The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.62
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.62
- Language
- Sanskrit
1.62.1
janamejaya uvāca |
kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama |
mahābhāratamākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat ||
1.62.2
kathāṃ tvanagha citrārthāṃ kathayasva tapodhana |
vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalamatīva me ||
1.62.3
sa bhavānvistareṇemāṃ punarākhyātumarhati |
na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat ||
1.62.4
na tatkāraṇamalpaṃ vai dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ |
avadhyānsarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ ||
1.62.5
kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hyanāgasaḥ |
prayujyamānānsaṅkleśānkṣāntavanto durātmanām ||
1.62.6
kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ |
parikliśyannapi krodhaṃ dhṛtavānvai dvijottama ||
1.62.7
kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ |
śaktā satī dhārtarāṣṭrānnādahatkrodhacakṣuṣā ||
1.62.8
kathaṃ vyasaninaṃ dyūte pārthau mādrīsutau tadā |
anvayuste naravyāghrā bādhyamānā durātmabhiḥ ||
1.62.9
kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit |
anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavānsa yudhiṣṭhiraḥ ||
1.62.10
kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ |
asyanneko'nayatsarvāḥ pitṛlokaṃ dhanañjayaḥ ||
1.62.11
etadācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana |
yadyacca kṛtavantaste tatratatra mahārathāḥ ||
1.62.12
vaiśampāyana uvāca |
kṣaṇaṃ kuru mahārāja vipulo'yamanukramaḥ |
puṇyākhyānasya vaktavyaḥ kṛṣṇadvaipāyaneritaḥ ||
1.62.13
maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ |
pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ ||
1.62.14
idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām |
satyavatyātmajeneha vyākhyātamamitaujasā ||
1.62.15
ya idaṃ śrāvayedvidvānye cedaṃ śṛṇuyurnarāḥ |
te brahmaṇaḥ sthānametya prāpnuyurdevatulyatām ||
1.62.16
idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamam |
śrāvyāṇāmuttamaṃ cedaṃ purāṇamṛṣisaṃstutam ||
1.62.17
asminnarthaśca kāmaśca nikhilenopadekṣyate |
itihāse mahāpuṇye buddhiśca parinaiṣṭhikī ||
1.62.18
akṣudrāndānaśīlāṃśca satyaśīlānanāstikān |
kārṣṇaṃ vedamimaṃ vidvāñchrāvayitvā'rthamaśnute ||
1.62.19
bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyādasaṃśayam |
itihāsamimaṃ śrutvā puruṣo'pi sudāruṇaḥ ||
1.62.20
mucyate sarvapāpebhyo rāhuṇā candramā yathā |
jayo nāmetihāso'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā ||
1.62.21
mahīṃ vijayate rājā śatrūṃścāpi parājayet |
idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭhamidaṃ svastyayanaṃ mahat ||
1.62.22
mahiṣī yuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśastathā |
vīraṃ janayate putraṃ kanyāṃ vā rājyabhāginīm ||
1.62.23
dharmaśāstramidaṃ puṇyamarthaśāstramidaṃ param |
mokṣaśāstramidaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā ||
1.62.24
sampratyācakṣate cedaṃ tathā śroṣyanti cāpare |
putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāśca priyakāriṇaḥ ||
1.62.25
śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca |
sarvaṃ santyajati kṣipraṃ ya idaṃ śṛṇuyānnaraḥ ||
1.62.26
bharatānāṃ mahajjanma śṛṇvatāmanasūyatām |
nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ ||
1.62.27
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ svargyaṃ tathaiva ca |
kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā ||
1.62.28
kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām |
anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām ||
1.62.29
sarvavidyāvadātānāṃ loke prathitakarmaṇām |
ya idaṃ mānavo loke puṇyārthe brāhmaṇāñchucīn ||
1.62.30
śrāvayeta mahāpuṇyaṃ tasya dharmaḥ sanātanaḥ |
kurūṇāṃ prathitaṃ vaṃśaṃ kīrtayansatataṃ śuciḥ ||
1.62.31
vaṃśamāpnoti vipulaṃ loke pūjyatamo bhavet |
yo'dhīte bhārataṃ puṇyaṃ brāhmaṇo niyatavrataḥ ||
1.62.32
caturo vārṣikānmāsānsarvapāpaiḥ pramucyate |
vijñeyaḥ sa ca vedānāṃ pārago bhārataṃ paṭhan ||
1.62.33
devā rājarṣayo hyatra puṇyā brahmarṣayastathā |
kīrtyante dhūtapāpmānaḥ kīrtyate keśavastathā ||
1.62.34
bhagavāṃścāpi deveśo yatra devī ca kīrtyate |
anekajanano yatra kārtikeyasya sambhavaḥ ||
1.62.35
brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva māhātmyaṃ yatra kīrtyate |
sarvaśrutisamūho'yaṃ śrotavyo dharmabuddhibhiḥ ||
1.62.36
ya idaṃ śrāvayedvidvānbrāhmaṇāniha parvasu |
dhūtapāpmā jitasvargo brahma gacchati śāśvatam ||
1.62.37
śrāvayedbrāhmaṇāñśrāddhe yaścemaṃ pādamantataḥ |
akṣayyaṃ tasya tacchrāddhamupāvartetpitṝniha ||
1.62.38
ahnā yadenaḥ kriyate indriyairmanasā'pi vā |
jñānādajñānato vāpi prakaroti naraśca yat ||
1.62.39
tanmahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate |
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ||
1.62.40
niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate |
bharatānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyate ||
1.62.41
mahato hyenaso martyānmocayedanukīrtitaḥ |
tribhirvarṣairlabdhakāmaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ ||
1.62.42
nityotthitaḥ śuciḥ śakto mahābhāratamāditaḥ |
tapo niyamamāsthāya kṛtametanmaharṣiṇā ||
1.62.43
tasmānniyamasaṃyuktaiḥ śrotavyaṃ brāhmaṇairidam |
kṛṣṇaproktāmimāṃ puṇyāṃ bhāratīmuttamāṃ kathām ||
1.62.44
śrāvayiṣyanti ye viprā ye ca śroṣyanti mānavāḥ |
sarvathā vartamānā vai na te śocyāḥ kṛtākṛtaiḥ ||
1.62.45
nareṇa dharmakāmena sarvaḥ śrotavya ityapi |
nikhilenetihāso'yaṃ tataḥ siddhimavāpnuyāt ||
1.62.46
na tāṃ svargagatiṃ prāpya tuṣṭiṃ prāpnoti mānavaḥ |
yāṃ śrutvaivaṃ mahāpuṇyamitihāsamupāśnute ||
1.62.47
śṛṇvañśrāddhaḥ puṇyaśīlaḥ śrāvayaṃścedamadbhutam |
naraḥ phalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ ||
1.62.48
yathā samudro bhagavānyathā merurmahāgiriḥ |
ubhau khyātau ratnanidhī tathā bhāratamucyate ||
1.62.49
idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamam |
śravyaṃ śrutisukhaṃ caiva pāvanaṃ śīlavardhanam ||
1.62.50
ya idaṃ bhārataṃ rājanvācakāya prayacchati |
tena sarvā mahī dattā bhavetsāgaramekhalā ||
1.62.51
pārikṣitakathāṃ divyāṃ puṇyāya vijayāya ca |
kathyamānāṃ mayā kṛtsnāṃ śṛṇu harṣakarīmimām ||
1.62.52
tribhirvarṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ |
mahābhāratamākhyānaṃ kṛtavānidamadbhutam ||
1.62.53
dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha |
yadihāsti tadanyatra yannehāsti na tatkvacit ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit