The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.67
Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.67
- Language
- Sanskrit
1.67.1
janamejaya uvāca |
devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām |
siṃhavyāghramṛgāṇāṃ ca pannagānāṃ patattriṇām ||
1.67.2
sarveṣāṃ caiva bhūtānāṃ sambhavaṃ bhagavannaham |
śrotumicchāmi tattvena mānuṣeṣu mahātmanām |
janma karma ca bhūtānāmeteṣāmanupūrvaśaḥ ||
1.67.3
vaiśampāyana uvāca |
mānuṣeṣu manuṣyendra sambhūtā ye divaukasaḥ |
prathamaṃ dānavāścaiva tāṃste vakṣyāmi sarvaśaḥ ||
1.67.4
vipracittiritikhyāto ya āsīddānavarṣabhaḥ |
jarāsandha iti khyātaḥ sa āsīnmanujarṣabhaḥ ||
1.67.5
diteḥ putrastu yo rājahniraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ |
sa jajñe mānuṣe loke śiśupālo nararṣabhaḥ ||
1.67.6
saṃhlāda iti vikhyātaḥ prahlādasyānujastu yaḥ |
sa śalya iti vikhyāto jajñe vāhīkapuṅgavaḥ ||
1.67.7
anuhlādastu tejasvī yo'bhūtkhyāto jaghanyajaḥ |
dhṛṣṭaketuriti khyātaḥ sa babhūva nareśvaraḥ ||
1.67.8
yastu rājañśibirnāma daiteyaḥ parikīrtitaḥ |
druma ityabhivikhyātaḥ sa āsīdbhuvi pārthivaḥ ||
1.67.9
bāṣkalo nāma yasteṣāmāsīdasurasattamaḥ |
bhagadatta iti khyātaḥ saṃ jajñe puruṣarṣabhaḥ ||
1.67.10
ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuśca vīryavān |
tathā gaganamūrdhā ca vegavāṃścātra pañcamaḥ ||
1.67.11
pañcaite jajñire rājanvīryavanto mahāsurāḥ |
kekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ |
ketumāniti vikhyāto yastato'nyaḥpratāpavān ||
1.67.12
amitaujā iti khyātaḥ sograkarmā narādhipaḥ |
svarbhānuriti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ ||
1.67.13
ugrasena iti khyāta ugrakarmā narādhipaḥ |
yastvaśva iti vikhyātaḥ śrīmānāsīnmahāsuraḥ ||
1.67.14
aśoko nāma rājā'bhūnmahāvīryo'parājitaḥ |
tasmādavarajo yastu rājannaśvapatiḥ smṛtaḥ ||
1.67.15
daiteyaḥ so'bhavadrājā hārdikyo manujarṣabhaḥ |
vṛṣaparveti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ ||
1.67.16
dīrghaprajña iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ |
ajakastvavaro rājanya āsīdvṛṣaparvaṇaḥ ||
1.67.17
sa śālva iti vikhyātaḥ pṛthivyāmabhavannṛpaḥ |
aśvagrīva iti khyātaḥ satvavānyo mahāsuraḥ ||
1.67.18
rocamāna iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ |
sūkṣmastu matimānrājankīrtimānyaḥ prakīrtitaḥ ||
1.67.19
bṛhadratha iti khyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ |
tuhuṇḍa iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥ ||
1.67.20
senābinduriti khyātaḥ sa būbhava narādhipaḥ |
iṣumānnāma yasteṣāmasurāṇāṃ balādhikaḥ ||
1.67.21
nagnajinnāma rājāsīdbhuvi vikhyātavikramaḥ |
ekacakra iti khyāta āsīdyastu mahāsuraḥ ||
1.67.22
prativinghya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau |
