Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 1.81

Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) 1.81

Language
Sanskrit

1.81.1

vaiśampāyana uvāca |
atha dīrghasya kālasya devayānī nṛpottama |
vanaṃ tadeva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī ||

1.81.2

tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā |
tameva deśaṃ samprāptā yathākāmaṃ cacāra sā ||

1.81.3

tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhirmuditā bhṛśam |
krīḍantyo'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhumādhavīm ||

1.81.4

khādantyo vividhānbhakṣyānvidaśantyaḥ phalāni ca |
punaśca nāhuṣo rājā mṛgalipsuryadṛcchayā ||

1.81.5

tameva deśaṃ samprāpto jalārthī śramakarśitaḥ |
dadarśa devayānīṃ sa śarmiṣṭhāṃ tāśca yoṣitaḥ ||

1.81.6

pibantīrlalamānāśca divyābharaṇabhūṣitāḥ |
āsanapravare divye sarvaratnavibhūṣite |
upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām ||

1.81.7

rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganam |
śarmiṣṭhayā sevyamānāṃ pādasaṃvāhanādibhiḥ ||

1.81.8

yayātiruvāca |
dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite |
gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmyahaṃ śubhe ||

1.81.9

devayānyuvāca |
ākhyāsyāmyahamādatsva vacanaṃ me narādhipa |
śukro nāmā suraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām ||

1.81.10

iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī |
duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ ||

1.81.11

yayātiruvāca |
kathaṃ tu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī |
asurendrasutā subhrūḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me ||

1.81.12

devayānyuvāca |
sarva eva naraśreṣṭha vidhānamanuvartate |
vidhānavihitaṃ matvā mā vicitrāḥ kathāḥkṛthāḥ ||

1.81.13

rājavadrūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca |
ko nāma tvaṃ kutaścāsi kasya putraśca śaṃsa me ||

1.81.14

yayātiruvāca |
brahamacaryeṇa vedo me kṛtsraḥ śrutipathaṃ gataḥ |
rājāhaṃ rājaputraśca yayātiriti viśrutaḥ ||

1.81.15

devayānyuvāca |
kenāsyarthena nṛpate imaṃ deśamupāgataḥ |
jighṛkṣurvārijaṃ kiñcidathavā mṛgalipsayā ||

1.81.16

yayātiruvāca |
mṛgalipsurahaṃ bhadre pānīyārthamupāgataḥ |
bahudhā'pyanuyukto'smi tadanujñātumarhasi ||16

1.81.17

devayānyuvāca |
dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha |
tvadadhīnā'smi bhadraṃ te sakhā bhartā ca me bhava ||

1.81.18

yayātiruvāca |
viddhyauśanasi bhadraṃ te na tvāmarho'smi bhāmini |
avivāhyā hi rājāno devayāni pitustava ||

1.81.19

devayānyuvāca |
saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatreṇa brahmasaṃhitam |
ṛṣiścāpyṛṣiputraśca nāhuṣāṅga vahasva mām ||

1.81.20

yayātiruvāca |
ekadehodbhavā varṇāścatvāro'pi varāṅgane |
pṛthagdharmāḥ pṛthakśaucāsteṣāṃ tu brāhmaṇo varaḥ ||

1.81.21

devayānyuvāca |
pāṇi dharmo nāhuṣā'yaṃ na pumbhiḥ sevitaḥ purā |
taṃ me tvamagrahīragre vṛṇomi tvāmahaṃ tataḥ ||

1.81.22

kathaṃ nu me manasvinyāḥ pāṇimanyaḥ pumānspṛśet |
gṛhītamṛṣiputreṇa svayaṃ vāpyṛṣiṇā tvayā ||

1.81.23

yayātiruvāca |
kruddhādāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt |
durādharṣataro vipro jñeyaḥ puṃsā vijānatā ||

1.81.24

devayānyuvāca |
kathamāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt |
durādharṣataro vipra ityāttha puruṣarṣabha ||

1.81.25

yayātiruvāca |
ekamāśīviṣo hanti śastreṇaikaśca vadhyate |
hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇyapi hi kopitaḥ ||

1.81.26

durādharṣataro viprastasmādbhīru mato mama |
ato'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmyaham ||

1.81.27

devayānyuvāca |
dattāṃ vahasva tanmā tvaṃ pitrā rājanvṛto mayā |
āyacato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ ||

1.81.28

vaiśampāyana uvāca |
tvaritaṃ devayānyātha sandiṣṭaṃ piturātmanaḥ |
sarvaṃ nivedayāmāsa dhātrī tasmai yathātatham ||

1.81.29

śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayāmāsa bhārgavaḥ |
dṛṣṭvaiva cāgataṃ śukraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ |
vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ ||

1.81.30

devayānyuvāca |
rājāyaṃ nāhuṣastāta durgame pāṇimagrahīt |
namaste dehi māmasmai loke nānyaṃ patiṃ vṛṇe ||

1.81.31

śukra uvāca |
vṛto'nayā patirvīra sutayā tvaṃ mameṣṭayā |
gṛhāṇemāṃ mayā dattāṃ mahiṣīṃ nahuṣātmaja ||

1.81.32

yayātiruvāca |
adharmo na spṛśedeṣa mahānmāmiha bhārgava |
varṇasaṅkarajo brahmanniti tvāṃ pravṛṇomyaham ||

1.81.33

śukra uvāca |
adharmāttvāṃ vimuñcāmi vṛṇu tvaṃ varamīpsitam |
asminvivāhe mā mlāsīrahaṃ pāpaṃ nudāmi te ||

1.81.34

vahasva bhāryāṃ dharmeṇa devayānīṃ sumadhyamām |
anayā saha samprītimatulāṃ samavāpnuhi ||

1.81.35

iyaṃ cāpi kumārī te śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī |
sampūjyā satataṃ rājanmā caināṃ śayane hvayeḥ ||

1.81.36

vaiśampāyana uvāca |
evamukto yayātistu śukraṃ kṛtvā pradakṣiṇam |
śāstroktavidhinā rājā vivāhamakarocchubham ||

1.81.37

labdhvā śukrānmahadvittaṃ devayānīṃ tadottamām |
dvisahasreṇa kanyānāṃ tathā śarmiṣṭhayā saha ||

1.81.38

sampūjitaśca śukreṇa daityaiśca nṛpasattamaḥ |
jagāma svapuraṃ hṛṣṭo'nujñāto'tha mahātmanā ||

Commentaries (5)

Other recensions (1)