Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.65: Sambhavaparva

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.65

Language
Sanskrit

Sambhavaparva

1.65.1

vaiśampāyana uvāca |
atha nārāyaṇenendraścakāra saha saṃvidam |
avatartuṃ mahīṃ svargādaṃśataḥ mahitaḥ suraiḥ ||

1.65.2

ādiśya ca svayaṃ śakraḥ sarvāneva divaukasaḥ |
nirjagāma punastasmātkṣayānnārāyaṇasya ha ||

1.65.3

te'marārivināśāya sarvalokahitāya ca |
avateruḥ krameṇaiva mahīṃ svargāddivaukasaḥ ||

1.65.4

tato brahmarṣivaṃśeṣu pārthivarṣikuleṣu ca |
jajñire rājaśārdūla yathākāmaṃ divaukasaḥ ||

1.65.5

dānavānrākṣasāṃścaiva gandharvānpannagāṃstathā |
puruṣādāni cānyāni jaghnuḥ satvānyanekaśaḥ ||

1.65.6

|
dānavā rākṣasāścaiva gandharvāḥ pannagāstathā |
na tānbalasthānbālye'pi jaghnurbharatasattama ||

1.65.7

janamejaya uvāca |
devadānavasaṅghānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā |
mānavānāṃ ca sarveṣāṃ tathā vai yakṣarakṣasām ||

1.65.8

śrotumicchāmi tattvena sambhavaṃ kṛtsnamāditaḥ |
prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ sambhavaṃ vaktumarhasi ||

1.65.9

vaiśampāyana uvāca |
hanta te kathayiṣyāmi namaskṛtya svayambhuve |
surādīnāmahaṃ samyaglokānāṃ prabhavāpyayam ||

1.65.10

brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ |
marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ||

1.65.11

marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāttu imāḥ prajāḥ |
prajajñire mahābhāgā dakṣakanyāstrayodaśa ||

1.65.12

aditirditirdanuḥ kālā danāyuḥ siṃhikā tathā |
krodhā prādhā ca viśvā ca vinatā kapilā muniḥ ||

1.65.13

kadrūśca manujavyāghra dakṣakanyaiva bhārata |
etāsāṃ vīryasampannaṃ putrapautramanantakam ||

1.65.14

adityāṃ dvādaśādityāḥ sambhūtā bhuvaneśvarāḥ |
ye rājannāmatastāṃste kīrtayiṣyāmi bhārata ||

1.65.15

dhātā mitro'ryamā śakro varuṇastvaṃśa eva ca |
bhago vivasvānpūṣā ca savitā daśamastathā ||

1.65.16

ekādaśastathā tvaṣṭā dvādaśo viṣṇurucyate |
jaghanyajastu sarveṣāmādityānāṃ guṇādhikaḥ ||

1.65.17

eka eva diteḥ putro hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ |
nāmnā khyātāstu tasyeme pañca putrā mahātmanaḥ ||

1.65.18

prahlādaḥ pūrvajasteṣāṃ saṃhlādastadanantaram |
anuhlādastṛtīyo'bhūttasmācca śibibāṣkalau ||

1.65.19

prahlādasya trayaḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata |
virocanaśca kumbhaśca nikumbhaśceti bhārata ||

1.65.20

virocanasya putro'bhūdbalirekaḥ pratāpavān |
baleśca prathitaḥ putro bāṇo nāma mahāsuraḥ ||

1.65.21

rudrasyānucaraḥ śrīmānmahākāleti yaṃ viduḥ |
catvāriṃśaddanoḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata ||

1.65.22

teṣāṃ prathamajo rājā vipracittirmahāyaśāḥ |
śambaro namuciścaiva pulomā ceti viśrutaḥ ||

1.65.23

asilomā ca keśī ca durjayaścaiva dānavaḥ |
ayaḥśirā aśvaśirā aśvaśaṅkuśca vīryavān ||

1.65.24

tathā gaganamūrdhā ca vegavānketumāṃśca saḥ |
svarbhānuraśvo'śvapatirvṛṣaparvājakastathā ||

1.65.25

aśvagrīvaśca sūkṣmaśca tuhuṇḍaśca mahābalaḥ |
iṣupādekacakraśca virūpākṣaharāharau ||

1.65.26

nicandraśca nikumbhaśca kupaṭaḥ kapaṭastathā |
śarabhaḥ śalabhaścaiva sūryācandramasau tathā |
ete khyātā danorvaṃśe dānavāḥ parikīrtitāḥ ||

1.65.27

anyau tu khalu devānāṃ sūryācandramasau smṛtau |
anyau dānavamukhyānāṃ sūryācandramasau tathā ||

1.65.28

ime ca vaṃśāḥ prathitāḥ satvavanto mahābalāḥ |
danuputrā mahārāja daśa dānavavaṃśajāḥ ||

1.65.29

ekākṣo mṛtapo vīraḥ pralambanarakāvapi |
vātāpī śatrutapanaḥ śaṭhaścaiva mahāsuraḥ ||