virūpākṣastu daiteyaścitrayodhī mahāsuraḥ ||
1.67.23
citradharmeti vikhyātaḥ kṣitāvāsītsa pārthivaḥ |
harastvariharo vīra āsīdyo dānavottamaḥ ||
1.67.24
subāhuriti vikhyātaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥ |
aharastu mahātejāḥ śatrupakṣakṣayaṅkaraḥ ||
1.67.25
bāhliko nāma rājā sa babhūva prathitaḥ kṣitau |
nicandraścandravaktrastu ya āsīdasurottamaḥ ||
1.67.26
muñjakeśa iti khyātaḥ śrīmānāsītsa pārthivaḥ |
nikumbhastvajitaḥ saṅkhye mahāmatirajāyata ||
1.67.27
bhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ |
śarabho nāma yasteṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ ||
1.67.28
pauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva narottamaḥ |
kupaṭastu mahāvīryaḥ śrīmānrājanmahāsuraḥ ||
1.67.29
supārśva iti vikhyātaḥ kṣitau jajñe mahīpatiḥ |
kapaṭastu rājanrājarṣiḥ kṣitau jajñe mahāsuraḥ ||
1.67.30
pārvateya iti khyātaḥ kāñcanācalasannibhaḥ |
dvitīyaḥ śalabhasteṣāmasurāṇāṃ babhūva ha ||
1.67.31
prahlādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ |
candrastu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥ ||
1.67.32
candravarmeti vikhyātaḥ kāmbojānāṃ narādhipaḥ |
arka ityabhivikhyāto yastu dānavapuṅgavaḥ ||
1.67.33
ṛṣiko nāma rājarṣirbabhūva nṛpasattamaḥ |
mṛtapā iti vikhyāto ya āsīdasurottamaḥ ||
1.67.34
paścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama |
gaviṣṭhastu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥ ||
1.67.35
drumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ |
mayūra iti vikhyātaḥ śrīmānyastu mahāsuraḥ ||
1.67.36
sa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ |
suparṇa iti vikhyātastasmādavarajastu yaḥ ||
1.67.37
kālakīrtiriti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ |
candrahanteti yasteṣāṃ kīrtitaḥ pravaro'suraḥ ||
1.67.38
śunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ |
vināśanastu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥ ||
1.67.39
jānakirnāma vikhyātaḥ so'bhavanmanujādhipaḥ |
dīrghajihvastu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥ ||
1.67.40
kāśirājaḥ sa vikhyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpate |
grahaṃ tu suṣuve yaṃ tu siṃhikārkendumardanam |
sa krātha iti vikhyāto babhūva manujādhipaḥ ||
1.67.41
danāyuṣastu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravarosuraḥ |
vikṣaro nāma tejasvī vasumitro nṛpaḥ smṛtaḥ ||
1.67.42
dvitīyo vikṣarādyastu narādhipa mahāsuraḥ |
pāṇḍyarāṣṭrādhipa iti vikhyātaḥ so'bhavannṛpaḥ ||
1.67.43
balī vīra iti khyāto yastvāsīdasurottamaḥ |
pauṇḍramātsyaka ityevaṃ babhūva sa narādhipaḥ ||
1.67.44
vṛtra ityabhivikhyāto yastu rājanmahāsuraḥ |
maṇimānnāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ ||
1.67.45
krodhahanteti yastasya babhūvāvarajo'suraḥ |
daṇḍa ityabhivikhyātaḥ sa āsīnnṛpatiḥ kṣitau ||
1.67.46
krodhavardhana ityevaṃ yastvanyaḥ parikīrtitaḥ |
daṇḍadhāra iti khyātaḥ so'bhavanmanujarṣabhaḥ ||
1.67.47
kāleyānāṃ tu ye putrāsteṣāmaṣṭau narādhipāḥ |
jajñire rājaśārdūla śārdūlasamavikramāḥ ||
1.67.48
magadheṣu jayatsenasteṣāmāsītsa pārthivaḥ |
aṣṭānāṃ pravarasteṣāṃ kāleyānāṃ mahīsuraḥ ||
1.67.49
dvitīyastu tatasteṣāṃ śrīmānharihayopamaḥ |
aparājita ityevaṃ sa babhūva narādhipaḥ ||
1.67.50
tṛtīyastu mahātejā mahāmāyo mahāsuraḥ |
niṣādādhipatirjajñe bhuvi bhīmaparākramaḥ ||
1.67.51
teṣāmanyatamo yastu caturthaḥ parikīrtitaḥ |
śreṇimāniti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ ||
1.67.52
pañcamastvabhavatteṣāṃ pravaro yo mahāsuraḥ |
mahaujā iti vikhyāto babhūveha parantapaḥ ||
1.67.53
ṣaṣṭhastu matimānyo vai teṣāmāsīnmahāsuraḥ |
abhīruriti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ ||
1.67.54
samudrasenastu nṛpasteṣāmevābhavadgaṇāt |
viśrutaḥ sāgarāntāyāṃ kṣitau dharmārthatattvavit ||
1.67.55
bṛhannāmāṣṭamasteṣāṃ kāleyānāṃ narādhipa |
babhūva rājā dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ ||
1.67.56
kukṣistu rājanvikhyāto dānavānāṃ mahābalaḥ |
pārvatīya iti khyātaḥ kāñcanācalasannibhaḥ ||
1.67.57
krathanaśca mahāvīryaḥ śrīmānrājā mahāsuraḥ |
sūryākṣa iti vikhyātaḥ kṣitau jajñe mahīpatiḥ ||
1.67.58
asurāṇāṃ tu yaḥ sūryaḥ śrīmāṃścaiva mahāsuraḥ |
darado nāma bāhlīko varaḥ sarvamahīkṣitām ||
1.67.59
gaṇaḥ krodhavaśo nāma yaste rājanprakīrtitaḥ |
tataḥ sañjajñire vīrāḥ kṣitāviha narādhipāḥ ||
1.67.60
madrakaḥ karṇaveṣṭaśca siddhārthaḥ kīṭakastathā |
suvīraśca subāhuśca mahāvīro'tha bāhlikaḥ ||
1.67.61
kratho vicitraḥ surathaḥ śrīmānnīlaśca bhūmipaḥ |
cīravāsāśca kauravya bhūmipālaśca nāmataḥ ||
1.67.62
dantavaktraśca nāmāsīddurjayaścaiva dānavaḥ |
rukmī ca nṛpaśārdūlo rājā ca janamejayaḥ ||
1.67.63
āṣāḍho vāyuvegaśca bhūritejāstathaiva ca |
ekalavyaḥ sumitraśca vāṭadhāno'tha gomukhaḥ ||
1.67.64
kārūṣakāśca rājānaḥ kṣemadhūrtistathaiva ca |
śrutāyurudvahaścaiva bṛhatsenastathaiva ca ||
1.67.65
kṣemogratīrthaḥ kuharaḥ kaliṅgeṣu narādhipaḥ |
matimāṃśca manuṣyendra īśvaraśceti viśrutaḥ ||
1.67.66
gaṇātkrodhavaśādeṣa rājapūgo'bhavatkṣitau |
jātaḥ purā mahābhāgo mahākīrtirmahābalaḥ ||
1.67.67
kālanemiriti khyāto dānavānāṃ mahābalaḥ |
sa kaṃsa iti vikhyāta ugrasenasuto balī ||
1.67.68
yastvāsīddevako nāma devarājasamadyutiḥ |
sa gandharvapatirmukhyaḥ kṣitau jajñe narādhipaḥ ||
1.67.69
bṛhaspaterbṛhatkīrterdevarṣerviddhi bhārata |
aṃśāddroṇaṃ samutpannaṃ bhāradvājamayonijam ||
1.67.70
