The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.65: Sambhavaparva
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.65
- Language
- Sanskrit
Sambhavaparva
1.65.1
vaiśampāyana uvāca |
atha nārāyaṇenendraścakāra saha saṃvidam |
avatartuṃ mahīṃ svargādaṃśataḥ mahitaḥ suraiḥ ||
1.65.2
ādiśya ca svayaṃ śakraḥ sarvāneva divaukasaḥ |
nirjagāma punastasmātkṣayānnārāyaṇasya ha ||
1.65.3
te'marārivināśāya sarvalokahitāya ca |
avateruḥ krameṇaiva mahīṃ svargāddivaukasaḥ ||
1.65.4
tato brahmarṣivaṃśeṣu pārthivarṣikuleṣu ca |
jajñire rājaśārdūla yathākāmaṃ divaukasaḥ ||
1.65.5
dānavānrākṣasāṃścaiva gandharvānpannagāṃstathā |
puruṣādāni cānyāni jaghnuḥ satvānyanekaśaḥ ||
1.65.6
|
dānavā rākṣasāścaiva gandharvāḥ pannagāstathā |
na tānbalasthānbālye'pi jaghnurbharatasattama ||
1.65.7
janamejaya uvāca |
devadānavasaṅghānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā |
mānavānāṃ ca sarveṣāṃ tathā vai yakṣarakṣasām ||
1.65.8
śrotumicchāmi tattvena sambhavaṃ kṛtsnamāditaḥ |
prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ sambhavaṃ vaktumarhasi ||
1.65.9
vaiśampāyana uvāca |
hanta te kathayiṣyāmi namaskṛtya svayambhuve |
surādīnāmahaṃ samyaglokānāṃ prabhavāpyayam ||
1.65.10
brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ |
marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ||
1.65.11
marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāttu imāḥ prajāḥ |
prajajñire mahābhāgā dakṣakanyāstrayodaśa ||
1.65.12
aditirditirdanuḥ kālā danāyuḥ siṃhikā tathā |
krodhā prādhā ca viśvā ca vinatā kapilā muniḥ ||
1.65.13
kadrūśca manujavyāghra dakṣakanyaiva bhārata |
etāsāṃ vīryasampannaṃ putrapautramanantakam ||
1.65.14
adityāṃ dvādaśādityāḥ sambhūtā bhuvaneśvarāḥ |
ye rājannāmatastāṃste kīrtayiṣyāmi bhārata ||
1.65.15
dhātā mitro'ryamā śakro varuṇastvaṃśa eva ca |
bhago vivasvānpūṣā ca savitā daśamastathā ||
1.65.16
ekādaśastathā tvaṣṭā dvādaśo viṣṇurucyate |
jaghanyajastu sarveṣāmādityānāṃ guṇādhikaḥ ||
1.65.17
eka eva diteḥ putro hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ |
nāmnā khyātāstu tasyeme pañca putrā mahātmanaḥ ||
1.65.18
prahlādaḥ pūrvajasteṣāṃ saṃhlādastadanantaram |
anuhlādastṛtīyo'bhūttasmācca śibibāṣkalau ||
1.65.19
prahlādasya trayaḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata |
virocanaśca kumbhaśca nikumbhaśceti bhārata ||
1.65.20
virocanasya putro'bhūdbalirekaḥ pratāpavān |
baleśca prathitaḥ putro bāṇo nāma mahāsuraḥ ||
1.65.21
rudrasyānucaraḥ śrīmānmahākāleti yaṃ viduḥ |
catvāriṃśaddanoḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata ||
1.65.22
teṣāṃ prathamajo rājā vipracittirmahāyaśāḥ |
śambaro namuciścaiva pulomā ceti viśrutaḥ ||
1.65.23
asilomā ca keśī ca durjayaścaiva dānavaḥ |
ayaḥśirā aśvaśirā aśvaśaṅkuśca vīryavān ||
1.65.24
tathā gaganamūrdhā ca vegavānketumāṃśca saḥ |
svarbhānuraśvo'śvapatirvṛṣaparvājakastathā ||
1.65.25
aśvagrīvaśca sūkṣmaśca tuhuṇḍaśca mahābalaḥ |
iṣupādekacakraśca virūpākṣaharāharau ||
1.65.26
nicandraśca nikumbhaśca kupaṭaḥ kapaṭastathā |
śarabhaḥ śalabhaścaiva sūryācandramasau tathā |
ete khyātā danorvaṃśe dānavāḥ parikīrtitāḥ ||
1.65.27
anyau tu khalu devānāṃ sūryācandramasau smṛtau |
anyau dānavamukhyānāṃ sūryācandramasau tathā ||
1.65.28
ime ca vaṃśāḥ prathitāḥ satvavanto mahābalāḥ |
danuputrā mahārāja daśa dānavavaṃśajāḥ ||
1.65.29
ekākṣo mṛtapo vīraḥ pralambanarakāvapi |
vātāpī śatrutapanaḥ śaṭhaścaiva mahāsuraḥ ||
