratiṣṭhitā ..

### [6.26.62](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.62)

dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate .  
saṅgātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ..

### [6.26.63](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.63)

krodhādbhavati saṃmohaḥ saṃmohātsmṛtivibhramaḥ .  
smṛtibhraṃśādbudināśo buddhināśātpraṇaśyati ..

### [6.26.64](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.64)

rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran .  
ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati ..

### [6.26.65](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.65)

prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate .  
prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate ..

### [6.26.66](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.66)

nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā .  
na cābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham ..

### [6.26.67](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.67)

indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate .  
tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi ..

### [6.26.68](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.68)

tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ .  
indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ..

### [6.26.69](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.69)

yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgartiṃ saṃyamī .  
yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ ..

### [6.26.70](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.70)

āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat .  
tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī ..

### [6.26.71](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.71)

vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati niḥspṛhaḥ .  
nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntimadhigacchati ..

### [6.26.72](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.72)

eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati .  
sthitvāsyāmantakāle'pi brahma nirvāṇamṛcchati .. ..

### [6.26.72\_1](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.72_1)

iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhagavadgītāparvaṇi ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ ..

### [6.26.72\_2](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.72_2)

iti śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śāṅkhyayogonāma dvitīyo'dhyāyaḥ .. 2 ..

### [6.26.72\_3](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26.72_3)

saptaviṃśo'dhyāyaḥ .. bhagavadgītādhyāyaḥ .. 3 ..

## Other recensions (1)

- [Mahābhārata](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa.6.24.1) — Vyāsa, Sanskrit

## Linked texts (4)

- [Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi)](https://indike.org/pramana/in.purana.agni*nag.380.3) — Sanskrit
- [Śivagītā](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.stotra.sivagita-2.16.40_15) — Sanskrit
- [Sāṃkhyasāra](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyasara.2.7.6) — Vijñānabhikṣu 1550, Sanskrit
- [Ajñānadhvāntacaṇḍabhāskara](https://indike.org/pramana/in.darsana.advaita.vada.amaresvara.ajnanadhvantacandabhaskara.5.352.8) — Amareśvara Śāstrin 1825, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.6.26) · Pramāṇa