dhanvināṃ nṛpaśārdūla yaḥ sarvāstraviduttamaḥ |
mahākīrtirmahātejāḥ sa jajñe manujeśvara ||
1.67.71
dhanurvede ca vede ca yaṃ taṃ vedavido viduḥ |
variṣṭhaṃ citrakarmāṇaṃ droṇaṃ svakulavardhanam ||
1.67.72
mahādevāntakābhyāṃ ca kāmātkrodhācca bhārata |
ekatvamupapannānāṃ jajñe śūraḥ parantapaḥ ||
1.67.73
aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣabhayāvahaḥ |
vīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāvāsīnnarādhipaḥ ||
1.67.74
jajñire vasavastvaṣṭau gaṅgāyāṃ śantanoḥ sutāḥ |
vasiṣṭhasya ca śāpena niyogādvāsavasya ca ||
1.67.75
teṣāmavarajo bhīṣmaḥ kurūṇāmabhayaṅkaraḥ |
matimānvedavidvāgmī śatrupakṣakṣayaṅkaraḥ ||
1.67.76
jāmadagnyena rāmeṇa sarvāstraviduṣāṃ varaḥ |
yo'pyudhyata mahātejā bhārgaveṇa mahātmanā ||
1.67.77
yastu rājankṛpo nāma brahmarṣirabhavatkṣitau |
rudrāṇāṃ tu gaṇādviddhi sambhūtamatipauruṣam ||
1.67.78
śakunirnāma yastvāsīdrājā loke mahārathaḥ |
dvāparaṃ viddhi taṃ rājansambhūtamarimardanam ||
1.67.79
sātyakiḥ satyasandhaśca yo'sau vṛṣṇikulodvahaḥ |
pakṣātsa jajñe marutāṃ devānāmarimardanaḥ ||
1.67.80
drupadaścaiva rājarṣistata evābhavadgaṇāt |
mānuṣe nṛpa loke'sminsarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ ||
1.67.81
tataśca kṛtavarmāṇaṃ viddhi rājañjanādhipam |
tamapratimakarmāṇaṃ kṣatriyarṣabhasattamam ||
1.67.82
marutāṃ tu gaṇādviddhi sañjātamarimardanam |
virāṭaṃ nāma rājānaṃ pararāṣṭrapratāpanam ||
1.67.83
ariṣṭāyāstu yaḥ putro haṃsa ityabhiviśrutaḥ |
sa gandharvapatirjajñe kuruvaṃśavivardhanaḥ ||
1.67.84
dhṛtarāṣṭra iti khyātaḥ kṛṣṇadvaipāyanātmajaḥ |
dīrghabāhurmahātejāḥ prajñācakṣurnarādhipaḥ ||
1.67.85
māturdoṣādṛṣeḥ kopādandha eva vyajāyata |
tasyaivāvarajo bhrātā mahāsatvo mahābalaḥ ||
1.67.86
sa pāṇḍuriti vikhyātaḥ satyadharmarataḥ śuciḥ |
atrestu sumahābhāgaṃ putraṃ putravatāṃ varam |
viduraṃ viddhi taṃ loke jātaṃ buddhimatāṃ varam ||
1.67.87
kaleraṃśastu sañjajñe bhuvi duryodhano nṛpaḥ |
durbuddhirdurmatiścaiva kurūṇāmayaśaskaraḥ ||
1.67.88
jagato yastu sarvasya vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥ |
yaḥ sarvāṃ ghātayāmāsa pṛthivīṃ pṛthivīpate ||
1.67.89
uddīpitaṃ yena vairaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat |
paulastyā bhrātaraścāsya jajñire manujeṣviha ||
1.67.90
śataṃ duḥśāsanādīnāṃ sarveṣāṃ krūrakarmaṇām |
durmukho duḥsahaścaiva ye cānye nānukīrtitāḥ ||
1.67.91
duryodhanasahāyāste paulastyā bharatarṣabha |
vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ ||
1.67.92
janamejaya uvāca |
jyeṣṭhānujyeṣṭhatāmeṣāṃ nāmadheyāni vā vibho |
dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmānupūrvyeṇa kīrtaya ||
1.67.93
vaiśampāyana uvāca |
duryodhano yuyutsuśca rājanduḥśāsanastathā |