1.65.30
gaviṣṭhaśca vanāyuśca dīrghajihvaśca dānavaḥ |
asaṅkhyeyāḥ smṛtāsteṣāṃ putrāḥ pautrāśca bhārata ||
1.65.31
siṃhikā suṣuve putraṃ rāhuṃ candrārkamardanam |
sucandraṃ candrahartāraṃ tathā candrapramardanam ||
1.65.32
krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautramanantakam |
gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmā'rimardanaḥ ||
1.65.33
danāyuṣaḥ punaḥ putrāścatvāro'surapuṅgavāḥ |
vikṣaro balavīrau ca vṛtraścaiva mahāsuraḥ ||
1.65.34
kālāyāḥ prathitāḥ putrāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ |
pravikhyātā mahāvīryā dānaveṣu parantapāḥ ||
1.65.35
vināśanaśca krodhaśca krodhahantā tathaiva ca |
krodhaśatrustathaivānye kālakeyā iti śrutāḥ ||
1.65.36
asurāṇāmupādhyāyaḥ śakrastvaṣisuto'bhavat |
khyātāścośanasaḥ putrāścatvāro'surayājakāḥ ||
1.65.37
tvaṣṭādharastathātriśca dvāvanyau raudrakarmiṇau |
tejasā sūryasaṅkāśā brahmalokaparāyaṇāḥ ||
1.65.38
ityeṣa vaṃśaprabhavaḥ kathitaste tarasvinām |
asurāṇāṃ surāṇāṃ ca purāṇe saṃśruto mayā ||
1.65.39
eteṣāṃ yadapatyaṃ tu na śakyaṃ tadaśeṣataḥ |
prasaṅkhyātuṃ mahīpāla guṇabhūtamanantakam ||
1.65.40
tārkṣyaścāriṣṭanemiśca tathaiva garuḍāruṇau |
āruṇirvāruṇiścaiva vainateyāḥ prakīrtitāḥ ||
1.65.41
śeṣo'nanto vāsukiśca takṣakaśca bhujaṅgamaḥ |
kūrmaśca kulikaścaiva kādraveyāḥ prakīrtitāḥ ||
1.65.42
bhīmasenograsenau ca suparṇo varuṇastathā |
gopatirdhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāśca saptamaḥ ||
1.65.43
satyavāgarkaparṇaśca prayutaścāpi viśrutaḥ |
bhīmaścitrarathaścaiva vikhyātaḥ sarvavidvaśī ||
1.65.44
tathā śāliśirā rājanparjanyaśca caturdaśaḥ |
kaliḥ pañcadaśasteṣāṃ nāradaścaiva ṣoḍaśaḥ ||
ityete devagandharvā mauneyāḥ parikīrtitāḥ ||
1.65.45
atha prabhūtānyanyāni kīrtayiṣyāmi bhārata |
anavadyāṃ manuṃ vaṃśāmasurāṃ mārgaṇapriyām ||
1.65.46
arūpāṃ subhagāṃ bhāsīmiti prādhā vyajāyata |
siddhaḥ pūrṇaśca barhiśca pūrṇāyuśca mahāyaśāḥ ||
1.65.47
brahmacārī ratiguṇaḥ suparṇaścaiva saptamaḥ |
viśvāvasuśca bhānuśca sucandro daśamastathā ||
1.65.48
ityete devagandharvāḥ prādheyāḥ parikīrtitāḥ |
imaṃ tvapsarasāṃ vaṃśaṃ viditaṃ puṇyalakṣaṇam ||
1.65.49
prādhā'sūta mahābhāgā devī devarṣitaḥ purā |
alambuṣā miśrakeśī vidyutparṇā tilottamā ||
1.65.50
aruṇā rakṣitā caiva rambhā tadvanmanoramā |
keśinī ca subāhuśca suratā surajā tathā ||
1.65.51
supriyā cātibāhuśca vikhyātau ca hāhā hūhūḥ |
tumburuśceti catvāraḥ smṛtā gandharvasattamāḥ ||
1.65.52
amṛtaṃ brāhmaṇā gāvo gandharvāpsarasastathā |
apatyaṃ kapilāyāstu purāṇe parikīrtitam ||
1.65.53
iti te sarvabhūtānāṃ sambhavaḥ kathito mayā |
yathāvatsamparikhyāto gandharvāpsarasāṃ tathā ||
1.65.54
bhujaṅgānāṃ suparṇānāṃ rudrāṇāṃ marutāṃ tathā |
gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca śrīmatāṃ puṇyakarmaṇām ||
1.65.55
āyuṣyaścaiva puṇyaśca dhanyaḥ śrutisukhāvahaḥ |
śrotavyaścaiva satataṃ śrāvyaścaivānasūyatā ||
1.65.56
imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭhet
mahātmanāṃ brāhmaṇadevasannidhau |
apatyalābhaṃ labhate sa puṣkalaṃ
śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobhanāṃ gatim ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (7)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit
- Bṛhaddevatā — Śaunaka, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Smṛtikaustubha — Anantadeva 1638, Sanskrit
- Saṃvatsaradīdhiti — Anantadeva 1650, Sanskrit
- Abdadīdhiti — Anantadeva 1645, Sanskrit