Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.70

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.70

Language
Sanskrit

1.70.1

vaiśampāyana uvāca |
tato mṛgasahasrāṇi hatvā sabalavāhanaḥ |
rājā mṛgaprasaṅgena vanamanyadviveśa ha ||

1.70.2

eka evottamabalaḥ kṣutpipāsāśramānvitaḥ |
sa vanasyāntamāsādya mahacchūnyaṃ samāsadat ||

1.70.3

taccāpyatītya nṛpatiruttamāśramasaṃyutam |
manaḥprahlādajananaṃ dṛṣṭikāntamatīva ca ||

1.70.4

śītamārutasaṃyuktaṃ jagāmānyanmahadvanam |
puṣpitaiḥ pādapaiḥ kīrṇamatīva sukhaśādvalam ||

1.70.5

vipulaṃ madhurārāvairnāditaṃ vihagaistathā |
puṃskokilaninādaiśca jhillīkagaṇanāditam ||

1.70.6

pravṛddhaviṭapairvṛkṣaiḥ sukhacchāyaiḥ samāvṛtam |
ṣaṭpadāghūrṇitatalaṃ lakṣmyā paramayā yutam ||

1.70.7

nāpuṣpaḥ pādapaḥ kaścinnāphalo nāpi kaṇṭakī |
ṣaṭpadairnāpyapākīrṇastasminvai kānane'bhavat ||

1.70.8

vihagairnāditaṃ puṣpairalaṅkṛtamatīva ca |
sarvartukusumairvṛkṣaiḥ sukhacchāyaiḥ samāvṛtam ||

1.70.9

manoramaṃ saheṣvāso viveśa vanamuttamam |
mārutākalitāstatra drumāḥ kusumaśākhinaḥ ||

1.70.10

puṣpavṛṣṭiṃ vicitrāṃ tu vyasṛjaṃste punaḥ punaḥ |
divaspṛśo'tha saṅghuṣṭāḥ pakṣibhirmadhurasvanaiḥ ||

1.70.11

virejuḥ pādapāstatra vicitrakusumāmbarāḥ |
teṣāṃ tatra pravāleṣu puṣpabhārāvanāmiṣu ||

1.70.12

ruvanti rāvānmadhurānṣaṭpadā madhulipsavaḥ |
tatra pradeśāṃśca bahūnkusumotkaramaṇḍitān ||

1.70.13

latāgṛhaparikṣiptānmanasaḥ prītivardhanān |
sampaśyansumahātejā babhūva muditastadā ||

1.70.14

parasparāśliṣṭaśākhaiḥ pādapaiḥ kusumānvitaiḥ |
aśobhata vanaṃ tattu mahendradhvajasannibhaiḥ ||

1.70.15

siddhacāraṇasaṅghaiśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
sevitaṃ vanamatyarthaṃ mattavānarakinnaraiḥ ||

1.70.16

sukhaḥ śītaḥ sugandhī ca puṣpareṇuvaho'nilaḥ |
parikrāmanvane vṛkṣānupaitīva riraṃsayā ||

1.70.17

evaṅguṇasamāyuktaṃ dadarśa sa vanaṃ nṛpaḥ |
nadīkacchodbhaṃ kāntamucchritadhvajasannibham ||

1.70.18

prekṣamāṇo vanaṃ tattu suprahṛṣṭavihaṅgamam |
āśramapravaraṃ ramyaṃ dadarśa ca manoramam ||

1.70.19

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ samprajvalitapāvakam |
taṃ tadā'pratimaṃ śrīmānāśramaṃ pratyapūjayat ||

1.70.20

yatibhirvālakhilyaiśca vṛtaṃ munigaṇānvitam |
agnyagāraiśca bahubhiḥ puṣpasaṃstarasaṃstṛtam ||

1.70.21

mahākacchairbṛhadbhiśca vibhrājitamatīva ca |
mālinīmabhito rājannadīṃ puṇyāṃ sukhodakām ||

1.70.22

naikapakṣigaṇākīrṇāṃ tapovanamanoramām |
tatravyālamṛgānsaumyānpaśyanprītimavāpa saḥ ||

1.70.23

taṃ cāpratirathaḥ śrīmānāśramaṃ pratyapadyata |
devalokapratīkāśaṃ sarvataḥ sumanoharam ||

1.70.24

nadīṃ cāśramasaṃśliṣṭāṃ puṇyatoyāṃ dadarśa saḥ |
sarvaprāṇabhṛtāṃ tatra jananīmiva dhiṣṭhitām ||

1.70.25

sacakravākapulināṃ puṣpaphenapravāhinīm |
sakinnaragaṇāvāsāṃ vāranarkṣaniṣevitām ||

1.70.26

puṇyasvādhyāyasaṅghuṣṭāṃ pulinairupaśobhitām |
mattavāraṇaśārdūlabhujagendraniṣevitām ||