duḥsaho duḥśalaścaiva durmukhaśca tathāparaḥ ||
1.67.94
viviṃśatirvikarṇaśca jalasandhaḥ sulocanaḥ |
vindānuvindau durdharṣaḥ subāhurduṣpradharṣaṇaḥ ||
1.67.95
durmarṣaṇo durmukhaśca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca |
catropacitrau citrākṣaścārucitrāṅgadaśca ha ||
1.67.96
durmado duṣpraharṣaśca vivitsurvikaṭaḥ samaḥ |
ūrṇanābhaḥ padmanābhastathā nandopanandakau ||
1.67.97
senāpatiḥ suṣeṇaśca kuṇḍodaramahodarau |
citrabāhuścitravarmā suvarmā durvirocanaḥ ||
1.67.98
ayobāhurmahābāhuścitracāpasukuṇḍalau |
bhīmavego bhīmabalo balākī bhīmavikramaḥ ||
1.67.99
ugrāyudho bhīmaśaraḥ kanakāyurdṛḍhāyudhaḥ |
dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtiranūdaraḥ ||
1.67.100
jarāsandho dṛḍhasandhaḥ satyasandhaḥ sahasravāk |
ugraśravā ugrasenaḥ kṣemamūrtistathaiva ca ||
1.67.101
aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durādhanaḥ ||
1.67.102
dṛḍhahastaḥ suhastaśca vātavegasuvarcasau |
ādityaketurbahvāśī nāgadattānuyāyinau ||
1.67.103
kavācī niṣaṅgī daṇḍī daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ |
ugro bhīmaratho vīro vīrabāhuralolupaḥ ||
1.67.104
abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathaśca yaḥ |
anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ ||
1.67.105
dīrghabāhurmahābāhurvyūḍhoraḥ kanakāṅgadaḥ |
kuṇḍajaścitrakaścaiva duḥśalā ca śatādhikā ||
1.67.106
vaiśyāputro yuyutsuśca dhārtarāṣṭraḥ śatādhikaḥ |
etadekaśataṃ rājankanyā caikā prakīrtitā ||
1.67.107
nāmadheyānupūrvyā ca jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ viduḥ |
sarve tvatirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||
1.67.108
sarve vedavidaścaiva rājañcchāstre ca pārāgāḥ |
sarve saṅghrāmavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ ||
1.67.109
sarveṣāmanurūpāśca kṛtā dārā mahīpate |
duḥśalāṃ samaye rājasindhurājāya kauravaḥ ||
1.67.110
jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā |
dharmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ viddhi rājanyudhiṣṭhiram ||
1.67.111
bhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam |
aśvinostu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvi ||
1.67.112
nakulaḥ sahadevaśca sarvabhūtamanoharau |
yastu varcā iti khyātaḥ somaputraḥ pratāpavān ||
1.67.113
so'bhimanyurbṛhatkīrtirarjunasya suto'bhavat |
yasyāvataraṇe rājansurānsomo'bravīdidam ||
1.67.114
nāhaṃ dadyāṃ priyaṃ putraṃ mama prāṇairgarīyasam |
samayaḥ kriyatāmeṣa na śakyamativartitum ||
1.67.115
surakāryaṃ hi naḥ kāryamasurāṇāṃ kṣitau vadhaḥ |
tatra yāsyatyayaṃ varcā na ca sthāsyati vai ciram ||
1.67.116
aindrirnarastu bhavitā yasya nārāyaṇaḥ sakhā |
sorjunetyabhivikhyātaḥ pāṇḍoḥ putraḥ pratāpavān ||
1.67.117