1.65.30

gaviṣṭhaśca vanāyuśca dīrghajihvaśca dānavaḥ |
asaṅkhyeyāḥ smṛtāsteṣāṃ putrāḥ pautrāśca bhārata ||

1.65.31

siṃhikā suṣuve putraṃ rāhuṃ candrārkamardanam |
sucandraṃ candrahartāraṃ tathā candrapramardanam ||

1.65.32

krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautramanantakam |
gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmā'rimardanaḥ ||

1.65.33

danāyuṣaḥ punaḥ putrāścatvāro'surapuṅgavāḥ |
vikṣaro balavīrau ca vṛtraścaiva mahāsuraḥ ||

1.65.34

kālāyāḥ prathitāḥ putrāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ |
pravikhyātā mahāvīryā dānaveṣu parantapāḥ ||

1.65.35

vināśanaśca krodhaśca krodhahantā tathaiva ca |
krodhaśatrustathaivānye kālakeyā iti śrutāḥ ||

1.65.36

asurāṇāmupādhyāyaḥ śakrastvaṣisuto'bhavat |
khyātāścośanasaḥ putrāścatvāro'surayājakāḥ ||

1.65.37

tvaṣṭādharastathātriśca dvāvanyau raudrakarmiṇau |
tejasā sūryasaṅkāśā brahmalokaparāyaṇāḥ ||

1.65.38

ityeṣa vaṃśaprabhavaḥ kathitaste tarasvinām |
asurāṇāṃ surāṇāṃ ca purāṇe saṃśruto mayā ||

1.65.39

eteṣāṃ yadapatyaṃ tu na śakyaṃ tadaśeṣataḥ |
prasaṅkhyātuṃ mahīpāla guṇabhūtamanantakam ||

1.65.40

tārkṣyaścāriṣṭanemiśca tathaiva garuḍāruṇau |
āruṇirvāruṇiścaiva vainateyāḥ prakīrtitāḥ ||

1.65.41

śeṣo'nanto vāsukiśca takṣakaśca bhujaṅgamaḥ |
kūrmaśca kulikaścaiva kādraveyāḥ prakīrtitāḥ ||

1.65.42

bhīmasenograsenau ca suparṇo varuṇastathā |
gopatirdhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāśca saptamaḥ ||

1.65.43

satyavāgarkaparṇaśca prayutaścāpi viśrutaḥ |
bhīmaścitrarathaścaiva vikhyātaḥ sarvavidvaśī ||

1.65.44

tathā śāliśirā rājanparjanyaśca caturdaśaḥ |
kaliḥ pañcadaśasteṣāṃ nāradaścaiva ṣoḍaśaḥ ||
ityete devagandharvā mauneyāḥ parikīrtitāḥ ||

1.65.45

atha prabhūtānyanyāni kīrtayiṣyāmi bhārata |
anavadyāṃ manuṃ vaṃśāmasurāṃ mārgaṇapriyām ||

1.65.46

arūpāṃ subhagāṃ bhāsīmiti prādhā vyajāyata |
siddhaḥ pūrṇaśca barhiśca pūrṇāyuśca mahāyaśāḥ ||

1.65.47

brahmacārī ratiguṇaḥ suparṇaścaiva saptamaḥ |
viśvāvasuśca bhānuśca sucandro daśamastathā ||

1.65.48

ityete devagandharvāḥ prādheyāḥ parikīrtitāḥ |
imaṃ tvapsarasāṃ vaṃśaṃ viditaṃ puṇyalakṣaṇam ||

1.65.49

prādhā'sūta mahābhāgā devī devarṣitaḥ purā |
alambuṣā miśrakeśī vidyutparṇā tilottamā ||

1.65.50

aruṇā rakṣitā caiva rambhā tadvanmanoramā |
keśinī ca subāhuśca suratā surajā tathā ||

1.65.51

supriyā cātibāhuśca vikhyātau ca hāhā hūhūḥ |
tumburuśceti catvāraḥ smṛtā gandharvasattamāḥ ||

1.65.52

amṛtaṃ brāhmaṇā gāvo gandharvāpsarasastathā |
apatyaṃ kapilāyāstu purāṇe parikīrtitam ||

1.65.53

iti te sarvabhūtānāṃ sambhavaḥ kathito mayā |
yathāvatsamparikhyāto gandharvāpsarasāṃ tathā ||

1.65.54

bhujaṅgānāṃ suparṇānāṃ rudrāṇāṃ marutāṃ tathā |
gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca śrīmatāṃ puṇyakarmaṇām ||

1.65.55

āyuṣyaścaiva puṇyaśca dhanyaḥ śrutisukhāvahaḥ |
śrotavyaścaiva satataṃ śrāvyaścaivānasūyatā ||

1.65.56

imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭhet
mahātmanāṃ brāhmaṇadevasannidhau |
apatyalābhaṃ labhate sa puṣkalaṃ
śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobhanāṃ gatim ||

Other recensions (1)

Linked texts (7)