1.70.27

tasyāstīre bhagavataḥ kāśyapasya mahātmanaḥ |
āśramapravaraṃ ramyaṃ maharṣigaṇasevitam ||

1.70.28

nadīmāśramasambaddhāṃ dṛṣṭvāśramapadaṃ tathā |
cakārābhipraveśāya matiṃ sa nṛpatistadā ||

1.70.29

alaṅkṛtaṃ dvīpavatyā mālinyā ramyatīrayā |
naranārāyaṇasthānaṃ gaṅgayevopaśobhitam ||

1.70.30

mattabarhiṇasaṅghuṣṭaṃ praviveśa mahadvanam |
tatsacaitrarathaprakhyaṃ samupetya nararṣabhaḥ ||

1.70.31

atīva guṇasampannamanirdeśyaṃ ca varcasā |
maharṣiṃ kāśyapaṃ draṣṭumatha kaṇvaṃ tapodhanam ||

1.70.32

dhvajinīmaśvasambādhāṃ padātigajasaṅkulām |
avasthāpya vanadvāri senāmidamuvāca saḥ ||

1.70.33

muniṃ virajasaṃ draṣṭuṃ gamiṣyāmi tapodhanam |
kāśyapaṃ sthīyatāmatra yāvadāgamanaṃ mama ||

1.70.34

tadvanaṃ nandanaprakhyamāsādya manujeśvaraḥ |
kṣutpipāse jahau rājā mudaṃ cāvāpa puṣkalām ||

1.70.35

sāmātyo rājaliṅgāni sopanīya narādhipaḥ |
purohitasahāyaśca jagāmāśramamuttamam ||

1.70.36

didṛkṣustatra tamṛṣiṃ taporāśimathāvyayam |
brahmalokapratīkāśamāśramaṃ so'bhivīkṣya ha |
ṣaṭpadodgītasaṅghuṣṭaṃ nānādvijagaṇāyutam ||

1.70.37

ṛco bahvṛcamukhyaiśca preryamāṇāḥ padakramaiḥ |
śuśrāva manujavyāghro vitateṣviha karmasu ||

1.70.38

yajñavidyāṅgavidbhiśca yajurvidbhiśca śobhitam |
madhuraiḥ sāmagītaiśca ṛṣibhirniyatavrataiḥ ||

1.70.39

bhāruṇḍasāmagītābhiratharvaśirasodgataiḥ |
yatātmabhiḥ suniyataiḥ śuśubhe sa tadāśramaḥ ||

1.70.40

atharvavedapravarāḥ pūgayajñiyasāmagāḥ |
saṃhitāmīrayanti sma padakramayutāṃ tu te ||

1.70.41

śabdasaṃskārasaṃyuktairbruvadbhiścāparairdvijaiḥ |
nāditaḥ sa babhau śrīmānbrahmaloka ivāparaḥ ||

1.70.42

yajñasaṃstaravidbhiśca kramaśikṣāviśāradaiḥ |
nyāyatattvātmavijñānasampannairvedapāragaiḥ ||

1.70.43

nānāvākyasamāhārasamavāyaviśāradaiḥ |
viśeṣakāryavidbhiśca mokṣadharmaparāyaṇaiḥ ||

1.70.44

stāpanākṣepasiddhāntaparamārthajñatāṃ gataiḥ |
śabdacchandoniruktajñaiḥ kālajñānaviśāradaiḥ ||

1.70.45

dravyakarmaguṇajñaiśca kāryakāraṇavedibhiḥ |
pakṣivānararutajñaiśca vyāsagranthasamāśritaiḥ ||

1.70.46

nānāśāstreṣu mukhyaiśca śuśrāva svanamīritam |
lokāyatikamukhyaiśca samantādanunāditam ||

1.70.47

tatra tatra ca viprendrānniyatānsaṃśitavratān |
japahomaparānviprāndadarśa paravīrahā ||

1.70.48

āsanāni vicitrāṇi rucirāṇi mahīpatiḥ |
prayatnopahitāni sma dṛṣṭvā vismayamāgamat ||

1.70.49

devatāyatanānāṃ ca prekṣya pūjāṃ kṛtāṃ dvijaiḥ |
brahmalokasthamātmānaṃ mene sa nṛpasattamaḥ ||

1.70.50

sa kāśyapatapoguptamāśramapravaraṃ śubham |
nātṛpyatprekṣamāṇo vai tapovanaguṇairyutam ||

1.70.51

sa kāśyapasyāyatanaṃ mahāvratai-
rvṛtaṃ samāntādṛṣibhistapodhanaiḥ |
viveśa sāmātyapurohito'rihā
viviktamatyarthamanoharaṃ śubham ||

Other recensions (1)

Linked texts (2)