tasyāyaṃ bhavitā putro bālo bhuvi mahārathaḥ |
tataḥ ṣoḍaśavarṣāṇi sthāsyatyamarasattamāḥ ||
1.67.118
asya ṣoḍaśavarṣasya sa saṅgrāmo bhaviṣyati |
yatrāṃśā vaḥ kariṣyanti karmavīraniṣūdanam ||
1.67.119
naranārāyaṇābhyāṃ tu sa saṅgrāmo vinā kṛtaḥ |
cakravyūhaṃ samāsthāya yodhayiṣyanti vaḥsurāḥ ||
1.67.120
vimukhāñchātravānsarvānkārayiṣyati me sutaḥ |
bālaḥ praviśya ca vyūhamabhedyaṃ vicariṣyati ||
1.67.121
mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kadanaṃ ca kariṣyati |
sarveṣāmeva śatrūṇāṃ caturthāṃśaṃ nayiṣyati ||
1.67.122
dinārdhena mahābāhuḥ pretarājapuraṃ prati |
tato mahārathairvīraiḥ sametya bahuśo raṇe ||
1.67.123
dinakṣaye mahābāhurmayā bhūyaḥ sameṣyati |
ekaṃ vaṃśakaraṃ putraṃ vīraṃ vai janayiṣyati ||
1.67.124
pranaṣṭaṃ bhārataṃ vaṃśaṃ sa bhūyo dhārayiṣyati |
etatsomavacaḥ śrutvā tathāstviti divaukasaḥ ||
1.67.125
pratyūcuḥ sahitāḥ sarve tārādhipamapūjayan |
evaṃ te kathitaṃ rājaṃstava janma pituḥ pituḥ ||
1.67.126
agnerbhāgaṃ tu viddhi tvaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham |
śikhaṇḍinamatho rājaṃstrīpūrvaṃ viddhi rākṣasam ||
1.67.127
draupadeyāśca ye pañca babhūvurbharatarṣabha |
viśvāndevagaṇānviddhi sañjātānbharatarṣabha ||
1.67.128
prativindhyaḥ sutasomaḥ śrutakīrtistathāparaḥ |
nākulistu śatānīkaḥ śrutasenaśca vīryavān ||
1.67.129
śūro nāma yaduśreṣṭho vasudevapitā'bhavat |
tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi ||
1.67.130
pituḥ svasrīyaputrāya so'napatyāya vīryavān |
agramagre pratijñāya svasyāpatyasya vai tadā ||
1.67.131
agrajāteti tāṃ kanyāṃ śūro'nugrahakāṅkṣayā |
adadatkuntibhojāya sa tāṃ duhitaraṃ tadā ||
1.67.132
sā niyuktā piturgehe brāhmaṇātithipūjane |
ugraṃ paryacaraddhoraṃ brāhmaṇaṃ saṃśitavratam ||
1.67.133
nigūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ |
tamugraṃ śaṃsitātmānaṃ sarvayatnairatoṣayat ||
1.67.134
tuṣṭo'bhicārasaṃyuktamācacakṣe yathāvidhi |
uvāca caināṃ bhagavānprīto'smi subhage tava ||
1.67.135
yaṃ yaṃ devaṃ tvametena mantreṇāvāhayiṣyasi |
tasya tasya prasādāttvaṃ devi putrāñjaniṣyasi ||
1.67.136
evamuktā ca sā bālā tadā kautūhalānvitā |
kanyā satī devamarkamājuhāva yaśasvinī ||
1.67.137
prakāśakartā bhagavāṃstasyāṃ garbhaṃ dadhau tadā |
ajījanatsutaṃ cāsyāṃ sarvaśastrabhṛtāṃvaram ||
1.67.138
sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ devagarbhaṃ śriyānvitam |
divākarasamaṃ dīptyā cārusarvāṅgabhūṣitam ||
1.67.139
nigūhamānā jātaṃ vai bandhupakṣabhayāttadā |
utsasarja jale kuntī taṃ kumāraṃ yaśasvinam ||
1.67.140
tamutsṛṣṭaṃ jale garbhaṃ rādhā bhartā mahāyaśāḥ |
rādhāyāḥ kalpayāmāsa putraṃ so'dhirathastadā ||
1.67.141
cakraturnāmadheyaṃ ca tasya bālasya tāvubhau |
dampatīva suṣeṇeti dikṣu sarvāsu viśrutam ||
