Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.62

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.62

Language
Sanskrit

1.62.1

janamejaya uvāca |
kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama |
mahābhāratamākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat ||

1.62.2

kathāṃ tvanagha citrārthāṃ kathayasva tapodhana |
vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalamatīva me ||

1.62.3

sa bhavānvistareṇemāṃ punarākhyātumarhati |
na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat ||

1.62.4

na tatkāraṇamalpaṃ vai dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ |
avadhyānsarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ ||

1.62.5

kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hyanāgasaḥ |
prayujyamānānsaṅkleśānkṣāntavanto durātmanām ||

1.62.6

kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ |
parikliśyannapi krodhaṃ dhṛtavānvai dvijottama ||

1.62.7

kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ |
śaktā satī dhārtarāṣṭrānnādahatkrodhacakṣuṣā ||

1.62.8

kathaṃ vyasaninaṃ dyūte pārthau mādrīsutau tadā |
anvayuste naravyāghrā bādhyamānā durātmabhiḥ ||

1.62.9

kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit |
anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavānsa yudhiṣṭhiraḥ ||

1.62.10

kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ |
asyanneko'nayatsarvāḥ pitṛlokaṃ dhanañjayaḥ ||

1.62.11

etadācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana |
yadyacca kṛtavantaste tatratatra mahārathāḥ ||

1.62.12

vaiśampāyana uvāca |
kṣaṇaṃ kuru mahārāja vipulo'yamanukramaḥ |
puṇyākhyānasya vaktavyaḥ kṛṣṇadvaipāyaneritaḥ ||

1.62.13

maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ |
pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ ||

1.62.14

idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām |
satyavatyātmajeneha vyākhyātamamitaujasā ||

1.62.15

ya idaṃ śrāvayedvidvānye cedaṃ śṛṇuyurnarāḥ |
te brahmaṇaḥ sthānametya prāpnuyurdevatulyatām ||

1.62.16

idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamam |
śrāvyāṇāmuttamaṃ cedaṃ purāṇamṛṣisaṃstutam ||

1.62.17

asminnarthaśca kāmaśca nikhilenopadekṣyate |
itihāse mahāpuṇye buddhiśca parinaiṣṭhikī ||

1.62.18

akṣudrāndānaśīlāṃśca satyaśīlānanāstikān |
kārṣṇaṃ vedamimaṃ vidvāñchrāvayitvā'rthamaśnute ||

1.62.19

bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyādasaṃśayam |
itihāsamimaṃ śrutvā puruṣo'pi sudāruṇaḥ ||

1.62.20

mucyate sarvapāpebhyo rāhuṇā candramā yathā |
jayo nāmetihāso'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā ||

1.62.21

mahīṃ vijayate rājā śatrūṃścāpi parājayet |
idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭhamidaṃ svastyayanaṃ mahat ||

1.62.22

mahiṣī yuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśastathā |
vīraṃ janayate putraṃ kanyāṃ vā rājyabhāginīm ||

1.62.23

dharmaśāstramidaṃ puṇyamarthaśāstramidaṃ param |
mokṣaśāstramidaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā ||

1.62.24

sampratyācakṣate cedaṃ tathā śroṣyanti cāpare |
putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāśca priyakāriṇaḥ ||

1.62.25

śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca |
sarvaṃ santyajati kṣipraṃ ya idaṃ śṛṇuyānnaraḥ ||

1.62.26

bharatānāṃ mahajjanma śṛṇvatāmanasūyatām |
nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ ||

1.62.27

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ svargyaṃ tathaiva ca |
kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā ||

1.62.28

kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām |
anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām ||

1.62.29

sarvavidyāvadātānāṃ loke prathitakarmaṇām |
ya idaṃ mānavo loke puṇyārthe brāhmaṇāñchucīn ||

1.62.30

śrāvayeta mahāpuṇyaṃ tasya dharmaḥ sanātanaḥ |
kurūṇāṃ prathitaṃ vaṃśaṃ kīrtayansatataṃ śuciḥ ||

1.62.31

vaṃśamāpnoti vipulaṃ loke pūjyatamo bhavet |
yo'dhīte bhārataṃ puṇyaṃ brāhmaṇo niyatavrataḥ ||

1.62.32

caturo vārṣikānmāsānsarvapāpaiḥ pramucyate |
vijñeyaḥ sa ca vedānāṃ pārago bhārataṃ paṭhan ||

1.62.33

devā rājarṣayo hyatra puṇyā brahmarṣayastathā |
kīrtyante dhūtapāpmānaḥ kīrtyate keśavastathā ||

1.62.34

bhagavāṃścāpi deveśo yatra devī ca kīrtyate |
anekajanano yatra kārtikeyasya sambhavaḥ ||

1.62.35

brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva māhātmyaṃ yatra kīrtyate |
sarvaśrutisamūho'yaṃ śrotavyo dharmabuddhibhiḥ ||

1.62.36

ya idaṃ śrāvayedvidvānbrāhmaṇāniha parvasu |
dhūtapāpmā jitasvargo brahma gacchati śāśvatam ||

1.62.37

śrāvayedbrāhmaṇāñśrāddhe yaścemaṃ pādamantataḥ |
akṣayyaṃ tasya tacchrāddhamupāvartetpitṝniha ||

1.62.38

ahnā yadenaḥ kriyate indriyairmanasā'pi vā |
jñānādajñānato vāpi prakaroti naraśca yat ||

1.62.39

tanmahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate |
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ||

1.62.40

niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate |
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ||

1.62.41

mahato hyenaso martyānmocayedanukīrtitaḥ |
tribhirvarṣairlabdhakāmaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ ||

1.62.42

nityotthitaḥ śuciḥ śakto mahābhāratamāditaḥ |
tapo niyamamāsthāya kṛtametanmaharṣiṇā ||

1.62.43

tasmānniyamasaṃyuktaiḥ śrotavyaṃ brāhmaṇairidam |
kṛṣṇaproktāmimāṃ puṇyāṃ bhāratīmuttamāṃ kathām ||

1.62.44

śrāvayiṣyanti ye viprā ye ca śroṣyanti mānavāḥ |
sarvathā vartamānā vai na te śocyāḥ kṛtākṛtaiḥ ||

1.62.45

nareṇa dharmakāmena sarvaḥ śrotavya ityapi |
nikhilenetihāso'yaṃ tataḥ siddhimavāpnuyāt ||

1.62.46

na tāṃ svargagatiṃ prāpya tuṣṭiṃ prāpnoti mānavaḥ |
yāṃ śrutvaivaṃ mahāpuṇyamitihāsamupāśnute ||

1.62.47

śṛṇvañśrāddhaḥ puṇyaśīlaḥ śrāvayaṃścedamadbhutam |
naraḥ phalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ ||

1.62.48

yathā samudro bhagavānyathā merurmahāgiriḥ |
ubhau khyātau ratnanidhī tathā bhāratamucyate ||

1.62.49

idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamam |
śravyaṃ śrutisukhaṃ caiva pāvanaṃ śīlavardhanam ||

1.62.50

ya idaṃ bhārataṃ rājanvācakāya prayacchati |
tena sarvā mahī dattā bhavetsāgaramekhalā ||

1.62.51

pārikṣitakathāṃ divyāṃ puṇyāya vijayāya ca |
kathyamānāṃ mayā kṛtsnāṃ śṛṇu harṣakarīmimām ||

1.62.52

tribhirvarṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ |
mahābhāratamākhyānaṃ kṛtavānidamadbhutam ||

1.62.53

dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha |
yadihāsti tadanyatra yannehāsti na tatkvacit ||

Other recensions (1)