1.67.142
saṃvardhamāno balavānsarvāstreṣūttamo'bhavat |
vedāṅgāni ca sarvāṇi jajāpa jayatāṃ varaḥ ||
1.67.143
yasminkāle japannāste dhīmānsatyaparākramaḥ |
nādeyaṃ brāhmaṇeṣvāsīttasminkāle mahātmanaḥ ||
1.67.144
tamindro brāhmaṇo bhūtvā putrārthe bhūtabhāvanaḥ |
yayāce kuṇḍale vīraṃ kavacaṃ ca sahāṅgajam ||
1.67.145
utkṛtya karṇo hyadadatkavacaṃ kuṇḍale tathā |
śaktiṃ śakro dadau tasmai vismitaścedamabravīt ||
1.67.146
devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |
yasminkṣepsyasi durdharṣa sa eko na bhaviṣyati ||
1.67.147
vaiśampāyana uvāca |
purā nāma ca tasyāsīdvasuṣeṇa iti kṣitau |
tato vaikartanaḥ karṇaḥ karmaṇā tena so'bhavat ||
1.67.148
āmuktakavaco vīro yastu jajñe mahāyaśāḥ |
sa karṇa iti vikhyātaḥ pṛthāyāḥ prathamaḥ sutaḥ ||
1.67.149
sa tu sūtakule vīro vavṛdhe rājasattama |
karṇaṃ naravaraśreṣṭhaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam ||
1.67.150
duryodhanasya sacivaṃ mitraṃ śatruvināśanam |
divākarasya taṃ viddhi rājannaṃśamanuttamam ||
1.67.151
yastu nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ |
tasyāṃśo mānuṣeṣvāsīdvāsudevaḥ pratāpavān ||
1.67.152
śeṣasyāṃśaśca nāgasya baladevo mahābalaḥ |
sanatkumāraṃ pradyumnaṃ viddhi rājanmahaujasam ||
1.67.153
evamanye manuṣyendrā bahavoṃśā divaukasām |
jajñire vasudevasya kule kulavivardhanāḥ ||
1.67.154
gaṇastvapsarasāṃ yo vai mayā rājanprakīrtitaḥ |
tasya bhāgaḥ kṣitau jajñe niyogādvāsavasya ha ||
1.67.155
tāni ṣoḍaśadevīnāṃ sahasrāṇi narādhipa |
babhūvurmānuṣe loke vāsudevaparigrahaḥ ||
1.67.156
śriyastu bhāgaḥ sañjajñe ratyarthaṃ pṛthivītale |
bhīṣmakasya kule sādhvī rukmiṇī nāma nāmataḥ ||
1.67.157
draupadīṃ tvatha sañjajñe śacībhāgādaninditā |
drupadasya kule kanyā vedimadhyādaninditā ||
1.67.158
nātihrasvā na mahatī nīlotpalasugandhinī |
padmāyatākṣī suśroṇī svasitāñcitamūrdhajā ||
1.67.159
sarvalakṣaṇasampūrṇā vaidūryamaṇisannibhā |
pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathanī rahaḥ ||
1.67.160
siddhirdhṛtiśca ye devyau pañcānāṃ mātarau tu te |
kuntī mādrī ca jajñāte matistu subalātmajā ||
1.67.161
iti devāsurāṇāṃ te gandharvāpsarasāṃ tathā |
aṃśāvataraṇaṃ rājanrākṣasānāṃ ca kīrtitam ||
1.67.162
ye pṛthivyāṃ samudbhūtā rājāno yuddhadurmadāḥ |
mahātmāno yadūnāṃ ca ye jātā vipule kule ||
1.67.163
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā mayā te parikīrtitāḥ |
dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyamāyuṣyaṃ vijayāvaham |
idamaṃśāvataraṇaṃ śrotavyamanasūyatā ||
1.67.164
aṃśāvataraṇaṃ śrutvā devagandharvarakṣasām |
prabhavāpyayavitprājño na kṛcchreṣvavasīdati ||
Other recensions (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit